Sermaye Piyasası ve Finansal Kurumlar - Açıköğretim

Sermaye Piyasası ve Finansal Kurumlar açıköğretim fakültesi ders notları SERMAYE PİYASASI VE FİNANSAL KURUMLAR Türkiye'de finansal varlık çıkarma ve sermaye piyasalarında satma yetkisi Anonim şirketlere verilmiştir. Para piyasası finansal varlıkların fon arz ve talep süresine göre sınıflandırılmasına örnektir. Finansal varlıkların aracısız alınıp satıldığı piyasalara Dördüncül piyasa denir. Rüçhan hakkı çıkarılacak hisse senetlerinin mevcut hissedarlar tarafından öncelikle satın alınma hakkıdır. Bir ekonomide herhangi bir zamandaki toplam para miktarına Toplam para arzı denir.

Hazine bonolarının likiditesi devlet tahvillerinden daha yüksektir. Faiz oranının tasarruf oranıyla yatırım talebinin karşılaştığı sermaye piyasasında oluştuğunu ileri sürülen faiz teorisi Reel faiz teorisidir.

Dolaşımdaki nakit para+Bankalardaki vadesiz mevduat dar anlamda para arzını gösterir. Enflasyonun ve riskin olmadığı durumlarda finansal varlığın getiri oranı Reel faiz oranıile ifade edilir. Eşit zaman aralıklarıyla yapılan eşit ödemeler dizisine Anüite denir.

Doğrudan halka açık şirket kurarak halka hisse senedi arz edilmesi için gerekli koşullar:

Sermaye piyasasının birtakım kötü olaylarla baltalanmamış olması

Piyasa faiz oranlarının fazla yüksek olmaması

Enflasyonun aşırı olmaması

Halkın tasarruf ve yatırım gücünün yeterli olması

ı Bir şirketin hisse senetlerini borsaya kote ettirmekle sağlayacağıen önemli yarar :


Hisse senetlerinin pazarlanabilirliğinin artırılması

Bir anonim şirkette ortaklar üçüncü şahıslara karşı

Esas sermaye tutarı kadar sorumludur.

Finansal araçların değeri bu araçlardan beklenen nakit girişlerinin şimdiki değeriyle belirlenir.

Finansal araçlardan beklenen nakit akışları riske bağlıolarak değişir.

Enflasyon finansal varlıkların beklenen nakit akışlarınıetkiler.

Finansal araçların vadesi uzadıkça beklenen getiri oranıdüşer.

Bir finansal aracın en az hangi miktarda paraya çevrilebileceğini gösteren özelliğine Bölünebilirlik denir.

Bankalar genel finans ortaklıklarıve finansal kiralama şirketlerinin kısa vadeli alacaklarını karşılık göstererek çıkardıklarıfinansal araçlara Varlığa dayalımenkul kıymet denir.

Bankalar tarafından iskonto edilmişfiyat üzerinden satılan ve faiz ödemesi yapılmayan finansal araç türü Banka bonosudur.

Bir hisse senedinin üzerinde bulunması gereken bilgiler:

Ortaklığın ticaret ünvanı

Esas veya kayıtlı sermaye tutarı

Ortaklığın tescil tarihi

Hisse senedinin nominal değeri

Bir ortaklığın vergi ve faizlerden önceki gelirinin belirli bir kapitalizasyon oranıile kapitalize edilmesi ile bulunan değere Toplam değer denir.

Sektör analizi kapsamında incelenen konular:

Sektörün ekonomik yapısı

Sektördeki işçi örgütleri

Teknik gelişmelerin sektöre etkisi

Hammadde kaynaklarının durumu

Teknik analizde kullanılan yöntemler:

Dow teorisi

Ticaret faaliyet yaklaşımı

Sürü başı senetler

Piyasanın teknik durumu

Nama yazılıtahvil dolaşım yeteneğine göre tahvillerden biridir.

Faiz esnekliği -3 olan bir tahvilde Faiz oranındaki % 1 'lik değişme tahvil fiyatını%3 oranında değiştirir. Uzun vadeli borç faizi tutarı8 milyar TL ve faiz ve vergi öncesi net kazancı 64 milyar TL olan bir ortaklığın faiz kazanç oranı 8 dir.

Sermaye PiyasasıKurulu'nun görev ve yetkileri: Kamu yararının gerektirdiği hallerde sermaye piyasası araçlarının halka arz ve satışınıgeçici olarak durdurmak

Sermaye piyasasını ilgilendiren her türlü yayın duyuru ve reklamları izlemek yanıltıcı ilan ve reklamları yasaklamak. Halka açık anonim ortaklıkların genel kurullarında genel hükümler çerçevesinde vekaleten oy kullanılmasına ilişkin esasları belirlemek.

Menkul kıymet ödünç alma ve verme işlemleri ile açığa satış işlemlerine ilişkin ilke ve esasları belirlemek.

Sermaye Piyasası Kurulu başkanıve üyelerinin atanması görevi

Bakanlar Kurulunun sorumluluğundadır.

Değerlendirme Sermaye Piyasası Kurulu'nun sermaye piyasasıalanında uygulamaya dönük hukuki sonuç doğuran özel nitelikte idari kararlar alınması kapsamında yürüttüğü görevlerden biridir.

Bir finansal varlık için devamlı bir piyasanın varolabilmesi için gerekli koşullar: İşlemler arasında çok düşük fiyat farklılıklarının olması

Alım satım işlemlerinin hızla sonuçlanması

Arz ve talep fiyatlarıarasındaki marjın çok küçük olması

Sık sık el değiştirebilmesi

Sahip olunan bir finansal varlığın fiyatının belirtilmiş fiyatın altına düşmesi halinde en iyi fiyatla satılmasını içeren emir türüne Zararıd urdurma emri adıverilir.

Ortaklığın borsa kotunda yer alan hisse senetlerinin nominal tutarının ödenmiş sermayeye eşit olması menkul kıymetlerin borsa kotundan çıkarılmasını gerektirmez.

Finansal varlıklarda doğrudan çıkarımın tanımı: Finansal varlık çıkaran kurumların finansal varlıklarını aracı kullanmaksızın satmasıdır.

Para arzı bir ekonomide herhangi bir zamandaki toplam para miktarını ifade eder.

Reel faiz oranı%8 ve beklenen enflasyon oranı%70 ise nominal faiz oranı%836 olur.

Nominal = 008+070+008*070=836 Nominal faiz oranı= reel faiz oranı+ Enflasyon oranı+ reel faiz oranıx enflasyon oranı

Emisyon primi: Hisse senetlerinin nominal değerin üzerinde satılması durumunda oluşan primdir.

Kayıtlı sermaye sisteminin özellikleri: Şirketin hisse senedi satarak sağladığı sermayeye çıkarılmış sermaye denmesi

Kayıtlı sermaye tavanına kadar çıkarılmış sermaye arttırımının şirket yönetim kurulunun kararıile gerçekleştirilmesi

Kayıtlı sermaye statüsünde olan bir anonim şirketin ana sözleşmesinde yazılı sermayenin ortaklığın sermaye tavanı olması

Kayıtlı sermaye sistemine geçmek isteyen bir anonim şirketin halka açık şirket olması Hazinenin iç borçlanma ihtiyacını karşılamak üzere hamiline düzenlenmiş kısa vadeli borçlanma senetlerine Hazine bonosu denir.

Varlıkların nakde dönüştürülmesi sonucunda elde edilen miktarın borçlar ödendikten sonra hisse başına düşen kısmına Tasfiye değeri denir.

Firma analizi yapılırken dikkate alınanlar:

Firmanın sektördeki rekabet gücü

Firmanın faaliyet etkinliği Firmanın finansal yapısı

Firma yönetiminin etkinliği

Tahvilin özellikleri:

Anonim şirketlerce çıkarılması

Aynı borçlanmayı temsil etmesi durumunda nominal değerlerinin eşit olması

Sahiplerinin her birinin şirkete karşı yükümlülüklerinin aynı olması

Sahiplerinin her birinin haklarının eşit olması

Sermaye PiyasasıKurulunun amaçları:

Tasarrufların menkul kıymetlere yatırılmasını özendirmek

Tasarruf sahiplerinin haklarının korunmasını sağlamak

Ortaklıklarda mülkiyetin yaygınlaştırılmasını sağlamak

Halkın iktisadi kalkınmaya etkin bir şekilde katılımın ısağlamak.

Dengeli fonların oluşturulmasının amacı: Çeşitli yatırım araçlarına riski azaltacak ve devamlı gelir sağlayacak şekilde yatırım yapmak.

Satış garantisiyle aracılık faaliyetinde aracıkurum finansal varlıkları belirlenmiş fiyatla satın almayı kabul eder.

Aracı kuruluş olunabilmesi için gerekli koşullar:

Sermayenin SPK tarafından belirlenmiş asgari tutarın altında olmaması

Yetki belgesi alınması Anonim şirket statüsünde olunması

Hisse senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması

Hisse senetlerinin NAMA (hamiline değil) olması

TC Merkez bankasının fonksiyonları:

Bankalara kredi vermek

Milli paranın değerini korumak

Para ve kredi politikasınıyürütmek

Açık piyasa işlemleri yapmak.

Açık piyasa işlemleri: Doğrudan alım

Doğrudan satım Repo Ters repo k=zorunlu karşılık oranı.

VM=bankalara yatırılan vadesiz mevduat tutarı olduğuna göre yaratılan kaydi para miktarı= (1/k) . VM Yedek akçeler ve ödenmiş sermaye ticaret bankalarının özkaynaklarındandır.

Sigorta şirketlerinin kendi risklerini başka bir sigorta şirketine devretmelerine Reasürans denir.

Sigortacılığın makro ekonomik işlevleri:

Sosyal çöküntüyü önlemesi

Önemli bir tasarruf kaynağı olması

Uluslararasıekonomik ilişkileri genişletmesi

Vergi kaynağı olması

Faizsiz bankacılık sisteminde ortaklardan birinin sermayesiyle diğerinin de emek ve girişim gücüyle katkıda bulunduğu ortaklık türüne Mudaraba denir.

Özel finans kurumlarının fon kullandırma işlemlerinden biri dış ticaretin finansmanıdır.

Dış denetime yetkili denetim kuruluşlarının belirlenmesi

Sermaye Piyasası Kurulunun sorumluluğundadır.

Uluslararası piyasalardaki faiz oranlarının ulusal piyasalara göre daha düşük olmasının nedenleri:


Vergilendirme olmaması

Geri ödenmeme riskinin düşük olması

Karşılık oranlarının olmaması

Disponobilite gibi kısıtlamaların olmaması

Londra'daki bankaların oluşturduğu faiz oranına LIBOR denir.

Dünya Bankasıtarafından verilen yatırım kredilerinin özellikleri:

Gelişmekte olan ülkelerin yaşam standardını arttırmaya yönelik olması

Gelişmekte olan ülkelere yönelik olması

Alt yapı yatırımları sanayi yatırımları ve eğitim gibi çeşitli alanlarda kullanılması

Ülke hükümetine ya da onun garantisiyle bir kamu kurum veya kuruluşuna verilmesi

Para piyasasının temel kurumlarından biri Ticaret bankalarıdır.

Finansal varlıkların likiditesi reel varlıklara göre daha yüksektir.

Bir ekonomide reel faiz oranı%4 beklenen enflasyon oranı%50 ise "Fisher Eşitliği" ne göre nominal faiz oranı%56 olur.

1+Nominal faiz oranı=(1+reel faiz oranı)(1+enflasyon oranı)

Şirketlerin halka açılma nedenleri:

Sermaye kullanımında etkinliğin arttırılması

Hisse senedinin pazar değerinin belirlenmesi

Vergi uygulamalarında özendirici tedbirlerin alınmış olması

Hisse senetlerinin pazarlanabilirliğinin arttırılması

İkincil piyasada hisse senedi fiyatlarının piyasanın genel davranışına göre değiştiğini savunan hisse senedi değerleme yöntemi Teknik analiz yöntemidir.

Faiz fiyatındaki %1 lik bir değişmenin tahvil fiyatında ortaya çıkaracağıyüzdesel değişmeye

Tahvilin fiyat esnekliği denir.

Sermaye piyasası Kurulunun kuruluş amaçları: Menkul kıymetler ve sermaye piyasasıile ilgili kuruluşlar hakkında kamunun aydınlatılmasını sağlamak. Ortaklıklarda mülkiyetin yaygınlaştırılmasını sağlamak. Sermaye piyasasındaki sağlıksız eğilimleri önlemek Halkın iktisadi kalkınmaya etkin ve yaygın bir şekilde katılmasını gerçekleştirmek.

Finansal varlıklarda devamlı bir piyasanın varlığı için gerekli koşullar: Alım ve satım işlemlerinin hızlı sonuçlanması

Finansal varlıkların sık sık el değiştirebilmesi

Arz ve talep arasında çok küçük bir marj oluşması

İşlemler arasında çok düşük fiyat farklılıklarının ortaya çıkması

Menkul kıymet borsalarının fonksiyonları: Borsaya kote ettirilmiş(borsada işlem gören) finansal varlıklar için devamlıpiyasa oluşturmak.

Kote edilmiş pay senetleri ve tahviller için doğru fiyatın oluşmasınısağlamaktır.

Sermaye piyasası araçları gayrimenkul altın ve diğer kıymetli madenler portföylerini işletmek amacıyla kurulan anonim şirketlere Yatırım fonu denir.

Aracı kurumların faaliyetleri: Menkul kıymetlerin geri alım taahhüdü ile alım-satımında bulunmak.

Portföy işletmeciliği veya yöneticiliği yapmak.

Menkul kıymetlerin geri satım taahhüdü ile alım satımında bulunmak Menkul kıymetlerin piyasaya sunulmasında aracılığın satın alma ve satma garantisi verilerek yapılmasına underwriting denir.

Tedavülde bulunan vadesine 1 yıldan az kalmış Devlet İç Borçlanma Senetlerinin TC Merkez bankasıtarafından bankalardan veya aracı kurumlardan satın alınması işlemine Doğrudan alım denir.

Ticaret bankalarının temel işlevleri:

Kaydi para yaratmak

Ulusal ve uluslararasıticareti geliştirmek

Kaynaklara akıcılık sağlamak

Kaynak kullanımını iyileştirmek.

Ticaret bankalarını kalkınma ve yatırım bankalarından ayıran farklılıklardan biri Kaydi para yaratmasıdır.

Sigortacılığın mikro işlevlerinden biri Fiyatların daha gerçekçi düzeyde gerçekleşmesini sağlamasıdır.

Birden fazla sigorta işletmesinin tek bir riski üstlenmelerine Koasürans denir.

Faizsiz bankacılığın amaçları:

İslami prensipleri ekonomik hayata uygulamak

Sosyoekonomik hedeflere ulaşılmasınıkolaylaştırmak

Kar elde etmek

Topluma yararlıbir kurum oluşturmak.

Faizsiz bankacılık sisteminde en çok kullanılan finansman yöntemi Murabahadır.

Bağımsız dış denetim çerçevesinde özel denetime tabi kuruluşlar:

Menkul kıymetlerini halka arz etmek için SPK'dan izin talep eden ortaklıklar 2499 sayılıKanuna tabi olup ta birleşme durumunda olan kurumlar 2499 sayılı kanuna tabi olup ta devir durumunda olan kurumlar 2499 sayılıkanuna tabi olup ta tasfiye durumunda olan kurumlar Bağımsız dış denetimde bir bütün olarak mali tabloların güvenilirliğini bozmayacak aksaklıkların olması halinde Şartlı rapor düzenlenir.

Kamunun zamanında yeterli ve doğru olarak aydınlatılmasını sağlamak amacıyla her türlü mali tablo ve raporların standartlarını tespit etme görevi

Sermaye Piyasası Kurulunun sorumluluğundadır.

Euro tahvil piyasasının hızlıbir şekilde gelişmesinin temel nedeni

Hükümet kısıtlamalarının dışında kalmasıdır.

Şirketlerin veya hükümetlerin yabancı bir paraya bağlıolarak ve o yabancı paranın ait olduğu ülke piyasasında satılmak üzere çıkardığı tahvillere Yabancı tahvil denir.

Kanada doları Özel çekme haklarında (Special Drawing Rights) yer alan para birimlerinden değildir.

Alıntıdır.