Modern dünyanın en büyük sorunlarından birisi yalnızlık. Hatta İngiltere’de durumum salgın haline gelmesinden dolayı Yalnızlık Bakanlığı’nın kurulması dahi planlanmıştı. Etrafınıza baktığınızda bundan şikayetçi olan pek çok insanla karşılaşırsınız. Hatta bazı insanlar için yalnızlık neredeyse ölümle eşdeğerdir. Belki bu satırları okuyan sizin için de bu böyle… Peki yalnızlık insanı neden bu kadar korkutur? Ya da tam tarifiyle yalnızlık aslında nedir?

Yalnızlık bazen bir zorunluluktur bazen de tercihtir. Kimisi yalnız kalmaktan kaçınırken kimisi de özellikle yalnız kalmaya ekmek gibi su gibi ihtiyaç duyar. Sağlıklı olan her şeyde olduğu gibi dengede olmaktır. Ne tamamen yalnızlıktan kaçınmak için insanlara bağımlı olmak ne de tamamen dış dünyadan soyutlanıp yalnız başına bir dünya inşa etmek sağlıklıdır.

Birey olmanın yolu varoluş kaygısıyla baş edebilmekten geçer. Yalnızlık, korkusunun yenen insan ancak birey haline gelebilir. Schopenhauer’a göre ise bağımsızlık insan yalnızlığının doğrudan bir sevgisidir. İnsanlar kendileriyle baş başa kalabildikleri oranda yalnız kalabilirler ve yalnızlığı sevmeden, bağımsızlığa aşık olmadan birey olmak mümkün değildir. Bir kimse tek başına kalabildiği sürece özgürdür.

Sözlüklere baktığımızda yalnızlık kelimesinin “kimsesizlik” olarak tariflendiğini görürüz. Aslında burada bir ayrım yapma ihtiyacı doğar. Engin Geçtan İnsan Olmak adlı önemli bir kitabında yalnızlığı geçici ve gerçek yalnızlık gibi olarak ikiye ayırır.

Geçici yalnızlık bireyin bilinçli olarak tercih ettiği ve bir süreliğine insanlardan uzaklaştığı haldir. Özellikle yaratıcı insanların ihtiyaç duyduğu bir yalnızlıktır ve bu yalnız kalma sürecinden yaratıcılık doğar. Yaratıcı insan ancak yalnızken kendi derinliklerine inebilir ve zenginlikleri keşfedebilir ve insanlığa şiirler, edebiyat eserleri, icatlar ya da unutulmaz şarkılar hediye eder.

Engin Geçtan’a göre gerçek yalnızlık tamamen içedönük ve sevgi alma becerisini yitirmiş insanın kendini tamamen soyutlaması ile ortaya çıkar. Bu durumda bu kişi yalnızlığın da ötesine geçen bir tür yabancılaşma içindedir.

Gerçek manada yalnız kalmak korkutur insanı. Hatta bu korku nedeniyle bağımlı ilişkiler geliştirir, bir an olsun kendilerini kendilerine hatırlatacak anlardan kaçınırlar. Bu kaygıyı bastırmak içinse sürekli hareket halinde olurlar, sürekli yemek yemek, sürekli TV ve dizi izlemek, aşırı alkol tüketmek, alışveriş yapmak, sosyal medyada aşırı aktif olmak bu yalnız kalma halinden kaçınmanın göstergeleridir.

Elbette sosyal bir canlı olan insanın başkalarından izole yaşaması düşünülemez. Üstelik uzun süreli yalnızlığın beyinde ve ruhta ciddi tahribata yol açtığı da bilimsel bir gerçek.

İzole olmayı tercih etmenin ya da çeşitli nedenlerle buna mahkûm olmanın diğer tarafında bir de yalnız kalamama becerisi vardır. Kendinizle yalnız kaldığınız anlarda baş etmekte zorlanıyorsanız yaşadıklarınızı net bir şekilde analiz etmeyi denemelisiniz.

- Kendi kendinize kalacağınız anlardan sürekli kaçınmaya mı çalışıyorsunuz? Bu durum sizde panik mi yaratıyor? Genelde yalnızlıkla baş edemeyen kişilerde bir tür panik duygusu kendini gösterir. Bu panik halini bastırmak içinse çeşitli şeylere sığınabilir. Örneğin bu hissin geldiği anlarda çevrede kimse yoksa telefona sarılmak, sosyal medya üzerinden birileriyle mesajlaşmak bir şekilde diğer insanların varlığını hissettirmeye yönelik davranışlardandır.

- Yalnızlıkla ilgili yanlış önyargılara sahip olabilir misiniz? Topluma baktığınızda yalnız olma halinin biraz yadırgandığını da söyleyebiliriz. Örneğin uzun süredir bir ilişkinizin olmaması ya da evlilikle ilgili baskılar etrafınızdaki insanlar ve aileniz tarafından sorgulanıyor olabilir. Böyle bir toplumda büyümenin ve yetişkin olmanın bir sonucu olarak yalnızlık eşittir başarısızlık, mutsuzluk gibi olumsuz karşılıklarla kodlanmış olabilir. Bu yargılar nedeniyle yine korku bir kaygıdan doğan baş edememe gibi bir durumla yüzleşiyor olabilirsiniz.

- Yalnız kaldığınızda aşırı düşünme, kendinize yönelik fazla eleştirel tutum geliştirme, suçluluk, pişmanlık gibi olumsuz duygularla boğuşuyorsanız tüm bunlardan uzaklaşmanın yolu olarak yalnız kalmaktan kaçınma eğilimi geliştirebilirsiniz. Ancak burada tehlikeli bir çıkış söz konusudur: Yalnız kalmamak adına yüzeysel ve sahte insan ilişkileri kurmak! Sırf kendi gerçekliğinizden kaçmak için ilişkilerinizi bir nevi uyuşturucu olarak kullanmaya başlarsınız bu sefer de…

- Kendinizle ilgili gerçeki bir tablo çizdikten sonra yalnızlık kapasitenizi nasıl artıracağınıza yönelmelisiniz. Örneğin bazı şeyleri tek başınıza yapmayı deneyin. Her aktivitede yanınıza eşlik edecek birini bulmaya zorlamayın. İlişkiniz ayrılıkla sonuçlandığında bir süreyi kendi ihtiyaç ve beklentilerinizi gözden geçirmek için ayırın.

- Unutmayın ki kendi gerçekliğini keşfedememiş birinin sahibi ve derin ilişkiler kurması da zordur. Bu hem kendinize hem de hayatınıza alacağınız insana yapacağınız bir haksızlıktır.

Uzman Psikolog Esra Ezmeci'nin ''Kararı Ben Veririm'' kitabından yazılmıştır.