19 Şubat 2025, 01:34
|
#
1 |
Profil ayrıntılarını görüntüleyebilmek için kayıtlı kullanıcı olmanız ve üye hesabınızla oturum açmanız gerekmektedir. Şamanlarda Davulun Tokmağı Şamanlarda Davulun Tokmağı
Şaman davulunun tokmağı da tıpkı şaman cübbesi ve davulu gibi özel öneme sahiptir ve özel tören ile hazırlanır. Yakut’larda davulun tokmağına bulaayah, Altaylarda orbu adı da verilir. Tokmak kayın ağacından yakut geyik boynuzundan yapılır. Davula vurulan kısım (tokmak) sesin boğuk çıkmasını sağlamak için samur veya tavşan ayağı derisi ile kaplanır. Bazı halklarda tokmak yerine doğrudan tavşan ayağı kullanıldığı da olur. Tokmağın yüzüne süs olarak halka (3-9 adet) takılır.
Şaman, davulu adeta kamçıladığı için tokmağa kamçı da denir. Şorlarda tokmak uzun saplı bir kaşığa benzemektedir. Buna beyaz renkli erkek bir tavşanın derisinin geçirildiği de olur. Buylarda tokmak bazı törenlerde ve ayinlerde davul yerine de kullanılır. Şamanizmde davulun ruhlar alemine giden şamana eşlik ettiğine inanılır. Yakut efsanelerinde davul “şamanın atı” diye isimlendirilir. Derisi geyik veya Maral’dan yapılan yerlerde davula Maral veya geyik adı verildiği de olmuştur. Efsanelerde şamanın, davulu üstünde yedi kat gökte uçtuğu anlatılır. Şamanın giysisinin kötü ruhları uzaklaştırdığı gibi davulunda sesi ile kötü ruhları korkutmaya başlar yaradığına inanılır.
Bazı yerlerde şamanlar davul yerine yay kullanmışlardır. Kırgız şamanlarının da davul yerine Kobus (kopuz) kullandığı bilinir. Ayrıca dört köşe bir tahta parçası ile zil ve çıngıraklar takılı asanın ayin sırasında kullanıldığı biliniyor. Şaman bir müddet çalıp söyledikten sonra coşku ile asasını sallayarak oynamaya başlarmış. İki şaman aynı anda Şamanlık yaptığı zaman biri çalar diğeri asası ile oynarmış. Davulu bulunmayan şaman dinsel tören sırasında asa kullanırmış.
Davul dünyada şamanın taşıtı görevini görür. Davul karada at, tokmak, kamcıdır. Sularda ise kayık, tokmak kürektir. Göklerde çıkılırken de binilecek kuş olduğuna inanılır.
Davulun derisi yırtılırsa bir tür tutkal ile yapıştırılır. Davul üstüne bir nedenle ateş düşer ve yanarsa, bu fena alamettir. En küçük bir deri bile olsa çıkarılıp yeni deri konulur. Eski deri ormana götürülür.
Doğu Türkistan şamanlarının Altay şamanlarının davulu yerine def ve dombak kullandığı söylenir. Ayin sırasında ise; def şamanın arkadaşı tarafından çalınırken, dombak şaman tarafından çalınırmış. Bazı şamanlar ise, ravap (rübab) denilen üç telli bir bağlama ile ayin yaparlarmış.
—- | |
|
| |