Zübeyde Hanım, ölüm yıldönümü olan 14 Ocak'ta anılıyor. İşte Türkiye Cumhuriyeti kurucusu ve önderi Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın hayatı...

Zübeyde Hanım'ın hayatı

Karaman’dan Rumeli’ye göçen ve toprak işleriyle uğraşan Yörük Türkmeni bir aileden gelen Zübeyde Hanım, 1857’de Selanik yakınlarında Lankaza’da dünyaya geldi. Babası Sofuzade Feyzullah (Sadullah) Ağa, annesi Molla Hanım olarak anılan Ayşe Hanım’dır. Zübeyde Hanım’ın mensubu olduğu aile, Karaman’dan ilk geldiğinde Selanik ile Manastır'ın arasında bulunan Vodina Sancağı'na bağlı "Sarıgöl" de denilen "Kayalar" Nahiyesine yerleşmişti. Hacı Sofu ailesinin birçok üyesi gibi okuryazar olması sebebiyle Zübeyde Molla olarak anılırdı.

2024 yılı Zübeyde Hanım'ın vefatının 101. yılı

Selanik'te Gümrük Muhafaza Teşkilatında memur Ali Rıza ile 1871 yılında evlenen Zübeyde Hanım, henüz 14 yaşındaydı. Fatma, Ömer ve Ahmet adlı üç çocukları doğdu ancak Fatma vefat etti. Bu dönemde Selanik Yenikapı semtinde yaşayan aile, tayin sebebiyle Çayağzı’na taşındıktan sonra diğer çocukları Ömer ve Ahmet de burada vefat etti. 1881’de Mustafa, 1885’te Makbule, 1889’da ise altıncı çocukları Naciye doğdu. Naciye 12 yaşındayken vefat etti. Ali Rıza Efendi'nin 1888 yılında vefat etmesi üzerine Zübeyde Hanım çocuklarıyla birlikte abisi Hüseyin Bey’in Langaza’daki çiftliğine yerleşti. Abisine yük olmak istemeyen Zübeyde, Selanik Gümrükler Başmüdürü Ragıp Bey ile ikinci evliliğini yaptı. Bu evlilik, Mustafa Kemal’i kızdırdı ancak Mustafa Kemal Atatürk'ün, daha sonraları Kurtuluş Savaşı komutanlarından olan ve TBMM Başkanlığı yapan Ali Fuat Cebesoy'a, Ragıp Bey hakkında "Bana karşı hep çok saygılı davranmış, büyük adam muameleleri etmiştir. Nazik ve kibar bir insandır." diye ifade ettiği söylenir. Zübeyde Hanım Balkan Savaşı’ndan sonra Ragıp Bey’den ayrıldı ve Osmanlı toprağı olmaktan çıkan Selanik’ten İstanbul’a gelerek Beşiktaş Akaretler’e yerleşti.

Zübeyde Hanım’ın son günleri ve mezarı

Zübeyde Hanım’ın mezarı İzmir’dedir. Zübeyde Hanım, oğlu Mustafa Kemal’in 1919’a Anadolu’ya çıkmasından sonra onu tekrar 14 Haziran 1922’de görebildi. Bu tarihte oğluyla Adapazarı’nda tekrar buluşan anne, Mustafa Kemal’in yanına yerleşti. Ankara’nın sert iklim koşulları sağlığını olumsuz yönde etkilemesi sebebiyle 18 Aralık 1922’de tedavi amacıyla İzmir’e gitti. Son günlerini İzmir’de Latife Hanım Köşkü’nde geçiren Zübeyde Hanım, 14 Ocak 1923'te 66 yaşında vefat etti. İzmir Karşıyaka’da 1940 yılında yaptırılan anıt mezarda yatmaktadır. Sevgi, saygı ve rahmetle anıyoruz...