Şaban Teoman Duralı (7 Şubat 1947, Zonguldak - 6 Aralık 2021, İstanbul), Türk filozof, mütefekkir ve akademisyen. Felsefe tarihi, biyoloji felsefesi, dilbilim, siyaset felsefesi, savaş felsefesi gibi alanlarda çok sayıda kitabı ve makalesi vardır.

Prof. Dr. Teoman Duralı, 7 Şubat 1947'de Zonguldak'ın Kozlu ilçesinde doğdu. Babası Sabih Duralı, Mustafa Kemal Atatürk'ın meşhur çocukluk anısında kargaları kovaladığı dayısının çiftliğinin bulunduğu Langaza’da doğdu. Babasının babası, Langaza'da ağır ceza reisi, babasının dedesi ise Gümülcine müftüsüymüş.

Sabih Bey, 1927’de devlet bursuyla mühendislik eğitimi almak üzere Almanya’nın Chemnitz şehrine gönderildi. Teoman Duralı'nın annesi Hilda Kohlschmidt ile Sabih Bey, Chemnitz'te tanışarak 1930 yılında evlenmiş. Hilda Hanım, Protestan kültürüyle yetişmiş, klasik bir Alman'mış. Chemnitz dışına ilk kez lise yıllarında katıldığı bir Bavyera gezisinde çıkmış. İstanbul’da ilk kez deniz ile karşılaşmış. Koyu bir Alman milliyetçisi olan Hilda Hanım, Türkiye'de hiç mutlu olamamış ve hep vatan hasreti ile yaşamış.

Almanya'dan yüksek mühendis olarak Türkiye'ye dönen Sabih Duralı, Genelkurmay Başkanlığı, Kayseri'de uçak, Eskişehir'de tank ve Kırıkkale'de silah fabrikalarında çalıştıktan sonra Türkiye’nin iki termik santralinden biri olan Zonguldak Kozlu’ya tayin edilmiş. Sabih Duralı, 1954'te Demokrat Parti'den Zonguldak milletvekili seçilmiş.

Teoman Duralı'nın ağabeyi Kaya Duralı, 1931 yılında Chemnitz'te doğmuş. Galatasaray Lisesi'nden mezun olmuş ve Millî İstihbarat Teşkilatı'na girerek "gizli" görevlerde bulunmuş.

Teoaman Duralı, ilkokulu Zonguldak'ta, ortaokul ve liseyi TED Ankara Koleji'nde tamamladı. 1973 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin felsefe bölümünden mezun oldu.

Akademik hayatı

Teoman Duralı, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde öğrenciyken Nermi Uygur'un teklifiyle 1975 yılında mezun olduğu bölümde asistan olarak göreve başladı. 1977 yılında biyoloji felsefesi hakkındaki teziyle felsefe doktoru unvanı aldı. 1978 yılında NATO bursu ile Paris'te biyoteknoloji seminerlerine katıldı. Mayıs 1982'de yardımcı doçent, Ekim 1982'de biyoloji felsefesi üzerine yazdığı tezle doçent oldu. 1985'te ABD Pennsylvania State University'de tamamladığı Kant'ın A Priori Bilgi İstidâdı başlıklı çalışmasının ardından 1988'de profesör oldu.

1992-1993 yıllarında Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi'nde, 1994 ve 2003 yıllarında Viyana Üniversitesi bilim felsefesi bölümünde, 1995-1997 ile 1999 yıllarında Kuala Lumpur’da International Institute Of Islamic Thought and Civilisation'da misafir öğretim üyesi olarak bulundu. 1996 yılında İstanbul Üniversitesi araştırma fonunun mâli desteğiyle Orta Asya Türk cumhuriyetlerinde araştırma gezisinde bulundu.

Bir dönem Kırklareli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi'nde dekanlık yaptı. Fakültenin felsefe bölümünü kurdu. Bülent Ecevit Üniversitesi senatosunun 2016 yılında aldığı karar uyarınca Teoman Duralı'ya verilen fahrî doktorluk pâyesinin takdim töreni, Sezai Karakoç Kültür Merkezi'nde yapıldı.

Duralı ölümünden önce İstanbul Üniversitesi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi ile İbn Haldun Üniversitesi'nde felsefe bölümlerinde ders veriyordu. Ayrıca Kutadgubilig felsefe-bilim araştırmaları dergisinin yayın yönetmenliğini de yapmaktaydı.

Türkiye Bilimler Akademisi şeref üyesi olan Teoman Duralı, İngilizce, Fransızca, Almanca, Latince, Yunanca, İtalyanca, Felemenkçe, İspanyolca, Rusça, Malayca dillerini bilmektedir.

Duralı ölümünden kısa bir süre öncesine kadar TRT 2 ekranlarında Felsefe Söyleşileri başlıklı bir programı yapmaktaydı.

Özel hayatı

Futbolu çok sevdiğini ve hayatta militanca duygularla bağlandığı tek şey Galatasaray olduğunu söylerdi. Babasının anne tarafı Çerkes, baba tarafı Türkmen; annesi Alman, eşi Fransız'dır. Evli ve iki çocuk babasıydı.

Teoman Duralı, kanser neticesinde 6 Aralık 2021'de İstanbul'daki evinde hayatını kaybetti. 7 Aralık 2021 tarihinde Fatih Camiî'nde ikindi vaktinde kılınan cenaze namazının ardından, Âşiyan Mezarlığı'ndaki aile kabristanına defnedildi.

Kitapları

Öyle Geçer ki Zaman: Teoman Duralı kitabı, 2020
Hayatın Anatomisi: Canlılar bilimi felsefesi, evrim ve ötesi
Felsefe Bilimin Odağında Metafizik, 2019
Hayatın Anatomisi: Canlılar Bilimi Felsefesi Evrim ve Ötesi, 2018
Omurgasızlaştırılmış Türklük, 2017
Sorun Çağının Anatomisi: Çağımızın Felsefece Teşrihi, 2009
Çağdaş Küresel Medeniyet, 2006
Felsefe-Bilimin Doğuşu: Aristoteles'te Canlılar ve Bilim Sorunu, 1995
A New System of Philosophy-Science from the Biological Standpoint (1996)
Canlılar Sorununa Giriş: Biyoloji Felsefesiyle İlgili Araştırımı, 2018
Biyoloji Felsefesi
Felsefe Bilimin Odağında Metafizik, 2019
Aklın Anatomisi: Salt Aklın Eleştirisinin Teşrihi, 2010
Kutadgubilig Türkçenin Felsefe Sözlüğü, 2013
Canlılar Sorununa Giriş / Biyoloji Felsefesiyle İlgili Çalışmalar (1982)
Biyoloji Felsefesi / Canlı ve Kültür Sorunlarını Araştırma Alanı (1992)
Yeniçağ Avrupa Medeniyetinden Çağdaş İngiliz-Yahudi Medeniyetine (1996)
Gılgamış Destanı, 2007
Sorun Nedir?, 2006
Felsefe-Bilim Nedir, 2006
Çağdaş İngiliz-Yahudi Küresel Medeniyeti, 2006
Felsefe - Bilim'e Giriş, 1999
Teoman Duralı'yla Üç Konuşma / Bilim - Felsefe - Evrim Teorisi
Sorun Çağının Anatomisi
Deniz ve Kaşiflik (şiir)