Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), resmi internet sitesindeki "Özel Koleksiyon" bölümünde, Osmanlı'nın parçalanmasında kilit rol oynayan dünyaca ünlü İngiliz casusu Thomas Edward Lawrence hakkında çok önemli tarihi bir belgeye yer verdi. Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti tarafından 23 Eylül 1929 tarihinde hazırlanan ve Büyük Erkân-ı Harbiyye Reisliği, Dahiliye ile Hariciye Vekâletleri’ne gönderilen resmi yazıda, Lawrence’ın Orta Doğu’daki sinsi faaliyetlerinin detayları gözler önüne seriliyor.

Bir Gün İslam Hocası, Bir Gün Musevi Hahamı

Belgede, "Miralay Lawrence" olarak anılan İngiliz istihbarat şubesinin kilit isminin Kahire’deki Mason kulübünden Mısır, Suriye ve Irak hattına uzanan faaliyetleri aktarılıyor. 1929 yılının Ağustos ayında Kudüs’e gelen Lawrence'ın, halkı kışkırtmak için sıradışı kılıklara büründüğü şu ifadelerle belgeleniyor:

"Lavrens’in Kudüs’te olduğu müddette bazen Müslüman hocası kıyafetinde ve şeyh Aptullah namile ve bazen de Amerikalı Musevi hahamı şeklinde ve Yakos İskinazi namile (şerif-ağlama duvarı) civarına gelerek Müslüman ve Yahudilere ayrı ayrı vakıtlarda zehirli telkınatta bulunarak heyecan getirdiği ve bugünkü Filistin kıtalini ihzar ettiği... teyit edilmiştir."

Mısır ve Filistin Üzerine Kirli Siyasi Oyunlar

Arşiv belgesinde, Lawrence’ın faaliyetlerinin sadece ajitasyonla sınırlı kalmadığı, dönemin İngiliz hükûmetini ve dış politikasını dizayn etmek amacıyla stratejik provokasyonlara dayandığı vurgulanıyor. Belgeye göre; İngiliz İşçi Partisi (Amele Fırkası) lideri Ramsay MacDonald'ın Mısır ve Filistin’e bağımsızlık verme düşüncesi, emperyalist çevreler tarafından istenmiyordu.

Bu doğrultuda Lawrence’ın bölgede kargaşa ve ihtilaller çıkardığı, yerel halkın "istikrara henüz layık olmadığı" algısını yaratmaya çalıştığı belirtiliyor. Böylece İngiliz Parlamentosu'nda MacDonald kabinesinin zayıflatılması ve Mısır’daki İngiliz tahakkümünün kalıcılaştırılmasının hedeflendiği ifade ediliyor. Belgede ayrıca, Mısır’a karşı yapılacak sabotaj ve menfi propagandalar için en elverişli üssün Sudan olduğu bilgisine de yer veriliyor.

Osmanlı'nın Hedefi Olan Bir Efsane: Arabistanlı Lawrence

1888 doğumlu Thomas Edward Lawrence, Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz Askeri İstihbarat Şubesi adına özellikle Arap Yarımadası’nda görev yapmıştı. Bölgedeki kabileleri Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtarak "Arap İsyanı"nın lojistik ve stratejik mimarı olan Lawrence, Osmanlı'nın Orta Doğu'dan koparılmasında başrol oynamıştı. Kılık değiştirme konusundaki maharetiyle bilinen casusun, tarihsel kayıtlara göre Suriye'de çingene/roman kadını kılığında dahi dolaştığı bilinmektedir.

Hayatı, yazdığı Bilgeliğin Yedi Sütunu adlı kitabından esinlenilerek 1962 yılında sinemaya uyarlanmış; yönetmenliğini David Lean'in yaptığı, başrolünde Peter O’Toole’ün oynadığı Lawrence of Arabia (Arabistanlı Lawrence) filmi sinema tarihine geçerek çok sayıda Oscar ödülü kazanmıştı. Ünlü casus, 19 Mayıs 1935'te İngiltere'de geçirdiği bir motosiklet kazası sonucu hayatını kaybetmişti.

[Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!]zan: Leydihan