Bugün teknoloji dünyası denince akla hemen kapüşonlu sweatshirt giyen genç erkekler geliyor. Ancak bilgisayar biliminin şafağında durum tam tersiydi.

Programlama, başlarda bir "kadın işi" olarak doğdu ve gelişti. Peki, 1980’lerde %38 olan kadın programcı oranı nasıl oldu da bugün %20’li seviyelere geriledi?

Sekreterlikten Mühendisliğe

1940’larda donanım (hardware) inşa etmek ağır işçilik sayıldığı için erkeklerin alanıydı. Yazılım (software) ise henüz ismi bile konulmamış, düşük statülü bir "büro işi" olarak görülüyordu. Erkek yöneticiler, bu işi kâğıt üzerindeki planları makineye girmekten ibaret bir sekreterlik faaliyeti sanıyordu.

İlk Öncüler: ENIAC Kadınları

Dünyanın ilk genel amaçlı bilgisayarı ENIAC’ın arkasındaki beyinler tamamen kadınlardan oluşuyordu:

• Kathleen McNulty
• Frances Bilas
• Elizabeth Jennings
• Frances Elizabeth Snyder
• Ruth Lichterman
• Marlys Westhoff

Ortada bir kullanım kılavuzu bile yokken kodlamayı sıfırdan icat eden bu kadınlar, basın tanıtımlarında sadece makinenin yanında duran "modeller" olarak yansıtıldı. İsimleri bile anılmadı.

Kırılma Noktası: Statü ve Para

1960’ların sonunda şirketler, yazılımın aslında sistemin beyni olduğunu ve devasa bir ekonomik güç barındırdığını fark etti. İşin adı "Yazılım Mühendisliği" olarak değiştirilince statü ve maaşlar yükseldi.

Statü arttıkça işe alım süreçleri de profesyonelleşti. Ancak kullanılan kişilik testleri, "asosyal ve matematik odaklı" karakterleri hedefliyordu. O dönemde kadınların eğitimden mahrum bırakılması, bu yanlı testlerde elenmelerine yol açtı.

1984 ve Bilgisayarın Eve Girişi

1984 yılında bilgisayar mezunu kadın oranı %37 ile zirvedeydi. Ancak kişisel bilgisayarların (PC) eve girmesiyle tablo tamamen değişti.

İlk ev bilgisayarları (Commodore 64, Apple II gibi) reklam filmlerinde "erkek çocukları için bir oyuncak" olarak pazarlandı. Aileler bilgisayarları genellikle oğullarının odasına kuruyor, kız çocuklarını bu "teknik" dünyadan uzak tutuyordu.

Bu durum, üniversiteye giden erkeklerin zaten yıllardır bilgisayar kullanmış olmasını, kadınların ise sınıfa ilk kez klavyeye dokunarak girmesini sağladı. Bu teknik uçurum, kadınların alanı terk etmesine neden olan en büyük faktörlerden biri oldu.

Sonuç

Tarihsel döngü bize şunu öğretiyor: Bir alan "yardımcı iş" olarak görüldüğünde kadınlara bırakılıyor; ancak prestijli ve kârlı hale geldiğinde kadınlar sistematik olarak dışlanıyor. Bugün yazılım dünyasında kadın temsilinin azlığı bir yetenek sorunu değil, 40 yıl önce başlayan pazarlama stratejilerinin ve toplumsal algıların bir sonucudur.

Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz? Sektördeki bu dengesizlik gelecekte nasıl aşılabilir?

Yazan: Leydihan