Gerçek bağlılık duygusuyla takıntı birbirine benzediğinden ilişki içinde gelişen bağlanmayı yanlış okumak mümkündür. Bağlılık, sadık olmak sağlıklı ilişki özellikleridir ancak takıntı tamamen sağlıksız ve yıpratıcıdır. Sıklıkla bu ikisi birbirine karıştırılır.

İlişkide tatmin olmak için kendinizi tamamen onun kollarına bırakmanız gerekir. Bu derinliğini ölçemediğiniz bir denize dalmak gibidir. Ancak aşk demek risk demektir. Endişe ve kaygıları bir kenara bırakarak bu riski almak isterseniz âşık olduğunuzda. Tamamen savunmasız olmanız ve karşınızdaki kişiye izin vermeniz gerekir. Yani aşk aslında bilinmezliğe teslim olmaktır.

Tüm bu belirsizliklerin içindeyken hem kendi hem de hayatınızdaki kişinin duygularından emin olmanız zordur. Sevgilinizin sizin için gerçekten ne hissettiğini bilmemek sizin için korkutucu olabilir.

Aşkın kendi doğasının obsesyon olduğunu ifade etmiştik. Yoğun duygular beslediğiniz insanı merak etmek, sürekli ona düşünmemek, resimlerine bakmak ilişkinin ilk zamanlarındaki en yoğun takıntı işaretleridir. Ancak bu masum takıntı sağlıksız olan takıntıdan farklıdır. İlişki içinde zamanla duygular daha dengeli hale gelir, sevgi, şefkat ve güvene bırakır yerini, yani dingin duygulara. Ancak takıntı işin içine girdiğinde dingin bir ilişkiden söz etmek zordur.

Kıskançlık, öfke, birbirine zarar verme gibi yıkıcı duygu ve davranışların işin içine girdiği saplantılı aşklar sadece filmlerde ve romanlarda güzeldir.

Peki sağlıklı ve saplantılı ilişki birbirinden nasıl ayrılır?

- Sağlıklı bir ilişkide ilk başlarda görülen heyecan ve merak takıntılı ilişkide kendini saplantılara bırakır. Aşırı kuruntu, kıskançlık, yolda gördüğünüz bir dostunuza merhaba demenizin bile yaratacağı şüphe, psikolojik ve belki de fiziksel şiddet saplantılı bir ilişkinin göstergeleridir.

- Saplantılı ilişkinin en net ifadesi sevginin yerini kaygının almasıdır. Karşındakine güven duyma ve ayrılıkla ilgili kaygılar zihni sürekli meşgul eder. Bu meşguliyeti bastırmak ve ortadan kaldırmak içinde kişi rahatlatacak eylemlerde bulunur. Yanında olmadığında kontrol etmek için arar, konum atmasını ister ya da inanmaz görüntülü arama yaptırır. Takıntı zihne istenmeden dolan, tekrarlayan, sıkıntı veren düşüncelerdir. Bu sıkıntı veren düşünceleri ortadan kaldırmak için çeşitli davranışlarla rahatlama yoluna gidilir ancak bu davranışlar bir süre sonra işlevini yitirir ve anlamsız bir kısırdöngüde bulur kendini takıntılı kişi. Tekrar tekrar aynı davranışı yineler ve asla tatmin olmaz.

- Saplantılı kişi hayatındaki insanı kontrol etmek için müthiş efor sarf eder. Bunun için zaman ve para harcamaktan çekinmez. Sevdiği kişiyi yakınında tutmak için bazı manipülasyon ve kontrol mekanizmalarını çalıştırır. İlerleyen durumlarda daha vahim tablolara bile neden olabilen saplantılı ilişki aslında ağır bir bağımlılıktır.

- Saplantılı kişimin daha düşük özgüvene ve aşırı yüksek onaylanmaya ihtiyaç duyduğunu söyleyebiliriz. Genel olarak dengeli bir ruh hali sergilemekten uzak olan saplantılı kişi ilişki içinde de tutarsızdır. Sevdiği kişiyi iki uca getirip götürecektir. Olumlu ve olumsuz özellikler arasında gidip gelen saplantılı kişi için ilgi duyulan kişi sevilme ve nefret edilme arasında dönüp durur. Aşırı ilgili halleriyle sürekli merak eder, araştırır.

- Bir insan sadece tutkuları tarafından yönetiliyorsa bu gerçek bir saplantıdır. Hayatını tamamen size odaklamışsa ve başka bir odağa yönelemiyorsa, hayatının merkezinde siz varsanız o kişinin hissettiği şeyler aşktan çok takıntıdır. Biri her hareketinizi düşünüyor, bütün eylemlerinizi takip etmek istiyorsa bu sağlıklı bir davranış değildir. Aşk, gün içerisinde işyerinde ya da sosyal çevrede karşımızdaki insana alan ve özgürlükler bırakmayı gerekli kılar, ilişkide sağlıklı olan da budur.

- Eğer takıntılı olduğunuzu veya eşinizin takıntılı olduğunu düşünüyorsanız, onunla konuşmaktan çekinmeyin. Gerekiyorsa bir uzmandan yardım alın. Bazen insanlar davranışlarının ardındaki şeyleri göremezler, sağlıklı bir ilişki için açık iletişim çok önemlidir.

Uzman Psikolog
Esra Ezmeci’nin “Kararı Ben Veririm” kitabından yazılmıştır.