22 Aralık 2024, 07:46
|
#
1 |
Profil ayrıntılarını görüntüleyebilmek için kayıtlı kullanıcı olmanız ve üye hesabınızla oturum açmanız gerekmektedir. Türkiyenin İdari Yapısı - Açıköğretim Türkiyenin İdari Yapısı - Açıköğretim Türkiye'nin İdari Yapısı açıköğretim fakültesi
Türkiye'nin İdari Yapısı
"İdare kuruluşve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir." hükmü TC Anayasasında yer alır.
Ölüm cezasınıonaylama yetkisi TBMM'ye aittir. Milli Güvenlik kurulu bir danışma kuruludur. İdari rejimin uygulandığıdevletlerde teşkilat açısından dikkati çeken nokta "Güçlü bir merkezi
idarenin oluşması" dır. Türk idaresinin işleyişi ile ilgili özellikler: İdari usullerin saptanmasında idareye de hizmetten yararlananlara da güven duyulmaması İdarenin verimli etkin ve ekonomik çalışmasına önem verme alışkanlığının yerleşememiş olması.
Genel yönetimin mahalli idareler üzerindeki denetiminin oldukça ağır olması.
Sıkıbir merkezciliğe dayanması.
Hukuk devletini polis devletinden ayıran en önemli özellik "Devletin de hukuk kurallarıile bağlıolması"
Özel hayatın korunması konut dokunulmazlığı gibi koruyucu haklar 1982 Anayasasında "Kişinin Haklarıve Ödevleri" başlığıaltında yer almıştır.
Türkiye'de laiklik ilkesi ilk kez 1937 yılında anayasal sisteme girmiştir.
İdarenin teşkilatlanmasına egemen olan ve idari yapıya yön veren anayasal ilkeler nitelik bakımından daha çok Hukukla ilgilidir.
Türkiye'de idari yapının merkezden yönetime ağırlık verilerek teşkilatlandırılmasında "Tekci" bir devlet olmasının etkisi büyüktür.
Cumhurbaşkanı vatana ihanetle suçlanması durumunda Yüce Divan tarafından yargılanır. Bakanlar hükümet programında yer alan politikanın gerçekleştirilmesi için bakanlık yöneticileri üzerinde etkili olabilirler.
Üst düzey yöneticiler kendi politikalarını değil yasalar çerçevesinde hükümet politikasını yürütmek zorundadırlar.
Bakanlar geçici bakanlık görevlileri kalıcıdır. Bakanlıkça yürütülen hizmetlere egemen olan ve devamlılık gösteren yöneticiler kendi yönlerinden bakanıve politikasını etkileyebilirler.
Hükümetin kuruluşu ile ilgili ifadeler. Bakanlar Kurulu başbakan ve bakanlardan oluşur. Hükümetin Meclisten güven oyu alması hükümetin kurulmasının değil göreve devam etmesinin bir
şartıdır.
Başbakan Cumhurbaşkanınca TBMM üyeleri arasından atanır. Başbakanca seçilen bakanların ataması Cumhurbaşkanınca yapılır.
Milli Güvenlik Kurulu üyeleri. Cumhurbaşkanı Genelkurmay Başkanı Dışişleri Bakanı Başbakan Devlet Denetleme Kurulunun hazırladığıraporlar Cumhurbaşkanına sunulur.
Devlet Planlama Teşkilatının en yüksek organı Yüksek Planlama Kuruludur. Yüksek Denetleme Kurulu başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanıtarafından atanır. Danıştayın idari görevleri:
Kanun tasarıve teklifleri hakkında görüşbildirmek.
İmtiyaz sözleşme ve şartlaşmalarını incelemek.
Cumhurbaşkanlığı tarafından gönderilen işler hakkında görüşbildirmek.
Tüzük tasarılarını incelemek.
Mali konuları düzenleyen yönetmelikler yürürlüğe konmadan önce Sayıştayın incelemesine sunulur ve görüşü alınır.
Bucak müdürünün hangi bucakta görev yapacağını Vali belirler. Son yıllarda ülkemizde il sayısının artmasının temel nedeni : Siyasi nedenler Mahalli idarelerin görevleri belirtilirken ilgili yasalarında Sayma yolu usulü benimsenmiştir.
Vali tarafından sunulan yıllık faaliyet raporunu görüşüp onaylamak İl Genel Meclisinin görevidir.
İl özel idaresine ilişkin bütçe harcamalarını Vali yapar. Belediye kurulmasısüreci sırasında halk oylaması sonuçlarınıalan vali durumu İl Genel Meclisine bildirir. Köyün ortak malları: Otlak Yaylak Mektep Cami Belediye Meclislerinin üye sayısı Beldenin nüfusuna göre saptanır. Özel radyo ve televizyon kuruluşları ile ilgili ifadeler: Aynı şirket bir radyo ve bir televizyon işletmesi kurabilir.
Siyasal partiler özel radyo ve televizyon kuramazlar. Programlarında belli oranda Türk halk ve Türk sanat müziğine yer vermek zorundadırlar.
Yurt dışından Türkiyeye yönelik yayın yapan radyo ve TV kuruluşlarına frekans kanal ve kablo kapasitesi tahsis edilemez.
Belediyeler hizmet bakımından yerinden yönetim kuruluşlarıarasında yer alır.
Ulusal güvenliğin açıkça gerekşi kıldığı hallerde veya kamu düzeninin ciddi şekilde bozulmasının kuvvetle ihtimal dahilinde olduğu durumlarda radyo televizyon yayınlarını durdurabilme yetkisi Başbakana aittir.
Üniversiteler arası Kurula sırasıyla üniversite rektörleri başkanlık eder.
Senato niteliği bakımından üniversitenin Akademik bir organıdır.
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi Yükseköğretim Kuruluna bağlıdır.
Kamu iktisadi teşebbüslerini ve bunlara bağlı müessese ve bağlıortaklıkları mali idari ve teknik yönden sürekli olarak denetleyen organ Yüksek Denetleme Kuruludur. Anayasada Kamu İktisadi Teşebbüsleri şöyle tanımlanmıştır: Sermayesini yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolaylıolarak devlete ait olan kamu kuruluşve ortaklıkları Kamu iktisadi teşebbüslerine bağlıve tüzel kişiliği olan müesseselerin yürütme organıMüessese Müdürüdür.
İdarenin mahkeme kararlarına uyması mahkeme kararının kamu hizmetini aksatmamasıkoşuluna bağlıdır.
İdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır.
İdare yargının işleyişine karışamaz; herhangi bir öneride bulunamaz.
İdarenin yargısal denetimi anayasal bir ilkedir. Türk idaresinin idari rejim sistemini benimsemesinde Fransanın etkisi olmuştur. Hukuk devletinin gerekleri:
Kanunların Anayasa uygunluğunun denetimi Kanuni idare Kuvvetler ayırımı Temel haklar güvenliği Yetki genişliği ilkesinin özellikleri:
Yetkinin merkez adına ve merkezin emir ve talimatlarıdoğrultusunda kullanılması.
Yürütülen hizmetin yerel bir hizmet olabilmesi. Kullanılan yetkinin merkeze ait bir yetki olması. Yetkiyi kullananın merkezin memuru olması.
Genelkurmay başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Milli Güvenlik Kurulunun gündemi Cumhurbaşkanı tarafından düzenlenir. Danıştay üyeliğine seçilebilmek için gereken nitelikler:
Yüksek öğrenim yapmışolmak.
Bakanlık müsteşarlık elçilik valilik gibi görevlerde bulunmuş olmak.
İdari yargı hakim ve savcılığı yapmış olma.
En az 20 yıl devlet hizmetinde çalışmış olmak.
İl genel meclisinin kararlarını onaylamak valinin vesayet yetkisine örnektir.
Mahalli idarelerin kuruluşesasları Kanun ile düzenlenir.
Yerel yönetim seçimleri 5 yılda bir yapılır. Bir yerde belediye teşkilatının kurulması süreci içerisinde Danıştayın kararına da ihtiyaç vardır. Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının ortaya çıkışının başlıca nedeni:
Devletin vatandaşlara karşıüstlendiği hizmetlerin artmasıve bunların merkezi idare içinde yürütülmesinin güç olmasıdır.
Yükseköğretim Kurulunun yeni üniversite kurulmasına ve gerektiğinde birleştirilmesine ilişkin önerileri Milli Eğitim Bakanına sunulur.
Kamu iktisadi teşebbüslerinin idame ve yenileme yatırımları Teşebbüs yönetim kurulu kararı ile yapılır.
Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları: Ziraat odaları Türkiye barolar birliği Türk tabipler birliği Esnaf ve küçük sanatkarlar derneği. Memurluk mesleğinin özellikleri:
Liyakat sisteminin kamu görevlileri arasında partizanlığı önleyen bir sistem olması.
Devlet memurları kanununda liyakat sisteminin benimsenmiş olması.
Bireylerin bilgi ve yeteneklerine göre belli bir düzeyde memurluk mesleğine girmeleri.
Memurların hizmet sürelerine ve becerilerine göre memurluk mesleğinde ilerlemeleri
Vali kaymakam ve maiyet memurları devlet memurları kanununa göre Mülki idare amirliği hizmetleri sınıfıiçinde yer alırlar.
Sakatların devlet memurluğuna alınmalarının şartları çalıştırılacaklarıişler yönetmelikle saptanır.
Devlet memurlarının görevlerini yerine getirirken anayasaya bağlı kalmaları ve yasalara saygılı olmak zorunda olmaları hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
Memurun derece yükselmesi devlet memurluğunda dikey yükselme demektir.
TBMM tarafından saptanan katsayıda bütçe yılının ikinci yarısıiçin değişiklik yapabilme yetkisi Bakanlar kuruluna aittir.
Aylıktan kesme cezasıverilen bir memurun brüt aylığından otuzda biri ile sekizde biri arasında kesinti yapılabilir.
Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma ve kınama cezalarına karşı itiraz bir üst disiplin amirinin bulunduğu durumlarda üst disiplin amirine yapılır.
Askerlikten terhisinden sonra süresi içinde göreve başlamayan bir memur memurluktan çekilmiş sayılır.
Bazıkamu hizmetlerinin idari sözleşmelerle özel kişilere bırakılmasına imtiyaz yolu adıverilir. Kamu hizmetinin özellikleri: Kural olarak sürekli
hizmetlerden olması. Nesnel olarak sunulması Kamuya yararlı bir hizmet olması kural olarak kamu kuruluşlarınca sağlanması.
Olağanüstü hal ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan bakanlar kuruluna aittir.
İdare hukuku alanında devletin sorumluluğu ilkesi yönünde asıl gelişme ilk kez 1961 anayasasından sonra olmuştur.
Başbakan ya da bakanların Yüce Divana gönderilmesine yol açan siyasi denetim yolu Meclis soruşturmasıdır.
İdari sözleşmelerden doğan davalar Tam yargı davasına konu olabilir.
Milli Güvenlik kurulu bir danışma kuruludur. Türk idaresinin özellikleri:
Kamu görevlilerinin Cumhuriyet döneminde eskiye göre düzenli bir biçime kavuşturulması.
Fransız idaresinin etkisiyle idari rejim sistemini benimsenmesi
Teşkilet yönünden güçlü bir merkezciliğin oluşması.
İdari kuruluşlarda görev ve sayısal yönden büyüme eğiliminin olması
Özel hayatın korunması konut dokunulmazlığı gibi koruyucu haklar 1982 anayasasında "Toplantı hak ve hürriyetleri" başlığı altında yer almıştır. Bakanların görevleri: Bakanlıktaki tüm kamu görevlilerinin hiyerarşik amiri olması Bakanlığın en üst amiri olması İta amiri olması Bakanlığı temsil etmesi. Devlet Planlama Teşkilatının görevleri:
Kalkınmada öncelikli yörelerin gelişmesini sağlayacak önlemleri saptama.
Ülkenin her türlü kaynak ve imkanlarını saptama Kalkınma planlarıile yıllık programları hazırlama.
Bölgesel veya sektörel bazda gelişme programları hazırlama
Mali konularıdüzenleyen yönetmelikler yürürlüğe konmadan önce Sayıştayın incelemesine sunulur ve görüşü alınır.
Anayasaya göre illerin idaresinde Yerinden yönetim ilkesi uygulanır.
Mahalli idarelerin kuruluşesasları Kanun ile belirlenir.
Belediye meclisinin görevleri. Bütçeyi kabul etmek İş programlarını kabul etmek Belediyeye ait vergi ve resimlere ilişkin tarifeleri kabul etmek Kamu hizmeti imtiyazı vermek.
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu bütçe bakımından TBMM ile ilgilidir. Yüksek öğretim kurumlarında görevli öğretim elemanları: Okutmanlar Yardımcı doçentler
Öğretim görevlileri Araştırma görevlileri. Kamu iktisadi teşebbüslerinin özelikleri:
Kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamama
Tüzel kişiliklerinin olmaması.
Bakanlar kurulu kararıile kurulma.
İlke olarak özel hukuka tabi olma.
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının organlarının görevlerine Yargı Organı kararıyla son verilebilir. Memurluk mesleğinin özellikleri:
Bireylerin bilgi ve yeteneklerine göre belli bir düzeyde memurluk mesleğine girmeleri
Memurların hizmet sürelerine ve becerilerine göre memurluk mesleğinde ilerlemeleri
Liyakat sisteminin kamu görevlileri arasında partizanlığıönleyen bir sistem olması.
Devlet memurlarıkanununda liyakat sisteminin benimsenmiş olması.
Özürlülerin devlet memurluğuna alınmalarının şartları çalıştırılacaklarıişler yönetmelikle saptanır.
Verem kanser gibi uzun süreli hastalıklara yakalanan memurlardan 10 yıla kadar hizmet süresi olanlara kural olarak 18 aya kadar hastalık izni verilebilir.
İlkokulu bitirmişbir kişi memuriyete 15.dereceden başlar.
Yan ödeme deyimi içine girenler: Özel hizmet tazminatı İşgüçlüğü zammı eleman teminindeki güçlük zammı işriski zammı. Devlet Memurlar kanununda öngörülmüş disiplin cezaları: Kınama Uyarma Aylıktan kesme Devlet memurluğundan çıkarma.
Memurun memurlukla bağdaşmayan bir görevi kabul etmesi durumunda memurluğu sona erer.
İdari kolluk faaliyetlerinin yargısal denetimi esas olarak idari yargıdüzenince yapılır.
İdarenin takdir yetkisine uygulanan yargısal denetimin içinde olanlar:
Takdir yetkisinin yasal sınırlar içinde kullanılıp kullanılmadığı
Takdir yetkisi kullanılırken hukuka aykırıbir tutum ve davranışiçine girilip girilmediği
Takdir yetkisinin kamu yararıiçin kullanılıp kullanılmadığı.
Takdir yetkisi kullanılırken yasalardaki özel şartlara uyulup uyulmadığı. İdari işlemlerin öğeleri: Şekil Sebep Yetki Amaç
Öğrenci disiplin yönetmeliği kural işlem niteliğindedir. İdari işlemler üzerindeki hiyerarşik yetkiler:
Üst emri altında bulunan kimselerin işlemlerini her zaman denetlemek yetkisine sahiptir.
Üst asta emir ve yön verebilir.
Üst astın işlemlerini yerindelik yönünden de denetleyebilir.
Üst astın yaptığıişlemlerin uygulanmasını geciktirebilir. İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun denetllenmesi sırasında göz önüne alınan unsurlar:
Maksat Şekil
Yetki Konu Tam yargıdavasına konu olanlar:
İdari sözleşmelerden doğan davalar İdareye karşı açılacak tazminat davaları Kamu kurumlarına ait taşıtların yol açtığızararlara ilişkin davalar Haksız olarak idarenin malvarlığına geçmişbir malın geri verilmesine ilişkin davalar. Adli yargıdüzeni içinde yer alan mahkemeler: Devlet
Güvenlik Mahkemesi Asliye Ceza Mahkemesi İş Mahkemesi Ticaret Mahkemesi.
Alıntı | |
|
| |