| Leydihan |
07 Ekim 2026 20:50 |
Yanıt: Dünyadaki Muhteşem Kaya Oluşumları
Zhangye Ulusal Jeolojik Parkı, Çin
Çin'in kuzeybatısındaki bu şeritli yer şekillerinin bir fotoğrafçı tarafından renklendirildiğini düşünürseniz, sizi anlayışla karşılarız. Ama bu tablo bir fotoğrafçının değil, jeolojik oluşumların eseri: Halk arasında Gökkuşağı Dağları olarak bilinen Qilian Dağları'nın eteklerinden renkli şeritler geçiyor. Zhangye Ulusal Jeoloji Parkı'nın alametifarikası olan bu renkli şeritlerin kaynağı, mineral yataklarına karışan 24 milyon yıllık kumtaşı. Depremlerle oluşan tepelerin ve dağların su ve rüzgarın etkisiyle aşınmasıyla bu büyüleyici şekilleri ortaya çıkmış.
Bay of Fires, Avustralya
Kuzeydoğu Tazmanya'nın bu bölgesinde granit kayalar parlak turuncu şeritler ve beneklerle bezeli. Bunun nedeni de bir tür liken. "Ateş Koyu" anlamına gelen "Bay of Fires" adını bu etkileyici kayalardan aldığı düşünülse de koy adını gerçek ateşten alıyor. 1773'te Tazmanya Adası'na gelen İngiliz gemici Tobias Furneaux, sahilde bölgede yaşayan Aborjin Tazmanya halkının yaktığı ateşleri görüp koya bu ismi vermiş. Kutsal bir kültür mirası olan koyun yerliler arasındaki adı Iarapuna.
Kapadokya, Türkiye Cumhuriyeti
Görselimizdeki bu doğal kuleler, sertleşmiş volkanik külden oluşan yumuşak tüfün eseri. Kapadokya'daki muhteşem bir şekilde aşınan bu uzun kaya kuleler bölgede peri bacası ya da peri kulesi olarak anılırken, dünyanın başka yerlerinde bu yapılar toprak sütun, toprak piramit, hatta gulyabani diye adlandırılıyor. Bölgenin her yerine yayılan bu kaya oluşumlarının bazıları yüzyıllar önce insanlar tarafından oyulup mağaralara dönüştürülmüş. Zamanında bir tür yer altı şehri oluşturan bu mağaralar, ev ve kilise olarak kullanılmış. Hatta bugün bile ev ve otel olarak kullanılmaya devam ediyor.
Grand Staircase-Escalante, Utah
Grand Staircase-Escalante Ulusal Anıtı görselimizde de gördüğünüz Gün Batımı Kemeri de dahil olmak üzere, güney Utah'ın büyüleyici kaya oluşumlarını barındırıyor. 1996 yılında açılan anıt, 7500 kilometrekarelik bir alana yayılıyor ve Grand Staircase çevresindeki pek çok ulusal park ve doğa koruma alanından biri. Basamak biçiminde yığılan tortu katmanları 600 milyon yıl öncesine dayanıyor. Bu katmanların çoğunda soyu tükenmiş canlıların fosilleri bulunuyor ve bu nedenle bölge, paleontologların gözde yerlerinden biri: 2002 yılında, anıtın Arizona sınırı yakınlarında, yaklaşık 75 milyon yıllık bir fosil olan gryposaurus kemikleri bulundu.
Erongo Bölgesi, Namibya
Gözden uzak konumu ve ulaşımın nispeten zorlu olması nedeniyle, Erongo Bölgesi'nin muhteşem kaya oluşumları gizemini koruyor. Dünyanın jeolojik gösterilerle dolu diğer bölgelerinin aksine, batı Namibya'daki bu bölge turistlerle dolup taşmıyor. Bu nedenle, granit devler arasındaki yürüyüşünüz büyük ihtimalle çok sakin geçecek. Bu oluşumların çoğu, volkanik Erongo dağlarında meydana geldi: Bir zamanlar toprağın altındaki magma zamanla soğudu ve erozyonun yumuşak mineralleri aşındırmasıyla alttaki sert kayalar ortaya çıktı. Geriye kalan muazzam kayalar ve kuleler, bu bölgenin hareketli geçmişinin bir kanıtı.
Tsingy Rouge, Madagaskar
Madagaskar tuhaf ve muhteşem yaban hayatıyla ünlüdür. Bu ada ülkesinde, arazinin büyük kısmı bu görevi yürütmeye devam ediyor. Görselimizde olağanüstü bir manzara var: "Tsingy" adı verilen aşınmış karst kuleler. Bu yapılar, batı Madagaskar'daki Tsingy de Bemaraha'nın oluşumlara benziyor. Ancak Tsingy Rouge daha küçük bir küme ve pas renginde. Adındaki "Rouge" da renginden geliyor. Bu kulelerin şekli Irodo Nehri'nin erozyonunun, renkleri ise demir oksit açısından zengin; mor, kızıl ve koyu sarı pigmentler içeren laterit toprağın eseri.
Arches Ulusal Parkı, Utah, ABD
Utah'ta bulunan bu parkta binlerce kemerin dışında, kumtaşından devasa dikitler, görkemli kayalar, göğe uzanan zirveler ve gerçeküstü kuleler de bulunuyor. Görselimizdeki sıra dışı kemer, parkın yıldızlarından biri. Yaklaşık 16 metre yüksekliğindeki Delicate Arch (Narin Kemer) şekli nedeniyle zamane kovboyları tarafından "Çene" ve "Hanımın Şalvarı" gibi lakaplarla da anılmış. Eskiden tırmanışa izin verilen bu kemer, parkın diğer ünlü kemerleriyle birlikte tırmanış listesinden çıkarıldı. Yine de bu özel kemer kısa süreli konuklara açık: Her yaz, beyaz boyunlu karasağanlar kemerin üzerine yuva yapıyor.
Sedona, Arizona
Kuzey Arizona'daki Sedona bölgesi için Red Rock Country (Kızıl Kayalar Diyarı) çok uygun bir ad. Burada gördüğümüz toprak ve pas rengi şeritlerle süslenmiş zirveler ve kayalıklar, yaklaşık 200 milyon yıl önce, antik bir denizin kıyısındaki kumullardan oluşan Schnebly Tepesi oluşumunun parçaları. Çağlar boyunca esen rüzgar, yağan yağmur kumtaşı kayalıkları bugün gördüğümüz esere dönüştürmüş. Sedona şehri, koruma altındaki Coconino Ulusal Ormanı ile çevrili. Bu sayede, şehir sakinleri ve ziyaretçiler çok kısa bir yolculukla kendilerini büyüleyici ve kıpkırmızı kayaların arasında bulabiliyor.
Mingan Takımadaları Parkı, Kanada
St. Lawrence Körfezi'nde, Quebec'in kuzeydoğu kıyısında uzanan Mingan Takımadaları, yaklaşık 40 adadan oluşuyor. Ada zinciri zengin bir ekosisteme sahip. Florası ve faunası bölgenin ulusal park koruma alanı olması için yeterli olsa da adalarda bunlara ek olarak bir de doğal heykel bahçesi var. Mingan, Kanada'da tek parça kayaların en yoğun olduğu bölge kabul ediliyor. Bu kireçtaşı oluşumlar yaklaşık 450 milyon yaşında ve erozyonun doğal ve estetik gücüyle bugünkü gerçeküstü biçimlerine kavuşmuşlar.
Valley of Fire, Nevada, ABD
Devasa kaya oluşumları, koruma altındaki bu çölü başka bir gezegenden gibi gösteriyor. Valley of Fire Eyalet Parkı'ndaki kayalar çoğunlukla kırmızı kumtaşı. Renkleri nedeniyle, güneş doğru açıyla vurduğunda bütün vadi alevler içinde gibi görünüyor, parkın adı da buradan geliyor. Nevada'nın büyük kısmını kaplayan Büyük Havza Çölü, güneyde yerini Mojave Çölü'ne bırakıyor. Vadide çok sık rastlanan kırmızı kumtaşı, Güney Nevada'nın bir diğer önemli bölgesi olan Red Rock Kanyonu Ulusal Koruma Alanı'nda da bolca bulunuyor.
|
