Türk Tarih Otağı

Türk Milli savunma sanayimizin kurucularından, Azerbaycan Türklüğünün kurtarıcısı Bakü Fatihi, Kafkas İslam Ordusu komutanı Nuri Killigil’i vefatının 77. yıl dönümünde rahmet ve minnetle anıyoruz.




Enver Paşa’nın kardeşi olan Nuri Paşa, 1918 yılında Kafkas İslam Ordusu Komutanı olarak Azerbaycan Türklerine yardıma gitmiş ve 15 Eylül 1918’de Bakü’yü Bolşevik ve Ermeni çetelerinin işgalinden kurtarmıştır. Bu başarısı nedeniyle Azerbaycan’da hâlâ bir kahraman olarak anılır.




Trablusgarp ve Balkan Savaşları’nda genç bir subay olarak bu cephelerde de aktif görev almıştır.

Savaştan sonra askerlikten ayrılarak Türk sanayiine yönelmiş ve Türkiye’nin dışa bağımlılığını azaltmayı hedeflemiştir.

İstanbul Sütlüce’de kurduğu ilk özel silah fabrikasında tüfek, tabanca, havan topu mermisi ve gaz maskesi üretmeye başlamıştır.

Kendi adını taşıyan, o dönemin dünya standartlarında olan 9 mm çapındaki yarı otomatik “Nuri Killigil” tabancasını geliştirmiştir. Bu tabanca bugün hâlâ koleksiyonerler için çok değerlidir.




Türkiye’den ilk kez yurtdışına (Mısır, Pakistan, Suriye gibi ülkelere) silah ve mühimmat ihraç eden kişidir.

Nuri Killigil’in ölümü, Türk savunma sanayii tarihinin en karanlık sayfalarından biridir.

2 Mart 1949’de Sütlüce’deki fabrikasında henüz tam olarak aydınlatılamayan büyük bir yangın ve ardından mühimmat depolarının havaya uçtuğu bir patlama meydana geldi.

Yangın sırasında işçilerini kurtarmaya çalışırken mühimmat deposuna giren Killigil, büyük patlamada hayatını kaybetti.

O dönemde İsrail ile savaşan Arap ülkelerine silah satması nedeniyle bu patlamanın bir sabotaj olduğu iddiaları günümüzde bile tartışılmaya devam etmektedir.

Nuri Paşa’nın cenaze namazı, patlamadan ancak 67 yıl sonra (2016’da) Edirnekapı Şehitliği’nde temsili olarak kılınabilmiştir.

2 Mart 1949’daki patlama o kadar şiddetliydi ki, fabrikadaki mühimmatın infilak etmesiyle Nuri Paşa’nın vücut bütünlüğü bozulmuştu. Olaydan günler sonra Haliç’ten sadece gövdesine ait bir parça çıkarılabildi.





Ailesi ve yakınları, dini vecibelerin tam yerine getirilebilmesi için naaşın diğer parçalarının da bulunmasını beklediler ancak arama çalışmaları sonuç vermedi.

1-)👉En acı verici sebep budur. Nuri Paşa’nın ailesi, bulunan parça için cenaze namazı kılınmasını istediğinde, dönemin İstanbul Müftülüğü’nden "Vücut tam olmadığı için cenaze namazı kılınamaz" şeklinde bir yanıt aldıkları rivayet edilir.

Bu katı yorum nedeniyle o dönem resmi bir tören ve namaz gerçekleştirilemedi. Paşa'nın naaşından kalan parça, bir kutu içerisinde sessiz sedasız Edirnekapı Şehitliği’ne defnedildi.

O dönem mecliste konuyla ilgili sert tartışmalar yaşanmış, olayın bir sabotaj olduğu iddiaları ayyuka çıkmıştı.

Hükümetin, halkın galeyana gelmesini önlemek ve konuyu bir an önce kapatmak adına töreni "sessiz" tutmayı tercih ettiği de tarihçiler tarafından sıkça dile getirilir.

Yıllar boyunca bu durum bir "vefasızlık" olarak görüldü. Nuri Killigil üzerine araştırmalar yapan yazar Atilla Oral'ın çabalarıyla Paşa'nın mezarı tespit edildi ve restore edildi.

2016 yılında, Türk savunma sanayiinin bu öncü ismine duyulan minnetin bir nişanesi olarak, Azerbaycanlı temsilcilerin de katılımıyla 67 yıl sonra gıyabi cenaze namazı kılındı.

Böylece hem Bakü fatihi hem de yerli silah sanayiinin babası olan Nuri Paşa'ya bir nevi "iade-i itibar" yapılmış oldu.




[Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!]

__________________