İtalyan dilinde geçmiş zaman bileşik zaman özeliği göstermektedir. Basit anlamda iki parçadan oluşmaktadır. Bu bölümde geçmiş zamanı oluşturan ilk parçayı inceleyeceğiz.

İlk parça fiilin sıfat fiil geçmiş zaman çekimi ( participio passato ) dir. Bir fiilin sıfat fiil geçmiş zaman çekimini yapmak için kurallı fiillere uygulanacak ekleri veriyorum.

Are : Ato
Ere : Uto
Ire : Ito

Burada "ere" çekimi biraz kafa karıştırıcıdır. Neden "uto" bilmiyorum. Ama çalışırsanız bu bir zorluk olmaktan çıkacaktır. Hemen örneklere geçelim.

Lavare : Lavato
Dare : Dato
Studiare : Studiato
Cominciare : Cominciato
Pagare : Pagato
Passare : Passato
Mangiare : Mangiato
Saltare : Saltato
Camminare : Camminato
Sapere : Saputo
Perdere : Perduto
Ricevere : Ricevuto
Vendere : Venduto
Sedere : Seduto
Premere : Premuto
Sentire : Sentito
Dormire : Dormito
Uscire : Uscito
Finire : Finito
Partire : Partito
Capire : Capito

Sıfat fiilinin geçmiş zaman çekimi kuralsız olan fiiller aşağıda sunulmuştur.

Dire : Detto
Correre : Corso
Chiudere : Chiuso
Chiedere : Chiesto
Fare : Fatto
Leggere : Letto
Offrire : Offerto
Scrivere : Scritto
Friggere : Fritto
Cuocere : Cotto
Rompere : Rotto
Rimanere : Rimasto
Rispondere : Risposto
Aprire : Aperto
Avere : Avuto
Essere : Stato
Accendere : Acceso
Perdere : Perso
Prendere : Preso
Mettere : Messo
Scegliere : Scelto
Spendere : Speso
Spegnere : Spento
Scendere : Sceso
Succedere : Succcesso
Morire : Morto
Vedere : Visto
Venire : Venuto
Vivere : Vissuto
Nascere : Nato
Ridere : Riso
Togliere : Tolto

Parçaları birleştirmeye devam ediyoruz.Geçmiş zaman formülasyonu az sonra açıklanak fakat hedefe sağlam adımlarla gidelim.

Geçişli ve geçişsiz fiil ne anlama gelir?

Geçişli fiil nesne alan fiildir.

Kısaca fiile "neyi kimi" sorularını sorduğunuzda cevap alıyorsanız bu fiil geçişli fiildir.

Geçişsiz fiile "neyi kimi" sorusunu sorduğunuzda cevap alamazsınız.

Türkçe karşılığı "almak" olan "prendere" fiili geçişli midir ?
Evet geçişlidir. "Neyi almak?" sorusuna cevap vermektedir.

Türkçe karşılığı "gelmek" olan "venire" fiili geçişli midir ?
Hayır geçişsizdir. "Neyi gelmek" sorusuna cevap vermemektedir.

Geçmiş Zaman Formülü
Avere ( presente çekimi ) Participio Passato
Essere ( presente çekimi )

Geçmiş zaman içerisinde kullandığımız fiil eğer geçişli ise;
Avere (presente çekimi ) + Participio Passato formülasyonu

Geçmiş zaman içerisinde kullandığımız fiil geçişsiz ise;
Essere ( presente çekimi ) + Participio Passato formülasyonu

Son adımı atıyoruz. Bu nokta çok önemli "Essere" temelli geçmiş zaman kullanımında "Participio Passato" özneye göre şekillenmektedir. Aşağıda sunulan tablo yukarıdaki tablonun açılmış halidir.

Avere temelli geçmiş zaman çekimi Essere temelli geçmiş zaman çekimi
Ho Participio "o" ile sonlanır Sono o/a ile sonlanır
Hai Sei
Ha é
Abbiamo Siamo i/e ile sonlanır.
Avete Siete
Hanno Sono

Avere temelli geçmiş zaman çekimi Essere temelli geçmiş zaman çekimi

Ho Participio "o" ile sonlanır Sono o/a ile sonlanır.
Hai Sei
Ha é
Abbiamo Siamo i/e ile sonlanır.
Avete Siete
Hanno Sono

Yukarıda yer alan tablo büyük önem arzetmektedir.

Bir daha tekrar ediyorum. "Essere" temelli geçmiş zaman çekiminde "Participio Passato" özneye göre şekillenir.

İlk adım fiilin geçişli yada geçişsiz mi olduğuna karar vermek eğer geçişli ise "Participio Passato" yu özneye göre şekillendirmektir.

Mario é tornato
Mario erkek olduğu için "Participio Passato" o eki ile sonlandı.

Maria é tornata
Maria bayan olduğu için "Participio Passato" a eki ile sonlandı.

Loro (MarioJulio) sono tornati
Mario ve Julio çoğul erkek olduğundan "Participio Passato" i eki ile sonlandı

Loro (FrancaMaria) sono tornate
Franca ve Maria çoğul bayan olduğundan "Participio Passato" e eki ile sonlandı

Loro (MarioFranca) sono tornati
Çoğul grup bayan ve erkeklerden oluşuyorsa "Participio Passato" i eki ile sonlanır

Bu bölümde geçmiş zaman analizimizi genişletiyoruz.

Daha iyi kavramanız için basamaklı örnekler geliştirdik.

Türkçe karşılığı "söylemek" manasına gelen "dire" fiilini alalım.

Kurmamız gereken cümle "Ben berlusconi'ye söyledim." olsun.

"Dire" fiili geçişlidir zira "neyi söyledin" sorusuna cevap vermektedir.

Demek ki "avere" temelli geçmiş zaman kullanılacak.

Ben dediğine göre avere fiilinin 1. tekil şahısı olan "ho" kullanılacak

Şimdi ise "dire" fiilinin "Participio Passato" sunu bulmalıyız.

Cevap "Detto" dur.

Formülasyonu hatırlayalım.

Hadi bitirin şu işi

""Ho detto a Berlusconi""

Bir örnekle tabi kimse yetinemez.

Bu örnekte şirketimizden hediyedir.

Türkçe karşılığı "vermek" manasına gelen "dare" fiilini alalım.

Kurmamız gereken cümle "Biz Berlusconi'ye verdik" olsun.

"Dare" fiili geçişlidir zira "neyi verdin" sorusuna cevap vermektedir.

Demek ki "avere" temelli geçmiş zaman kullanılacak.

Biz dediğine göre avere'nin 1 çoğul şahısı "abbiamo" kullanılacak

Şimdi ise "dare" fiilinin "Participio Passato" sunu bulmalıyız.

Cevap "Dato" dur.

Formülasyonu hatırlayalım.

Bitirin şu işi

Gözlerimi kapıyorum.

""Abbiamo dato a Berlusconi ""

Bir yazar dostunuzun güzel bir romanı yazdığını ifade etmek istiyorsunuz.

Türkçe karşılığı "yazmak" manasına gelen "scrivere" fiilini alalım

Kurmamız gereken cümle "Cem Uzan güzel bir hikaye yazdı" olsun.

"Scrivere" fiili geçişlidir zira "neyi yazdın" sorusuna cevap vermektedir.

Demek ki "avere" temelli geçmiş zaman kullanılacak.

Avere fiilinin 3. tekil şahısı olan "ha" kullanılacak.

Şimdi ise "scrivere" fiilinin "Participio Passato" sunu bulmalıyız.

Cevap "Scritto"

Formülasyonu hatırlayalım

Bitirin şu işi hey kime söylüyorum

"" Cem Uzan ha scritto un bel romanzo ""

Alıntıdır.