|
Mormonluk
[Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Mormonluk (İngilizce: Mormonism) kavramı, Joseph Smith, Jr. tarafından 1830'da ortaya çıkan İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi (The Church of Jesus Christ of Latter Day Saints) ve Brigham Young ile günümüze kadar da devam eden bir dini yorumun, geleneksel ve kültürel unsurlarını içermektedir. Özellikle, Mormonluk, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi ile ilgilidir. Bu terim, genellikle, Joseph'in eşi Emma Smith tarafından kurulan Mesih'in Topluluğu'nu (Community of Christ) değil, doğrudan İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'ni kastetmektedir. Etimoloji "Mormonluk" terimi, Mormonların inanç metinlerinden biri olan Mormon Kitabı'ndan türetilmiştir. Bu yüzden kitabın adına dayanarak kurucusu Joseph Smith Jr.'ın ilk takipçilerine Mormon denilmiş ve onların inancı Mormonluk olarak adlandırılmıştır. Bu terimin eskiden küçültücü bir nitelik taşıdığı düşünülmüştür, fakat artık öyle algılanmamaktadır. Mormon Kilisesi eski peygamber-başkan Thomas S. Monson döneminde Ben bir Mormon'um (I'm a Mormon) adlı bir kampanya başlatmıştır. Bu kampanya, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi tarafından 2010 ile 2018 yılları arasında yürütülen, kilise üyelerinin kısa profillerini yayınlayarak kiliseye üye olmayanları kilise hakkında eğitmeyi amaçlayan, klişeleri ve yanlış anlamaları ele alan bir eğitim, reklam ve tanıtım kampanyasıydı. Ancak yeni peygamber-başkan Russell M. Nelson'ın kilisenin başına geçmesiyle birlikte Mormon ismine karşı olan bu ılımlı politika değişmiştir. Ekim 2018'de kilise başkanı Russell M. Nelson, Mormon gibi takma adların kullanılmasının “Şeytan için büyük bir zafer” olduğunu ve İsa'yı rencide ettiğini söylemiştir. Sonuç olarak Ben bir Mormon'um kampanyası durdurulmuş ve mormon.org web sitesi kapatılmış, kullanıcılar tarafından oluşturulan içerik ve hikâyeler kaldırılmıştır. Tarihçe Mormonluk, İkinci Büyük Uyanış (Second Great Awakening) olarak bilinen ABD'de dini heyecanın arttığı bir dönemde Batı New York'ta 1820'lerde ortaya çıkmıştır. Dini önderi ve kilisenin kurucusu ve ilk peygamberi olan Joseph Smith, bir meleğin ona göründüğünü ve eski çağlarda Amerika kıtasında yaşamış kişiler tarafından yazılan daha sonraları ise gömülen bu altın levhaların yerini gösterip ona bunları kendi diline çevirmesini söylediğini, Mormon Kitabı'ndaki tanıklığında ifade etmiştir. Joseph Smith, dilini daha önce hiç bilmediği Amerikan yerlilerinin yazıtlarını ''Tanrı'nın sınırsız gücü sayesinde'' İngilizceye üç ayda çevirdiğini söylemiştir. Ayrıca Mormon Kitabı ilk olarak 584 sayfa olarak yazılmıştır. 1830 yılında da Mormonların ''Tanrı’nın tek ve gerçek kilisesi'' olduğuna inandığı İsa Mesih'in Son Günün Azizleri Kilisesi resmen kurulmuştur. |
Yanıt: Mormonluk
[Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi bünyesindeki birçok kilisenin tepesine konulan Melek Moroni figürü. [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Utah'ta bulunan ve Brighamcı Mormonluğun en önemli tapınağı olan Salt Lake Tapınağı. [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Kilisenin kurucusu ve ilk peygamberi Joseph Smith, Jr. [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Salt Lake Tapınağı, Utah, ABD. |
Yanıt: Mormonluk
Teoloji
Strangci Mormonlar Strangci Mormon (Strangite Mormon) kilisesi James Strang'i orijinal Mormon kilisesinin meşru halefi olarak görmektedir. En güçlü olduğu dönemde Strangci kilise Brighamcı Mormon kilisesine rakip olsa da Strang'in 1856'daki ölümünden sonra birçok Strangci Joseph Smith'in oğlunu meşru halef olarak kabul eden ve günümüzde Mesih'in Topluluğu adıyla bilinen kiliseye katılmıştır. Günümüzde Strangci kilisenin merkezi Voree, Wisconsin, ABD'dedir. Mesih'in Topluluğu Mesih’in Topluluğu (Community of Christ) bugün ikinci en büyük Mormon hareketidir ve 59 ülkede yaklaşık 250.000 takipçiye sahiptir. Joseph Smith'in ölümünden sonra Brigham Young yerine Smith'in ilk eşi Emma Smith ve oğlu Joseph Smith III'ü destekleyenler tarafından kurulmuştur. |
Yanıt: Mormonluk
Brighamcı Mormonlar (İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi) [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] 1890 tarihli, William Armitage tarafından çizilen ve Mormonluğun kurucu peygamber-başkanı Joseph Smith'i Nauvoo, İllionis'teki Amerikan yerlilerine yönelik misyonerlik faaliyetinde bulunurken gösteren resim. 1890 tarihli, William Armitage tarafından çizilen ve Mormonluğun kurucu peygamber-başkanı Joseph Smith'i Nauvoo, İllionis'teki Amerikan yerlilerine yönelik misyonerlik faaliyetinde bulunurken gösteren resim. Mormonluğun kurucusu Joseph Smith'in ölümünden sonra takipçileri arasında anlaşmazlık çıkmış, kimi Mormon Joseph Smith'in birinci eşi Emma Smith ve oğlu Joseph Smith III'ü, bazıları James Strang'i, bazıları da Brigham Young'ı Joseph Smith'in meşru halefi olarak görüp peşinden gitmiştir. Bu gruplar da daha sonra küçük gruplara bölünmüş ve bir sürü Mormon mezhebi ortaya çıkmıştır. Bu mezhepler arasında en başarılı olanı Brighamcı Mormon Kilisesi (Brighamite Mormon Church), diğer adıyla İsa Mesih’in Son Zaman Azizler Kilisesi'dir. Bu kilisenin resmi verilere göre 17.5 milyon takipçisi vardır ve net değerinin 265 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir. Joseph Smith'in ölümünden sonra Brigham Young takipçileriyle birlikte o dönemde Meksika'nın bir parçası olan Utah'a göç etmiştir. Bu dönemde Mormonlar başta Mountain Meadows Katliamı ve Bear River Katliamı olmak üzere yerli Amerikalılara karşı çeşitli katliamlar gerçekleştirmiştir. Utah, 1896'da ABD’nin bir eyaleti haline gelmiştir. Brighamcı Mormon kilisesi o zamandan beri Utah eyaleti üzerindeki etkisini sürdürmektedir. Günümüzde kilisenin başında Russell M. Nelson bulunmaktadır. En büyük ve etkili Mormon kilisesi Brighamcı kilise olduğu için genellikle Mormon denildiğinde akla bu kilise gelmektedir. |
Yanıt: Mormonluk
Brighamcı Mormon Kilisesinin HiyerarşisiBrighamcı Mormonluğun Kutsal Kitapları [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Brighamcı Mormonların dört kutsal kitabını da içeren dörtlü set. LDS kilisesinin kutsal kitapları toplu halde Standart Çalışmalar (Standard Works) adıyla bilinir ve Kitab-ı Mukaddes’in King James versiyonu, Mormon Kitabı, Doktrinler ve Anlaşmalar (Doctrines and Covenants) ve Çok Değerli İnci (Pearl of Great Price) adlı eserleri içerir. Brighamcı Mormon Kilisesi Hiyerarşisi [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] İsa Mesih’in Son Zaman Azizler Kilisesi, otorite ve yetkinin yukarıdan aşağıya doğru aktığı hiyerarşik bir yapıya sahiptir. Kilisenin başında Kilise Başkanı (President of the Church) bulunur ve bu makam peygamber-başkan (prophet-president) olarak da bilinir. Peygamber-başkan, yanındaki iki danışmanla (counselor) birlikte birinci başkanlığı (first presidency) oluşturur. Birinci başkanlık Kilise’nin en üst yönetim kuruludur. Bu üç kişi Mormon inancına göre tanrıdan vahiy alır ve kilisenin prosedür ve politikalarını belirler. Kilisenin denetim departmanı (Church auditing department), bütçe ofisi (budget office) ve personel departmanı (personnel department) doğrudan birinci başkanlığa bağlıdır.Brighamcı Mormon kilisesinin günümüzdeki peygamber-başkanı Russell M. Nelson. Birinci başkanlığın altında On İki Havariler Konseyi (The Council of Twelve Apostles) bulunur. Bu on iki yönetici de dört grup altında toplanmıştır: Korelasyon Yürütme Komitesi (Correlation Executive Committee), Misyoner Yürütme Konseyi (Missionary Executive Council), Ruhbanlık Yürütme Konseyi (Priesthood Executive Council) ve Aile Tarihi Yürütme Konseyi (Family History Executive Council). Korelasyon Yürütme Komitesi en yaşlı ve tecrübeli üyelerden oluşur ve defakto olarak diğer üç konseyin üzerinde hakimiyete sahiptir. Kurul üyelerinin her biri kilise tarafından birer havari, aynı zamanda birer “peygamber, kahin ve vahiy alıcı” (prophet, seer and revelator) olarak kabul edilir. Birinci başkanlık ve On İki Havariler Konseyi dışındaki bir diğer üst yönetim kurulu da Yetkili Piskoposluk'tur (Presiding Bishopric). On iki havari daha çok doktrinsel ve spiritüel işlerle ilgilenirken, idari ve mali işler ile kilisenin operasyonları, inşaat ve basım-yayın gibi işleri yetkili piskoposluğa bağlıdır. On İki Havariler Konseyi'nin bir altında Yetmişler Grubu (Quorum of the Seventy) bulunur. Bu grup da Birinci Yetmişler Grubu (First Quorum of the Seventy) ve İkinci Yetmişler Grubu (Second Quorum of the Seventy) olarak ikiye ayrılır. Her iki grup da yetmişer kişiden oluşur. Yetmişler Grubu'ndaki yöneticiler genelde Bölge Başkanlıkları'ndan (Area Presidency) seçilir. Yetmişler Grubu kilisenin orta düzeydeki yetkililerinin (middle management) en üstünde yer alır. Yetmişler Grubu'nun bir altında yer alan Bölge Başkanlıkları coğrafi bölgelere göre ayrılmıştır. Ağustos 2025 itibarıyla Kilise'nin 25 tane Bölge Başkanlığı bulunmaktadır. Her bölge başkanlığının altında beş ile yedi adet kazık (stake) bulunur. Kazıklar Katoliklik’teki piskoposluk bölgelerine (diocese) karşılık gelir. Her kazığın başında bir Kazık Ruhbanlık Yürütme Komitesi (Stake Priesthood Executive Committee) bulunur. Bu komite kazık başkanı (stake president) ve iki danışmanı tarafından yönetilir. En alt düzeydeki Mormon idari bölgesi ise mıntıkadır (ward). Bu, Katolik mıntıkalarının (parish) karşılığıdır. Her mıntıkanın başında bir piskopos (bishop) bulunur. Piskoposlar, Katolik ve Ortodoks Hristiyanlığın aksine özel eğitim almış bir ruhban sınıfı mensubu değildir. Bunun yerine sivillerin arasından seçilirler.[15] Mıntıka kurulacak akdar fazla Mormonun yaşamadığı yerlerde ise "dal" veya "şube" (branch) kurulabilir. |
Yanıt: Mormonluk
Brighamcı Mormonların İnançları ve Doktrinleri Sürekli Restorasyon [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Bazı Mormon tapınaklarının kule külahında (spire) yer alan, borazan çalan melek Moroni heykeli. Mormonlar Moroni'nin Joseph Smith'e Mormon Kitabı'nı oluşturan altın levhaların yerini gösteren melek olduğuna inanır. Bu fotoğraftaki heykel Preston, İngiltere'deki Mormon tapınağında yer almaktadır. Mormonizm restorasyoncu bir mezheptir. İsa'nın yaşadığı dönemde bir kilise kurduğuna ancak İsa ve havarilerinin ölümünden sonra bu kilisenin yok olduğuna inanırlar. Bu yok oluş “Büyük Mürtedlik” (Great Apostasy) adıyla bilinir. Buna göre tanrı, son havarinin ölümünden sonra 1830'da Mormon Kilisesi kurulana kadar yeryüzünden çekilmiş, 1830'da Joseph Smith'in Mormon Kilisesi'ni kurmasıyla birlikte İsa'nın gerçek kilisesi restore edilmiş, yani dünyaya yeniden dönmüştür. Brighamcı Mormonlar “sürekli restorasyon” veya “devamlı restorasyon” (ongoing restoration) olarak adlandırılan bir doktrine sahiptir. Buna göre İncil'in restorasyonu (restoration of the gospel) Joseph Smith zamanında tamamlanmamıştır ve günümüzde halen devam etmektedir. Haruni Ruhbanlık ve Melçizedek Ruhbanlığı [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Newtownards, Kuzey İrlanda'daki bir Mormon kilisesi. Toplantıevi (meetinghouse) ismiyle de bilinen Mormon kiliseleri, Mormon tapınaklarının aksine daha sade bir mimariye sahiptir ve içlerinde yapılan ayinler ana akım Hristiyan ritüellerine daha yakındır. Mormonluğun kurucusu Joseph Smith'in tanrıdan aldığını iddia ettiği vahiylerden biri de ruhbanlığın (priesthood) restorasyonudur. Smith'e göre ruhbanlık “Tanrı’nın insanlara Tanrı’nın çocuklarının kurtuluşu için gereken her şeyi yapabilmeleri için verdiği güç ve otoritedir. Ruhbanlık, Haruni (Aaronic) ruhbanlık ve Melçizedek (Melchizedek) ruhbanlığı olmak üzere ikiye ayrılır. Melçizedek ruhbanlığı Haruni’ye kıyasla daha üstündür. Bu ruhbanlığa sahip kişiler LDS kilisesinin bütün ruhani işlerini yönetir. Brighamcı Mormon kilisesinin hiyerarşisinde yer alan ihtiyar (elder), yüksek rahip (high priest), patrik (patriarch), yetmiş (seventy) ve havariler (apostle) bu ruhbanlığa sahiptir. Sadece 18 yaşın üzerinde olan erkekler Melçizedek ruhbanlığını elde edebilirler. Daha alt düzeyde olan Haruni ruhbanlık ise vaftiz gibi ritüelleri gerçekleştirme yetkisine sahiptir ve hiyerarşi içerisinde yer alan diyakoz (deacon), öğretmen (teacher) ve rahipler (priest) bu ruhbanlığı ellerinde tutar. 11 yaşın üzerindeki erkek çocuklar eğer uygun bulunurlarsa Haruni ruhbanlığına girebilirler. [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Provo, Utah, ABD'deki bir Mormon kilisesinde Pazar günü gerçekleştirilen tipik bir "sakrament toplantısı" (sacrament meeting). Mormonlardaki sakrament toplantısı diğer Hristiyan mezheplerindeki pazar ayininin yerine geçer. Provo, Utah, ABD'deki bir Mormon kilisesinde Pazar günü gerçekleştirilen tipik bir "sakrament toplantısı" (sacrament meeting). Mormonlardaki sakrament toplantısı diğer Hristiyan mezheplerindeki pazar ayininin yerine geçer. İkili ruhbanlık fikri Mormon kilisesinin en erken dönemlerinde mevcut değildi. Yüksek rahiplik (high priest) ilk kez 3 Haziran 1831’de ortaya çıkmıştır. Erken Mormon kilisesinin önemli tanıklarından olan David Whitmer’a göre “Mukaddes Kitap kaynaklarından talihsiz bir sapma olarak gördüğü yüksek rahipliğin ortaya çıkışı, “tamamen Sidney Rigdon'ın zihninden kaynaklandı”; “Rigdon sonunda Kardeş Joseph'i, eski zamanlarda böylesine büyük bir güce sahip olan yüksek rahiplerin bugün Mesih Kilisesi'nde olması gerektiğine ikna etti. Kardeş Joseph'e bu konuda Rab'be danışmasını söyledi ve onlar da hatalı arzularına uygun bir cevap aldılar.” Daha sonra bu yüksek rahiplik fikri Melçizedek ruhbanlığı fikrine dönüşecektir. Joseph Smith ilk kez Nisan 1836'da bir vizyon gördüğünü ve bu vizyonda İlyas Peygamber'in kendisine Melçizedek ruhbanlığını verdiğini anlatmıştır. Günümüzde ırktan bağımsız olarak Son Zaman Azizleri Kilisesi mensubu olan bütün erkekler ruhbanlık alabilse de 1852'den 1978'e kadar zenciler ve ailesinde zenci soyu olanlara Haruni ve Melçizedek ruhbanlıkları verilmemiştir. Siyahilerin 1978'e kadar ruhbanlık elde edememeleri onların bu tarihten önce misyonerlik faaliyetinde bulunmalarını; yerel, ulusal veya küresel düzeyde herhangi bir liderlik pozisyonunda bulunmalarını, tapınak bahşedilişi (temple endowment) gibi tapınak ritüellerini gerçekleştirmelerini, evlilik mühürlemesi (marriage sealing) yapmalarını engellemiştir. Bu da siyahi Mormonların, diğer ırklardan olan Mormonların aksine cennetin en üst seviyesi olan göksel krallığa (celestial kingdom) ulaşamayacağı ve tanrı olamayacağı anlamına gelmektedir. Bu yasak sadece zenciler için değil, kendisi beyaz olsa bile ailesinde zenci köken bulunan insanlar için de geçerlidir. Mark L. Grover'ın anlattığı ve Brezilya’da yaşanmış şu olay buna bir örnektir: |
Yanıt: Mormonluk
[Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Filipinler'in başkenti Manila'daki Mormon tapınağı. “Mormon cemaatinin önünde duran genç adam, çoğu on dört yaşındaki gencin sahip olduğu heyecan ve hayata duyduğu takdiri sergiliyordu. Karşısına çıkacak zorluklarla yüzleşme isteğini, hatta özlemini hissedebiliyordu. Diyakoz (deacon) olmaya hazırdı. Yanında duran genç Brezilya şube başkanı (branch president), cemaate Haruni rahipliğin önemini ve böyle bir sorumluluğun genç bir adamın hayatı üzerindeki etkisini anlattı. Bu çocuğun olağanüstü cesaretini ve davranışlarını kısaca anlattı. Kiliseye ebeveyn desteği olmadan katılmış ve alışılmadık baskı ve zorluklara rağmen faaliyetlerini sürdürmüştü. Şube başkanı, daha önce yapılan liyakat görüşmesinde genç adamın, henüz on dört yaşında biri için olağanüstü olan, hayatın manevi yönleri hakkında derin ve bilgili olduğunu ifade ettiğini açıkladı. Şube başkanının ve Brezilya cemaatinin çoğunun, Mormon rahipliğini almaya layık olduğundan şüphesi yoktu. Cemaatin onayını sağ eli kaldırarak talep etmek, basit bir formaliteden ibaretti. Olaylar planlandığı gibi gitmedi. Zorunlu olumsuz oy talebi yapıldığında, cemaatten dört kişi, ki hepsi de Amerikalı misyonerlerdi, itiraz etti. Şaşkın ve nasıl ilerleyeceğini bilemeyen şube başkanı, genç adamı oturttu ve toplantıdan sonra sorunun çözüleceğini belirtti. Cemaat şaşkına döndü, çoğu kilisede olumsuz oy verildiğini hiç görmemişti. Çocuğun kafası karışmıştı ve ne olduğunu tam olarak anlayamamıştı. Kutsal ayin toplantısından sonra düzenlenen bir konferansta ihtiyarlar (elder-burada Amerikalı misyonerleri kastediyor) sorunu anlattılar. Çocuğun ailesine yaptıkları ziyaretlerde, iki küçük erkek kardeşinin zencilere özgü fiziksel özellikler sergilediğini fark etmişlerdi. Genç adam açık tenli ve kahverengi dalgalı saçlı olmasına rağmen, bir aile üyesinde Afrika kökeninin bulunup diğerinde bulunmaması alışılmadık bir durum değildi. Şüpheleri doğruysa, Afrika kökeni nedeniyle Mormon rahipliğine uygun olmayacaktı. Şube başkanı aileyi hiç ziyaret etmemiş ve küçük kardeşleri hiç görmemişti. Brezilyalı danışmanının ve bir Amerikalı ihtiyarın (misyonerin) aileyi ziyaret edip, herhangi bir işlem yapılmadan önce çocuğun soyunu çok incelikli bir şekilde belirlemesi gerektiğine karar verdi. [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Merida, Meksika'daki Mormon tapınağı. Bir hafta sonra ihtiyarlar geri döndü. Çocuğun ailesiyle bir akşam geçirip soyağacı hakkında konuşmuş ve aile fotoğraflarına bakmışlardı ve aile fotoğraflarında siyah atalarının izlerini görebildiklerini hissettiler. Dolayısıyla, Kilise politikasına göre, ailedeki hiçbir çocuğa rahiplik verilemezdi. Genç çocuğa karar bildirildi, onun rahipliğe reddedilmesinin nedenleri açıklandı ve Kilise'deki faaliyetlerine devam etmesi tavsiye edildi.” |
Yanıt: Mormonluk
Cennetsel Baba ve Cennetsel Anneler
Mormonlar, diğer birçok Hristiyan mezhebinin aksine teslis inancını kabul etmez. Bunun yerine Tanrı Baba (God the Father), İsa Mesih ve Kutsal Ruh’un (Holy Ghost) üç farklı kişi olduğuna inanırlar. Diğer Hristiyanların Baba Tanrı olarak adlandırdığı tanrı Mormon teolojisinde Cennetsel Baba (Heavenly Father) olarak geçer. Cennetsel Baba’nın karıları da Cennetsel Anneler (Heavenly Mothers) olarak bilinir. Brighamcı Mormonların ikinci peygamber-başkanı Brigham Young, Havva’nın Cennetsel Baba’nın karılarından biri olduğunu belirtmektedir.[ Brighamcı Son Zaman Azizler Kilisesi’ninen üst yönetim kademesi olan ve Ağustos 2025 itibariyle bugünkü peygamber-başkan olan Russell M. Nelson da dahil olmak üzere üç kişiden oluşan birinci başkanlığın üyesi Dallin H. Oaks da Temmuz 2025’te yaptığı bir konuşmada birden fazla Cennetsel Anne olabileceğinden bahsetmiştir. Kurtuluş Planı ve Cennetin Üç Seviyesi Kurtuluş Planı (Plan of Salvation) insanların dünyaya nasıl geldiklerini ve öldükten sonra nasıl cennete gidebileceklerini açıklayan bir Mormon doktrinidir. Buna göre insanların yaşamının üç evresi bulunur. Bunlar mevcudiyet öncesi yaşam (pre-existence veya pre-earthly life), dünya yaşamı (mortality veya earthly life) ve ölümden sonraki ruhlar dünyasıdır (spirit world). Bu plana göre ölen insanlar tanrı tarafından yargılanır ve dört yerden birine gönderilir: Göksel krallık (celestial kingdom), topraksal krallık (terrestrial kingdom), telestiyal krallık (telestial kingdom) ve dış karanlıktır (outer darkness). Göksel krallık cennetin en üst seviyesiyken, topraksal krallık bir alt seviye, telestiyal krallık ise cennetin en alt seviyesidir. Dışarı karanlık ise cehennemin Mormon teolojisindeki karşılığıdır. Mormon teolojisine göre en üst düzey insanlar “yükseliş” (exaltation) yaşarlar, yani sonsuza kadar göksel krallıkta kalırlar. Sadece Mormon kilisesinin yasalarına uyan ve ritüellerini uygulayan kişiler en üst düzey cennete gidebilir. Bu uyması zorunlu yasalara kilisenin kurallarına uygun olarak gerçekleştirilen “göksel evlilik” (celestial marriage) de dahildir. [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Fort Collins, Colorado, ABD'deki Mormon tapınağı. Mevcudiyet öncesi dönem insanların Cennetsel Baba (Hevenly Father) ve Cennetsel Anne'nin (Heavenly Mother) ruh çocukları (spirit children) olduğu dönemdir. İnsanlar doğduktan sonra Kurtuluş Planı'nın ikinci aşamasına geçerler ve mevcudiyet öncesi hayatlarını hatırlamazlar. Burada insanların tercih edebileceği iki seçenek mevcuttur: Ya Cennetsel Baba ve onun oğlu olan İsa'nın yolunu ya da şeytanın (Lucifer) yolunu seçebilirler. Şeytan, Cennetsel Baba tarafından cezalandırılmış ve fiziksel bir bedene sahip olmasına izin verilmemiştir. Bu yüzden insanları sürekli Cennetsel Baba ve İsa'dan uzaklaştırmaya çalışır. Patriyarkal Kutsama Mormon kilisesinin vaftiz edilmiş her üyesi kazık patrikleri (stake patriarch) tarafından verilen bir patriyarkal kutsamaya (patriarchal blessing) hak kazanmıştır. Mormon kilisesine göre bu kutsamalar kişinin İsrailoğulları'nın hangi soyundan olduğunun beyanını ve tanrıdan vahiy olarak gelen kişisel öğütleri içerir. Kazık patrikleri On İki Havariler Konseyi üyeleri tarafından seçilirler. Kan Kefareti Kan kefareti (blood atonement) doktrini Joseph Smith döneminde ortaya çıkmış, Brigham Young döneminde ise gelişimini tamamlamış bir Mormon doktrinidir. Buna göre bazı ağır günahlar tövbe edilse ve pişmanlık duyulsa bile affedilmez. Bu günahların affedilmesinin tek yolu günahkar kişiyi kanını dökerek öldürmektir. Bu durumda ölüden akan kan onun günahlarına kefaret olacaktır. Kan kefaretini tetikleyen günahlar cinayet, çeşitli cinsel suçlar ve tapınakta verilen çeşitli yeminlerin tutulmamasıdır. Mormonların Utah'a yeni yerleştiği zamanlarda çok eşlilik doktrinine karşı çıkmak da cezası kan kefareti olan günahlar arasında sayılmıştır. Adem-Tanrı Teorisi Brighamcı Mormon kilisesinin ikinci peygamber-başkanı olan Brigham Young, Cennetsel Baba ve Adem’in aynı kişi olduğunu iddia etmiştir. Erken Mormon kilisesinin önemli isimlerinden Heber C. Kimball da "Tanrı bana İsa Mesih, Adem’in oğludur dedi" diyerek yine Adem ile Baba Tanrı'yı aynı kişi olarak kabul etmiştir. Bu fikir Adem-Tanrı teorisi (Adam-God theory) olarak bilinir. |
Yanıt: Mormonluk
Çok Eşlilik [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Erken dönem Mormon peygamber-başkanlarının ergen (18 yaşından küçük) kızlarla yaptıkları çok eşli evlilikleri, aralarındaki yaş farkını ve bu kızlardan kaç çocukları olduğunu gösteren İngilizce bir grafik. Mormon kilisesinin erken dönemlerinde çok eşlilik (polygamy) cennetin en üst katına ulaşmak için şart olarak görülmekteydi. Brighamcı Son Zaman Azizler Kilisesi'nin Joseph Smith'ten sonra ikinci peygamber-başkanı olan Brigham Young, Söylemler Defteri (Journal of Discourses) adlı kitabının "Çok Eşliliğin Yararlı Etkileri" (Beneficial Effects of Polygamy) adlı bölümünde şöyle demektedir: “Tanrı olacak olan tek insanlar, hatta tanrıların oğulları olacak olanlar bile, çok eşliliğe girenlerdir. Diğerleri ise yüceliğe erişir ve hatta Baba ve Oğul'un huzuruna çıkmalarına izin verilebilir; ancak yücelik içinde kral olarak hüküm süremezler, çünkü kendilerine sunulan nimetleri kabul etmeyi reddetmişlerdir.” Mormonluğun kurucusu olan Joseph Smith'in ise 35 tane karısı vardı. Brighamcı Mormon kilisesinin dördüncü peygamber-başkanı olan Wilford Woodruff 1890 yılında poligaminin yasaklandığını belirten bir manifesto kaleme almıştır. Ancak Mormon Kilisesi kaynaklarına göre özellikle Kanada ve Meksika’daki Mormonlar 1904 yılında peygamber-başkan Joseph F. Smith yeni bir manifesto açıklayana kadar çok eşli evliliklere devam etmiştir. “1840'ların başlarından kalma çeşitli kaynaklar - özel bir günlük ve eski Son Zaman Azizleri'nin bildirileri - Joseph'in çok eşli olduğuna dair el yazması kanıtlar sunmaktadır. En eskisi, Ekim 1842'de Joseph Smith ile mühürlendiğini iddia ettiği Agnes Smith, Louisa Beaman, Presendia Buell, Elizabeth Davis Durfee ve Patty Sessions da dahil olmak üzere birkaç kadını tespit eden, o zamanlar aforoz edilmiş John C. Bennett'e aittir.” Brighamcı kilisenin dördüncü peygamber-başkanı olacak olan Wilford Woodruff da Joseph Smith'in çok eşlilik doktrinini 1840 veya 1841 gibi belirli kişilere öğrettiğini söylemiştir. Bazı kaynaklara göre Joseph Smith, önünde “kılıcını çekmiş bir melek” durduğunu ve kendisine, çok eşlilik inancı ve uygulamasını getirmezse peygamberlik gücünü kaybedeceğini ve Kilise'nin ilerleyemeyeceğini söylediğini bildirmiştir. Joseph Smith'in evlendiği bazı kadınların zaten önceden kocaları vardı. Smith genellikle kendi arkadaşlarının ve Mormon kilisesinin üst düzey yetkililerinin karılarıyla evlenmiştir. Örneğin Smith, bodyguard'ı Jonathan Holmes'un eşi Elvira Cowles ile, Mormon kilisesi üyesi Windsor Lyon'ın eşi Sylvia Sessions ile, David Sessions'ın eşi Patty Barlett ile evlenmiştir. Marinda Johnson'ın On İki Havariler Konseyi'ndeki havarilerden biri olan eşi Orson Hyde misyonerlik faaliyetleri için Filistin'de bulunduğu sırada Smith, Marinda Johnson ile evlenmiştir. Aynı şekilde, Smith'in çok eşli evlilik yaptığı kadınlardan biri olan Zina Huntington'ın eşi Henry Jacobs, Smith'in yakın arkadaşıdır. [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Brigham Young ve 1875'teki karılarını tasvir eden 1904 tarihli bir çizim. 1850'li yıllarda Utah'ta zaten evli olan ve Avrupa'ya giden Mormon misyonerleri Avrupalı kızları tek eşli evlilik vaadiyle kandırıp onları Mormonluk dinine geçirmişler ancak bu kızları Utah'a geri döndükten sonra ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci karıları yapmışlardır. Utahlı Mormon erkeklerle çok eşli evliliklere giren kadınlar kocalarının malı gibi muamele görmüş ve hiçbir hakka sahip olmamışlardır. Bu dönemde poligamiye karşı çıkmanın cezası kan kefaretidir (blood atonement). Yani çok eşliliği eleştiren kadınlar Kilise'nin adını lekeledikleri ve tapınakta verdikleri gizli sözleri (İtaat Yasası-Law of Obedience) tutmadıkları için öldürülmüşlerdir. Kadınlar kendi itibarlarını sıfırlamadan çok eşli evliliklerden ayrılamıyorlardı. Bundan dolayı bu dönemde Utahlı kadınlar arasında intihar vakaları çok yaygındı. Kandırılan ve rızası olmadan çok eşli bir evliliğe sokulan bir kadın boğazı kesilmiş olarak ve hemen yanında bir ustura olduğu halde bulunmuştu. Kadınlar için çok eşli bir hayat o kadar kötü ve eziyet vericidir ki intihar bu kaderden kaçınmak için tercih edilen bir yöntemdir. 1831 tarihli, Joseph Smith'in Mormonların Kızılderililerle evlenmelerini ve böylece nesillerinin "beyazlaşmasını" emreden vahyinin kopyasının önemli bir bölümünün fotoğrafı. Orijinal belge, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nin tarih bölümünde bulunmaktadır. Brigham Young döneminde çok eşlilik Mormon erkekleri tarafından sadece bir hak değil, aynı zamanda bir görev olarak görülüyordu. Çünkü Mormon teolojisine göre Mormon erkekler ve kadınlar cennetin en üst kademesi olan göksel krallığa girebilmek için çok eşli bir evlilik içinde olmaları gerekmekteydi. |
Yanıt: Mormonluk
[Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] 1831 tarihli, Joseph Smith'in Mormonların Kızılderililerle evlenmelerini ve böylece nesillerinin "beyazlaşmasını" emreden vahyinin kopyasının önemli bir bölümünün fotoğrafı. Orijinal belge, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nin tarih bölümünde bulunmaktadır. Her ne kadar günümüzdeki Son Zaman Azizler Kilisesi bu dünyadaki çok eşliliği kabul etmiyor olsa da sonsuz çok eşlilik (eternal polygamy) doktrini hala varlığını sürdürmektedir. Mormon teolojisine göre her evlilik bir mühürlemedir (sealing) ve sonsuza kadar devam eder. Mormon erkekleri karılarının ölmesi ya da boşanmaları durumunda ilk eşleriyle olan mühürlemelerini iptal etmeden, kendilerini yeni evlendikleri bir kadına mühürleyebilmektedir. Bunu yapan Mormon erkekleri, hem eski (ölen ya da boşandıkları) karılarına hem de ikinci evliliklerini yaptığı karılarına mühürlü oldukları için öldükten sonra cennette iki karıları olacaktır. Fakat Kilise, Mormon kadınlarının bunu yapmalarına izin vermemektedir. Kocası hayatını kaybeden bir kadın onunla olan mührünü iptal etmeden yeni evlendiği kocasına mühürlenememektedir. Dolayısıyla ölümden sonra Mormon erkekleri birden çok kadınla çok eşlilik yaşarken Mormon kadınları birden fazla erkekle çok eşlilik yaşayamamaktadır. Ağustos 2025 itibarıyla Son Zaman Azizler Kilisesi'nin peygamber-başkanı olan Russell M. Nelson, iki kadına birden mühürlenmiştir: 2005'te hayatını kaybeden ilk eşi Dentzal White ve daha sonra evlendiği yeni eşi Wendy Watson. Dolayısıyla Mormon doktrinine göre Nelson öldükten sonra cennette biri White diğeri Watson olmak üzere iki eşe sahip olacak, yani çok eşli olacaktır. Nelson'dan sonra Kilise'nin en güçlü ikinci adamı olan Dallin H. Oaks da aynı şekilde hem eski eşi June Dixon hem de şimdiki eşi Kristen McMain olmak üzere iki kadına mühürlüdür. Dolayısıyla bu dünyada olmasa da öteki dünyada çok eşlilik Brighamcı Mormon kilisesinin halen bir parçasıdır. Mormon Kozmolojisi Mormon kozmolojisine göre tanrı Kolob adlı bir yıldızın yakınlarında yaşamaktadır. Kolob, Mormonların kutsal kitaplarından Çok Değerli İnci'nin bir parçası olan İbrahim’in Kitabı’na (Book of Abraham) göre tanrı tarafından yaratılan ilk şeydir ve diğer bütün yıldızları yönetir. Kolob’da geçen bir gün bizim dünyamızdaki bin yıla denktir. Ayrıca İbrahim’in Kitabı’na göre bizim güneş sistemimizde yer alan güneş de ışığını ve enerjisini Kolob’dan almaktadır ki bu bilimsel olarak yanlış bir iddiadır. [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Billings, Montana, ABD'deki Mormon tapınağı. İbrahim’in kitabına göre Kolob dahil evreni yöneten 15 yönetici gezegen (governing planet) bulunur. Bunların adları şu şekildedir: 1- Kolob 2- Oliblish 3- Enish-go-on-dosh 4- Kaii ven rash 5- Limdi 6- Zip Richmond, Virginia, ABD'deki Mormon tapınağı. 7- Vusel [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Reno, Nevada, ABD'deki Mormon tapınağı. 8- Venisti 9- Waine 10- Wagoh-ox-oan 11- Oansli 12- Shible 13- Shineflis 14- Flis [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Adını Mormonluğun temel yıldızı olan Kolob'dan alan Kolob Kanyonu, Siyon Ulusal Parkı, Utah, ABD. 15- Os.[44] Ayda ve güneşte insanların yaşayıp yaşamadığı sorusu da Mormon kozmolojisinin tartışma konularından biridir. 1836’da Mormon kilisesine katılmış olan Oliver B. Huntington, 1892’de yazdığı bir yazıda Joseph Smith’in kendisine ayda insanların yaşadığını ve bu insanların (bir Protestan mezhebi olan) Quaker tarzı kıyafetler giydiğini ve 1000 yıl yaşadığını söylediğini belirtmiştir. Ayrıca yine Huntington’a göre Joseph Smith’in babası Joseph Smith Sr. Huntington’a verdiği patriyarkal kutsamada (patriarchal blesssing) onun ayda ve gezegenlerde yaşayan insanlara İncil’i anlatacağı kehanetinde bulunmuştur. Erken Mormon kilsesinin önemli isimlerinden olan Joseph Smith’in kardeşi Hyrum Smith de insanların tıpkı dünyada olduğu gibi aya, güneşe ve yıldızlara yerleştiğini söylemiştir. Kilisenin 10. peygamber-başkanı olan Joseph Fielding Smith insanların asla aya gidemeyeceklerine dair bir kehanette bulunmuştur. Smith 1961 yılındaki bir Mormon toplantısında şu sözleri söylemiştir: "Uzaya asla insan gönderemeyeceğiz. Bu Dünya, insanın küresidir ve oradan uzaklaşması asla amaçlanmamıştır. Ay, Dünya'dan üstün bir gezegendir ve insanın oraya gitmesi asla amaçlanmamıştır. Bunun asla olmayacağını kitaplarınıza yazabilirsiniz." Smith'in bu sözünden sekiz yıl sonra 1969'da Apollo 11 uzay aracından inen insanlar ilk kez aya ayak basmıştır. Ademi Dil Mormonizmin kurucusu Joseph Smith, Hz. Adem’in konuştuğu iddia edilen Ademi dildeki (Adamic language) veya diğer adıyla saf dildeki (pure language) bazı kelimeleri içeren vahiyler aldığını iddia etmiştir. Smith’e göre “Avmen” (Awmen) kelimesi Ademi dilde tanrı anlamına gelirken bu dilde tanrının oğluna "Dı San Avmen" (The Son Awmen), meleklere de “Avmen Anglsmen” (Awmen Angls-men) denir. |
| Forum saati; Türkiye'ye göre ayarlanmış olup, şu an saat: 21:35. |
Powered by vBulletin® Version 3.8.11
Copyright ©2000 - 2026, vBulletin Solutions Inc.
Navbar with Avatar by Motorradforum