Sethianizm ne demektir?

Makale serilerinden Gnostisizm

[Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!]

Gnosis

Kavramlar

• Adam kasia
• Adam pagria
• Eon
• Anima mundi
• Archon
• Barbelo
• Akl-ı Faal (Demiurgos)
• Five Seals
• Gnosis
• Luminary
• Manda
• Monad
• Ogdoad
• Pleroma
• Sofya
• Uthra
• Yaldabaoth

Batı'da

• Vahiy
• İlâhî Aydınlanma
• İlâhî Nûr

İslam'da

• Te'vil
• İrfan
• Nûr
• Tasavvuf
• İsmaililik

Doğu'da

• Jnana
• Bodhi
• Prajna
  • Budizm
  • Hinduizm

İbrahimî

• Dürzîlik
• Bâtınîlik
• Nusayrîlik
• Sâbiîlik

İranî

• Bâbîlik
• Kürt Alevîliği
• Mani dini
• Yezdânizm

Proto-Gnostikler

• Simon Magus
• Cerinthus
• Valentinus
• Basilides
• Menander

Gnostik Metinler

• Gnostic Gospels
• Meryem İncili
• Nag Hammadi kütüphanesi
• Codex Tchacos
• Codex Askewianus
• Pseudo-Abdias
• Codex Brucianus
• Berlin Codex
• Clementine literature
• Gnosticism and the New Testament

Nag Hammadi metinleri

• Arkonların Tabiatı
• Kurtarıcının Diyaloğu
• Tomas İncili
• Filip İncili
• Yuhanna'nın Gizli Kitabı

Etkileyenler

• Mesih
• Filon
• Yahya

Etkilenenler

• Yeni Platonculuk
• Ezoterizm
• Perennial felsefe
• Teozofi
• Carl Gustav Jung

• g
• t
• d

Sethianizm, (Setçiler ya da Şitçiler "Şit") milattan önce 2. ve 3. yüzyıllar arasında Gnostisizm akımından gelişerek ortaya çıkan, içerisinde Hellenist Yahudilik felsefesi, Hristiyanlık ve Platonizm unsurları barındıran bir akımdır.

Tarihi

Kaynaklarda Setçiler

Setçilerin kaynaklarda ilk yer alışı 2. yüzyılda İreneyus'un ve Pseudo-Tertullian'nın metinlerindedir. Biliminsanı Frederik Wisse setçiler hakkındaki bütün metinlerin temel olarak İreneyus'a dayandığını ileri sürmektedir. Hippolytus setçilere dair sahip olduğu bilgileri İreneyus'a dayandırmaktadır. Epifanos'un aktardığına göre Setçiler yalnızca Mısır ve Filistin'de bulunmaktaydı.

Kökenler ve gelişimi

Biliminsanı John D. Turner'a göre, yapılan araştırmalarda Fransız ve İngiliz araştırmacılar Sethianizmin bir çeşit heterodoks hristiyanlık olduğunu ileri sürerken, Alman ve Amerikan araştırmacılar bu akımın yahudi kökenleri olan, senkretik ve heterodoks bir fenomen olarak kabul etmektedirler. Roelof van den Broek Sethianizmin belki de hiçbir zaman ayrı bir dini akım olmadığını, ancak Sethianizm teriminin çeşitli metinlerde karşılaşılan mitolojik konulara işaret ettiğinin altını çizmektedir. Turner Sethianizmin Hristiyanlık ve Platonizm'den etkilendiğini ve bu etkilerin altı aşamalı olarak sıralanabileceğini iddia etmektedir.

Sethianist metinler

Günümüze ulaşabilmeyi başaran setçi metinler Yunanca'dan çevrildiği bilinen kıptî dilinde yazılmış metinlerdir. Bu metinler, birçok gnostik içerikli 4. yüzyıla tarihlenen metinlerin keşfedildiği Nag Hammadi kütüphanesinde ele geçmişlerdir. Bu metinlerin keşfine değin gnostisizm öğretilerine dair çok az bilinmekteydi. Bu metinler şunlardır:

• Yahuda İncili (Codex Tchacos)
• Nag Hammadi kütüphanesi:
  • Adem'in Vahyi
  • Yuhanna'nın Gizli Kitabı (İreneyus'un metinde bahsedilir)
  • Norea'nın düşünceleri
  • Trimorphic Protennoia (Kodeks XIII)
  • Mısırlılar İncili (Büyük görünmez ruhun kutsal kitabı)[6]
  • Zostrianos
  • Set'in 3 kulesi
  • Marsanes
  • Allogenes
• İsimsiz vahiy kitabı ya da ışığın bilgisi (Bruce Codex, 5. yüzyıl)
• Arkonların Tabiatı
• Pavlus'un Vahyi