Aöf Felsefe Dersleri Konu Anlatımı 1

**Sürmenaj** · 20 Aralık 2024, 13:34

Bilim Felsefesi

Bilimin yapısını doğasını bilimsel kuramlarla gerçeklik arasındaki ilişkiyi ve bilimde yöntem problemini ele alır. Yani bilim felsefesi bilimle ilgili sorular sorarak bilim üzerine felsefe yapar.

19. ve 20. yüzyıllarda bilimin olağan üstü başarı sağlaması ona olan ilgiyi büyük ölçüde artırmış; bu ilgi düşünen kişileri neyin bilim olduğu neyin bilim olmadığı konusunda bir takım ölçütler aramaya ve bilimi sorgulamaya götürmüştür. Bunun sonucunda bilim felsefenin konularından biri olmuştur.

[Zaman içinde doğa bilimlerinin özellikle de matematiksel fiziğin gösterdiği gelişmeler filozofları çok etkilemiştir. Felsefenin de bu bilimlerin kullandığı yöntemi kullanması gerektiği düşüncesi yaygınlaşmıştır. 19. yüzyılda egemen olan pozitivizmin de etkisiyle tek doğru bilginin bilimsel bilgi olduğu düşünülmeye başlanmıştır.

Bundan dolayı felsefenin de bilimsel kılınması gerektiği ileri sürülüyordu. Bu anlayışta felsefe artık bilimlerin eleştirisiyle bilimlerin yöntem sorunlarıyla uğraşacak bir alan olarak görülüyordu. Böylece felsefenin alanı daraltılıyordu. Bilgi bilimle; felsefe de bilim felsefesiyle özdeşleştiriliyordu. Felsefe yapmak; bilim üzerine düşünmek bilim mantığı yapmak bilimin kavramlarını aydınlatmakla bir sayılıyordu.

Bilime Farklı Yaklaşımlar

Filozofların bilime ilişkin farklı açıklama gayretleri başlıca iki grupta ele alınmaktadır. Bunlar: “Ürün olarak bilim” ve “Etkinlik olarak bilim”dir.

Ürün Olarak Bilim

Bu yaklaşım bilimi ve bilimsel kuramı bilim adamının yaratıcı etkinliğinin ve çalışmasının sonucunda ortaya çıkan bir ürün olarak görür. Ürün olarak görülen bilimin yapısını dilini ve yöntemini açıklamaya çalışır. Bilimi olmuş bitmiş çalışmalarıyla değerlendirir ve çalışmanın ürünlerine bakarak anlayabileceğimizi öne sürer. Başlıca temsilcileri Carnap ve Reichenbach’tır.

Bu anlayışa göre bilime ait metinler sembolik mantığın diline çevrilir ve bu metinlerin mantığı ortaya konur. Ancak bu şekilde bir önerme olgusal olarak doğrulanabilir bir hale getirilebilir. Böylece bilim adamının subjektif değerlendirmede bulunabileceği ölçütler ortadan kalkar.

Bu görüşe göre bilimin tüm anlamlı önermeleri aynı zamanda doğrulanabilir önermelerdir. Bilim felsefesinin amacı da doğrulanabilir önermelerden yola çıkarak yeni kuramlar oluşturmaktır. Böyle bir kuram ancak sembolik mantığın yardımıyla temellendirilebilir. Mantık kurallarıyla öne sürülen varsayımlar deney ve gözlemle doğrulanırsa kuram geçerli yanlışlanırsa geçersiz olur.

Etkinlik Olarak Bilim

Bilimi bir süreç ve bilim adamlarından oluşan bilimsel topluluğun etkinliği olarak değerlendirir. Temsilciliğini T. Kuhn’un yaptığı bu yaklaşım bilimsel araştırma sürecine giren tüm öğeleri özellikle de bilim dışı tüm öğeleri hesaba katar.

“Bilim bir etkinlik bir süreç midir?”
“Bilim adamlarının bilimde rolü nedir?”

gibi sorulardan hareket ederek onu meydana getiren topluluğun iç yapısını inançlarını ilişkilerini başkalarının bakış açılarını kısacası bilimin meydana geldiği kültür ortamını dikkate alır.

Kuhn’a göre bilim belli bir alanda bilim adamları topluluğunun gerçekleştirmekte olduğu bir etkinliktir. Kuhn bu görüşünün temeline “paradigma” öğretisini koyar. Ona göre paradigma olguları açıklamaya yönelik kanılardan inançlardan ve değer yargılarından oluşmuş bir çerçevedir. Bilim adamının dış dünyaya bakışını belirleyen bir kuram olmaktadır.

Newton’un mekaniği Kopernik’in güneş merkezli sistemi birer paradigma olmaktadır. Bilim adamları bu paradigmaya göre alanlarındaki problemleri çözmeye başlarlar.

Ancak benimsenen paradigma problemlere çözüm getirmede yetersiz kaldığında olguları açıklama gücü oldukça yüksek başka paradigmalar onun yerine geçer. Böylece bilimde ilerleme bir paradigmadan diğer paradigmaya geçişle gerçekleşir. Örneğin Batlamyus’un yer merkezli sistemi evrendeki olguları açıklamada yetersiz kalınca onun yerine Kopernik’in güneş merkezli sistemi yeni paradigma olarak ortaya çıkmıştır.

Ancak bir paradigmadan diğer paradigmaya geçişte psikolojik toplumsal pek çok bilim dışı faktörler işe karışır. Bu nedenle Kuhn’a göre bilimsel etkinlikler rasyonel bir faaliyet olmamaktadır.

Kuhn bir paradigmanın yerine diğerinin geçişini bilimsel devrim olarak niteler. Eski paradigma içinde ortaya çıkan birtakım anomalilerin yani alışılmışın dışındaki soruların cevaplandırılmasında giderek artan güçlüklerle karşılaşılması bilimsel devrime neden olur.

Alıntı

Konu Bilgileri
	Konu Basligi Aöf Felsefe Dersleri Konu Anlatımı 1	Konudaki Cevap Sayisi 0
	Su an Bu Konuyu Goruntuleyenler Bu bilgi üye girişi gerektirir.	Goruntulenme Sayisi 145

20 Aralık 2024, 13:34	# 1
Çevrimiçi Sürmenaj Profil ayrıntılarını görüntüleyebilmek için kayıtlı kullanıcı olmanız ve üye hesabınızla oturum açmanız gerekmektedir.	Aöf Felsefe Dersleri Konu Anlatımı 1 Aöf Felsefe Dersleri Konu Anlatımı 1 Bilim Felsefesi Bilimin yapısını doğasını bilimsel kuramlarla gerçeklik arasındaki ilişkiyi ve bilimde yöntem problemini ele alır. Yani bilim felsefesi bilimle ilgili sorular sorarak bilim üzerine felsefe yapar. 19. ve 20. yüzyıllarda bilimin olağan üstü başarı sağlaması ona olan ilgiyi büyük ölçüde artırmış; bu ilgi düşünen kişileri neyin bilim olduğu neyin bilim olmadığı konusunda bir takım ölçütler aramaya ve bilimi sorgulamaya götürmüştür. Bunun sonucunda bilim felsefenin konularından biri olmuştur. [Zaman içinde doğa bilimlerinin özellikle de matematiksel fiziğin gösterdiği gelişmeler filozofları çok etkilemiştir. Felsefenin de bu bilimlerin kullandığı yöntemi kullanması gerektiği düşüncesi yaygınlaşmıştır. 19. yüzyılda egemen olan pozitivizmin de etkisiyle tek doğru bilginin bilimsel bilgi olduğu düşünülmeye başlanmıştır. Bundan dolayı felsefenin de bilimsel kılınması gerektiği ileri sürülüyordu. Bu anlayışta felsefe artık bilimlerin eleştirisiyle bilimlerin yöntem sorunlarıyla uğraşacak bir alan olarak görülüyordu. Böylece felsefenin alanı daraltılıyordu. Bilgi bilimle; felsefe de bilim felsefesiyle özdeşleştiriliyordu. Felsefe yapmak; bilim üzerine düşünmek bilim mantığı yapmak bilimin kavramlarını aydınlatmakla bir sayılıyordu. Bilime Farklı Yaklaşımlar Filozofların bilime ilişkin farklı açıklama gayretleri başlıca iki grupta ele alınmaktadır. Bunlar: “Ürün olarak bilim” ve “Etkinlik olarak bilim”dir. Ürün Olarak Bilim Bu yaklaşım bilimi ve bilimsel kuramı bilim adamının yaratıcı etkinliğinin ve çalışmasının sonucunda ortaya çıkan bir ürün olarak görür. Ürün olarak görülen bilimin yapısını dilini ve yöntemini açıklamaya çalışır. Bilimi olmuş bitmiş çalışmalarıyla değerlendirir ve çalışmanın ürünlerine bakarak anlayabileceğimizi öne sürer. Başlıca temsilcileri Carnap ve Reichenbach’tır. Bu anlayışa göre bilime ait metinler sembolik mantığın diline çevrilir ve bu metinlerin mantığı ortaya konur. Ancak bu şekilde bir önerme olgusal olarak doğrulanabilir bir hale getirilebilir. Böylece bilim adamının subjektif değerlendirmede bulunabileceği ölçütler ortadan kalkar. Bu görüşe göre bilimin tüm anlamlı önermeleri aynı zamanda doğrulanabilir önermelerdir. Bilim felsefesinin amacı da doğrulanabilir önermelerden yola çıkarak yeni kuramlar oluşturmaktır. Böyle bir kuram ancak sembolik mantığın yardımıyla temellendirilebilir. Mantık kurallarıyla öne sürülen varsayımlar deney ve gözlemle doğrulanırsa kuram geçerli yanlışlanırsa geçersiz olur. Etkinlik Olarak Bilim Bilimi bir süreç ve bilim adamlarından oluşan bilimsel topluluğun etkinliği olarak değerlendirir. Temsilciliğini T. Kuhn’un yaptığı bu yaklaşım bilimsel araştırma sürecine giren tüm öğeleri özellikle de bilim dışı tüm öğeleri hesaba katar. “Bilim bir etkinlik bir süreç midir?” “Bilim adamlarının bilimde rolü nedir?” gibi sorulardan hareket ederek onu meydana getiren topluluğun iç yapısını inançlarını ilişkilerini başkalarının bakış açılarını kısacası bilimin meydana geldiği kültür ortamını dikkate alır. Kuhn’a göre bilim belli bir alanda bilim adamları topluluğunun gerçekleştirmekte olduğu bir etkinliktir. Kuhn bu görüşünün temeline “paradigma” öğretisini koyar. Ona göre paradigma olguları açıklamaya yönelik kanılardan inançlardan ve değer yargılarından oluşmuş bir çerçevedir. Bilim adamının dış dünyaya bakışını belirleyen bir kuram olmaktadır. Newton’un mekaniği Kopernik’in güneş merkezli sistemi birer paradigma olmaktadır. Bilim adamları bu paradigmaya göre alanlarındaki problemleri çözmeye başlarlar. Ancak benimsenen paradigma problemlere çözüm getirmede yetersiz kaldığında olguları açıklama gücü oldukça yüksek başka paradigmalar onun yerine geçer. Böylece bilimde ilerleme bir paradigmadan diğer paradigmaya geçişle gerçekleşir. Örneğin Batlamyus’un yer merkezli sistemi evrendeki olguları açıklamada yetersiz kalınca onun yerine Kopernik’in güneş merkezli sistemi yeni paradigma olarak ortaya çıkmıştır. Ancak bir paradigmadan diğer paradigmaya geçişte psikolojik toplumsal pek çok bilim dışı faktörler işe karışır. Bu nedenle Kuhn’a göre bilimsel etkinlikler rasyonel bir faaliyet olmamaktadır. Kuhn bir paradigmanın yerine diğerinin geçişini bilimsel devrim olarak niteler. Eski paradigma içinde ortaya çıkan birtakım anomalilerin yani alışılmışın dışındaki soruların cevaplandırılmasında giderek artan güçlüklerle karşılaşılması bilimsel devrime neden olur. Alıntı Eğlence ❤Kalp Fırlat 🌸Çiçek Fırlat 💧Su Fırlat 💣Bomba Fırlat ↕Titret Benzer Konular Aöf Felsefe Dersleri Konu Anlatımı 3... Felsefe A-Z Her Şey: Aristoteles'in Felsefe Okulu Lykeion'da Peripatos Nedir?... Felsefe A-Z Her Şey: Aristoteles'in Felsefe Tarihinde Önemi Nedir? Ne Değildir?... Felsefe A-Z Her Şey: Aristoteles'in Felsefe Okulu Lykeion'un Kuruluşu Nedir?... Felsefe A-Z Her Şey: Aristoteles'in Felsefe Okulu Olan Lykeion Nedir? Ne Değildir?... 👍❤😂😮😡😢👎👏
	Alıntı Sesli Oku

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)

ForumKalbi