Kpss Vatandaşlık Genel Ders Notları

**Sürmenaj** · 20 Aralık 2024, 07:45

VATANDAŞLIK

HUKUK: Sosyal hayatı düzenleyen maddi müeyyideleri olan kamu kudreti ile desteklenmiş kurallar bütünüdür.

Din Ahlak ve görgü kuralları manevidir hukuk kuralları maddi müeyyidelidir.(uyulması zorunludur)

Müsbet Hukuk:Ülkede belli bir zamanda yürürlükte bulunan bütün kurallardır. (pozitif hukuk)

Mevzu Hukuk: Yetkili bir makam tarafından konulmuş olan yürürlükteki tüm kurallardır.

Tabii Hukuk: Olması gereken hukuktur. İnsanların akıl yoluyla erişebilecekleri kurallardır.

KAMU HUKUKUNUN DALLARI

1-Anayasa Hukuku: Devletin şeklini yapısını işleyişini organların görev ve yetkilerini temel hak ve ödevleri düzenler.

2-İdare Hukuku: Kişilerin devletle olan ilişkilerini düzenler. Kamu hizmetlerine bakar.

3-Ceza Hukuku: Suç ve Ceza teşkil eden olaylara bakar.

4-Usul (Yargılama)Hukuku: Adalet dağıtılırken takip edilecek yolu belirler. Medeni usul hukuku ceza usul ve icra-iflas usul hukuku dalları vardır.

5-Devletler Genel Hukuku : Devletlerarası ilişkileri düzenler.

6-İş hukuku: İşçi işveren ilişkilerini düzenler.

7-Vergi Hukuku: Vergi “ “

ÖZEL HUKUKUN DALLARI

1-Medeni Hukuk: Toplumda insanın bütün eylem ve davranışlarını ifade eder.

2-Ticaret Hukuku: Şahıslar arasındaki ticari ilişkileri düzenler.

3-Devletler Özel Hukuku: Çeşitli devletlere bağlı bulunan şahısların ilişkilerini düzenler.

HAK: Hukuk düzeni tarafından şahıslara tanınmış olan yetkidir. Her hakkın bir sahibi vardır. Hak sahibi varlıklara Şahıs denir.

TÜRLERİ – Kamu Hakları: Kamu hukukundan doğar. Vatandaşın devlete karşı sahip olduğu haktır.

Özel Hak: Özel hukuktan doğar.

Özel haklardan herkes Kamu haklarından vatandaşlar yararlanabilir.
Özel haklarda eşitlik var Kamu da yok.(Ör. Seçme ve seçilme gibi)

ANAYASA: Devlet faaliyetlerini düzenleyen yasa metnidir. Devletin oluşum biçimini devlet kişi ilişkilerini düzenler.

ANAYASA ÜSTÜNLÜĞÜ KURALI: Diğer hukuk kurallarının anayasaya uygun olmasıdır.(1982 An.- 11.Mad)

DEVLET

Egemen kamu gücüne sahiphukuki bir kişiliktir. Bir milletin üzerinde siyasi amaçla örgütlenmesi sonucu ortaya çıkar. Örgütlenmiş bir Ulustur. İktidardır.

VARLIK KOŞULLARI: Topluluk Ülke Egemenlik.

DEVLET BİÇİMLERİ

Tekli Devlet: Yetkilerini başka bir devletle paylaşmamasıdır.

Karma Devlet:Birden çok devletten oluşur.

A)Kişisel birlik: İki veya daha çok devlet bir kralın kişiliğinde toplanır.

B) Gerçek birlik: Yine kral kişiliğinde bileşilmiştir ama iç işlerinde bağımsızdırlar. dışta tek devlet gibidirler.

C) Konfederasyon: Bağımsız devletler tarafından egemenliklerini koruma şartı ile ortak çıkarları için üyelerin istedikleri zaman topluluktan çıkma hakkı olan birleşmedir.

D)Federal devlet: Ortak bir anayasa altında birleşmiştir.

DEMOKRASİ: Halkın kendini yönetmesidir. Halk iktidarıdır.

Çoğulcu Demokrasi: Yönetme hakkı çoğunluğu elinde bulunduran iktidarındır. Oy hakkı var Genel seçim var Akılcıdır.

Özellikleri: Siyasi çoğunluk Temsil Seçim Çoğunluğun yönetme hakkı Muhalefet etme hakkı Temel hak ve özgürlükleri korunması Eşitlik.

Çoğulcu Demokrasinin uygulandığı rejimler:

PARLAMENTER SİSTEM: Parlamentoya dayanır. Kuvvet Ayrılığı var.

Özellikleri:

*Yürütme iki başlıdır: Sorumlu (Bakanlar Kurulu ve Meclise karşı sorumludur) başını Başbakan sorumsuz (siyasi sorumsuzdur) başını devlet başkanı oluşturur.

*Meclis çoğunluğuna dayanır Çoğunluk sağlayan parti başkanı Başbakan olur.

*Hükümet Meclise karşı sorumludur.

*İki veya tek meclisli olabilir. İki meclisli olurda Bakanlar Kurulu birine sorumludur. İkinci meclise hükümeti düşürme yetkisi tanımaz.

*Yasama ve yürütme işbirliği ve karşılıklı etkileme mekanizmasına dayanır.

BAŞKANLIK SİSTEMİ: Halk tarafında seçilen başkan yürütmeyi tek başına elinde tutar. Güçler ayrımı katı biçimde vardır.

Özellikleri: *Yürütme Başkana yasama Kongreye aittir.

*Başkan hem devlet başkanı hem de hükümet başkanıdır.

*Par. Sis. aksine yürütmenin yasamayı yasamanın da yürütmeyi dağıtma imkanı yok.

*Yasama yürütme dengesini sağlamak için denetim ve denge sistemi var.

*Başkan ve Kongre ayrı ayrı seçilir. Karşılıklı fesih yetkileri yoktur.

MECLİS HÜKÜMETİ SİSTEMİ: Yasama ve Yürütme meclistedir. Güçler birliği vardır.

*Meclis üstündür.

*Yürütmeyi meclis adına meclisin seçtikleri yapar.

*Her bakan meclise karşı sadece kendi faaliyetlerinden sorumludur.

*Meclisle yürütme arasında görüş ayrılığı olursa meclis kararı doğrultusunda devam edilir.

*Devlet Başkanını meclis seçer. Görevi semboliktir.

MARKSİST DEMOKRASİ: Sosyalizmdir. İnsan özgürleşmesi önemlidir.

FAŞİZM: Batı demokrasisine Marksist düşünceye karşıdır. İnsanların eşitliğini kabul etmez. Devlet yüceltilmiştir.

DEMOKRASİNİN TEMEL İLKELERİ
1-Egemenliğin kullanılması: a)Ulusal egemenlik:Egemenlik ulusundur. Bölünemez ve devredilemez
b) Halk egemenliği: Egemenlik halkın iradesidir. Bölünebilir devredilemez.

EGEMENLİĞİ KULLANMA BİÇİMLERİ

*Doğrudan demokrasi: Halk egemenliği doğrudan kullanır. Çok küçük topluluklarda görülebilir.

*Temsili demokrasi: Genel seçimlere katılmış temsilcilere verilir.

*Yarı doğrudan demokrasi: İlk ikisinin karışımıdır. Halk oylaması Halk Vetosu ve Halk Girişimi şeklinde olur.

HUKUK DEVLETİ: Kanun koyan ve uygulayan devlet şeklidir.

SOSYAL HUKUK DEVLETİ: Kişilerin sosyal durumlarını haklarını iyileştiren devlet anlayışıdır. (Milli geliri artırma adaletli dağılımını sağlama sosyal güvenlik...)

MERKEZDEN YÖNETİM İLKESİ

Hizmetleri bir merkezde toplanmıştır hizmetler merkezde ve taşrada merkez tarafında seçilen görevlice yürütülür gelir merkezden sağlanır. Devlette birliği sağlar düzen sağlar. Kırtasiyeciliği artırır demokrasiye uygun değildir

YERİNDEN YÖNETİM İLKESİ

Özerktirler. Mali alanda serbesttirler. Tüzel kişilikleri vardır Vesayet denetimi altındadırlar. Demokrasiye daha uygundur.

TÜRKİYEDE ANAYASAL GELİMELER

*SENED-İ İTTİFAK
*TANZİMAT FERMANI
*ISLAHAT FERMANI

*1.MEŞRUTİYET (1876 Anayasası (Kanunu Esasi) Meşruti Monarşi Sistemi (Yasama yürütme yürütmede toplanır.)

*2. “*1921 ANAYASASI (Teşkilat – Esasiye Kanunu) Meclis Hükümet Sistemi (Yasama yürütme yasamada toplanır)

*1924 ANAYASASI Karma Sistem

*1961 ANAYASASI Parlamenter Sistem (Yasama yürütme yumuşak şekilde ayrılır)

*1982 ANAYASASI “ “.(Başkanlık sisteminde yas-yür. Kesin olarak ayrılır.)

*SENED-İ İTTİFAK :1808 .Osmanlının ilk anayasal gelişmesidir. Anadolu ve Rumeli Ayanları ile padişah arasındadır.

Padişahın yetkileri ilk kez sınırlanmıştır. İngilizlerin Magna Cartasına benzer. Anayasal Monarşiye geçiştir. Padişah Allah adına söz vermiştir. (manevi)

*TANZİMAT FERMANI: 1839 -ABDÜLMECİT- Gülhane-i Hattı Hümayun . Padişah tek taraflı çıkardı. Kendi yetkilerini sınırladı. Hukuka göre hareket edeceğini vaad etti. Tüm uyruklara can ve mal güvenliği tanıdı. Mahkemeler halka açıldı. Askerlik vatan görevi oldu. Mülkiyet hakkı devlet güvencesine alındı.

*ISLAHAT FERMANI: 1856 – Din farkı gözetmeden bütün vatandaşlara tüm haklardan yararlanma verildi. Müslüman olmayanlara küçük düşürücü sözler yasaklandı. Cizye ve İltizam kaldırıldı. Müslüman olmayanlara bedelli askerlik getirildi.

*1.MEŞRUTİYET 1876-II.ABDÜLHAMİT- İlk yazılı Türk anayasasıdır. Yasama hala padişahtadır. Meclis üyeleri padişaha bağlılık yemini eder. İki meclislidir. Osm-Rus savaşı bahane edilerek meclis kapatılmış anayasayı yürürlükten kaldırılmamış ancak uygulanmamıştır.

*2..MEŞRUTİYET 1908- II.ABDÜLHAMİT- 31 Mart ayaklanmasıyla 2.Abdülhamit tahttan indirilmiş 2.meşrutiyet ilan edilmiştir. Kanun teklifi için padişahtan izin alma kalktı. Meşruti Monarşik yapı oldu. Sansür kaldırıldı haberleşme serbest oldu parti kurma ve toplanma hakkı verildi.

T. C. ANAYASALARI

*1921 ANAYASASI: (Teşkilat – Esasiye Kanunu) : 20.01.1921- TBMM kabul etti. 24 maddedir. Yeni Türk devletinin temellerinin atıldığı açıklanmıştır. Egemenlik kayıtsız şartsız millete aittir. (Milli egemenlik) Monarşik yapı son buldu. Meclis Hükümeti sistemi var.

TBMM Kurucu iktidar. T.C yi TBMM yönetir. Yasama Yürütme TBMM de. Hükümet meclis üyeleri arasından seçilir.

Başbakan yok. Meclis başkanı bakanlar kurulunun da başkanıdır.
İl ve İlçe Mahalli idareleri kurulması ilkesi getirdi.

Saltanat ve hilafetten hiç bahsetmemiştir.
Seçimler 2 yılda bir yapılır. Seçme yaşı 18 dir.

Anayasalarımız içinde tek yumuşak anayasadır.
Devlet başkanı yoktur. Kuvvetler birliği var.

29 Ekim 1923 deki değişiklikle “T.C nin hükümet şekli Cumhuriyettir.” denildi. Cumhurbaşkanı meclis üyeleri tarafından bir seçim dönemi için seçilir devletin dini islamdır dili Türkçe’dir devlet başkanı Cumhurbaşkanıdır görev süresi 4 yıldır seçmen yaşı 22 dir denildi. Temel hak ve hürriyetlerden bahsedilmedi. Karma hükümet sistemi benimsenmiştir.(meclis hükümet sis ile parlamenter sis. Arasında geçiş sürecidir) Çoğunlukçu demokrasi anlayışı benimsenmiştir.

*1924 ANAYASASI: 20.04.1924 TC Cumhuriyettir seçimi meclis üyeleri ve Cumhurbaşkanı belirler. Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir egemenlik TBMM ile kullanılacaktır.(Temsili demokrasiyi benimser) yasama TBMM de TBMM 4 yılda bir seçimle belirlenir. Cumhurbaşkanı meclis üyeleri tarafından 4 yıl için seçilir Bakanlar Kurulu Başbakan ve Bakanlardan oluşur. Başbakan meclis üyeleri arasından Cumhurbaşkanınca seçilir. Bakanlar Başbakan tarafından seçilir Cumhurbaşkanı onayı ile göreve başlar.

Cumhurbaşkanın vatana ihanet dışında sorumluluğu yoktur. Kararlarda Başbakan ve bakan imzası gerekir. Yargı bağımsız mahkemelerce yapılır. Her Türk hür doğar Hürriyet sınırı başkasına zarar verecek çizgiye kadardır sadece temel haklardan bahsedilmiş sosyal ve ekonomik haklara değinilmemiştir.

Sert bir anayasadır.
Anayasa değişikliği teklifi meclis üye tam sayısının 1/3 ü ile yapılır 2/3 ü kabul derse kabul edilir. Devletin şekli değiştirilemez. Hiçbir kanun anayasaya aykırı olamaz. (Ancak henüz Anayasa mahkemesi yok.)

1928 değişikliği ile devletin dini ibaresi anayasadan çıkarıldı
1937 değişikliği ile laiklik resmen anayasa kuralı oldu.

1930 yılında kadınlara belediye seçimlerine katılma hakkı 1934 yılında milletvekili seçilme hakkı tanıdı.

1945 de öztürkçeleştirildi 1952 de eski dile döndü.
1946 da çok partili siyasal hayata geçildi. Çok dereceli seçim sistemi benimsenmiştir.

1949 da İstiklal mahkemeleri kaldırıldı.
27 Mayıs 1960 da ordu yönetime el koydu. 38 subaydan oluşan Milli Birlik Komitesi MBK TBMM yi kapattı.

*1961 ANAYASASI: TC insan haklarına dayanan milli demokratik laik sosyal bir devlettir. Bu anayasa hazırlanırken Fransa İtalya ve Almanya anayasalarından yararlanıldı. Çoğulcu demokrasi anlayışı var. Parlamenter sistem var. Sosyal devlet ilkesini benimser.

Anayasanın üstünlüğü ilkesini getirmiştir. (Anayasa mah. Kurulmuştur.)

1924 anayasası milliyetçi devletten bahsederken 1961 anayasası Türk milliyetçiliğinden bahseder.

T. Cumhuriyettir ilkesi aynen var. Egemenlik milletindir var. Egemenlik kanunlarla yetkili organlarca kullanılır der. Buna göre yasama TBMM ve Cum Senatosuna yürütme Cum ve Bakanlar Kuruluna yargı mahkemelere verildi.

1924 anayasasında seçmen yaşı var 1961 de yok. 1961 anayasasında seçimler eşit gizli tek dereceli oy sisteminde olur der.

1924 anayasasında açıkça belirtilmeyen hukuk devleti bu anayasada açıkça belirtilmiştir.

1961 anayasası yasaların uygunluğunu denetleme yetkisini Anayasa Mahkemesine vermiştir.

1961 “ ile sosyal devlet ilkesi anayasamıza girmiştir. Temel hak ve özgürlükler en geniş bu anayasada yer alır.

1961 “ 1924 den farklı olarak güçler ayrılığını net biçimde ortaya koyar.

1961 “ 1924 den farklı olarak iki meclisli parlamento kabul eder. TBMM ve Cumhuriyet Senatosu.

1961 “ sendika grev toplu sözleşmedernek kurma hakkı vermiştir.
1961 “ ile Yüksek Hakimler Kurulu Yargıtay DanıştayAskeri Yüksek İdare Mahkemesi düzenlenmiştir.

1971-1973 arasında Bakanlar kuruluna KHK çıkarma yetkisi verilmiştir.

Üniversiteleri özerkliği zayıflatılmış TRT nin özerkliği kaldırılmıştır. Tüm haklara sınırlamalar getirilmiştir. Devlet memurlarının sendika kurma yetkisi kaldırılmıştır yargısal denetim sınırlandırılmış anayasa mahkemelerine dava açabileceklerin sayısı azaltılmış Askeri yüksek İdare mahkemesi ve DGMler kurulmuştur.

*1982 ANAYASASI: 07.11.1982
*Kazuistik bir anayasadır ayrıntıya önem verilmemiştir. En sert anayasadır. Yürütme organı güçlendirilmiştir.

*Cum na TBMM seçimlerini yenileme yetkisi verir
*Cum 4.turda seçilemezse seçimleri yenileme yetkisi verir
*toplantı yeter sayısı üye tam sayısının 1/3 ü kadar karar yeter sayısı katılanların salt çoğunluğu der.

*siyasi parti grupları en az 20 kişiden oluşur der.

I.KISIM (Genel Esaslar)
1.Madde Devletin şekli Cumhuriyettir.
2.madde Milli dayanışma Atatürk milliyetçiliği insan haklarına saygı demokratik laik sosyal bir hukuk devletinden bahseder.
3.madde TC. bölünmez bir bütündür bayrağı milli marşı ve başkentinden bahseder.
4.madde ilk üç madde değiştirilemez.
5.madde devletin temel amaç ve görevleri sayılmış
6.madde egemenlik kayıtsız şartsız milletin der.
7.madde yasama yetkisi TBMM de der.
8.madde yürütme yetkisi Cum ve Bakanlar kur. der.
9.madde yargı Türk milleti adına bağımsız mahkemelerde der.
10.madde herkes kanun önünde eşittir der.
11.madde anayasa hükümleri bağlayıcıdır der.

II.KISIM (Temel haklar ödevler)
12.madde Temel hak ve hürriyetleri niteliği. Herkes kişiliğine bağlı dokunulamaz devredilemez haklara sahiptir.
13.madde temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması. Ancak kanunlarla olur.

14.madde temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılması.
15.madde temel hak ve hürriyetlerin durdurulması.
16.madde yabancıların emel hak ve hürriyetleri

1982 anayasası hakları 3 gurupta toplar
-Kişinin hak ve ödevleri-Temel hak ve ödevler- negatif statü.
-Sosyal hak ve ödevler- pozitif statü hakları
-Siyasi hak ve ödevler- katılma hakları

Negatif Statü Hakları (Temel haklar)
-Kişinin dokunulmazlığı maddi manevi varlığı
-zorla çalıştırılma yasağı
-Kişi hürriyeti ve güvenliği
-özel hayatın gizliliği
-konut dokunulmazlığı
-haberleşme hürriyeti
-yerleşme ve seyahat hür.
-din ve vicdan hür.
-düşünce ve kanaat hür.
-bilim ve sanat hür.
-basın hür.
-düzeltme ve cevap hakkı
-dernek kurma toplantı mülkiyet hakkı hak arama hür.
-İspat hakkı

38.madde Kimse işlemediği bir suçtan cezalandırılamaz. Suçu ispatlanana kadar kimse suçlu değildir.

Pozitif Statü hakları (Sosyal ve Ekonomik Haklar)
-ailenin korunması
-eğitim ve öğretim hakkı
-kamu yararı
-kıyılardan yararlanma toprak mülkiyeti tarım.... çalışanların korunması kamulaştırma özelleştirme.
-çalışma ve sözleşme hür.
-çalışma hakkı ve ödevi
-sendika kurma hakkı
-Gençliğin korunması spor hakkı sağlık hakkı konut hakkı.çevre hakkı...

51.madde sendika kurma hakkından bahsede.
53.madde toplu iş sözleşmesi hakkı.
54.madde grev ve lokavt hakkı.

Katılma Hakları (Siyasi haklar)
-Türk vatandaşlığı (madde 66)
-Seçme seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı (madde 67)
-Parti kurma hakkı ( madde 68)
-Kamu hizmetine girme hakkı (madde 70) her Türk kamu hizmetine girme hakkına sahiptir.
-Mal bildirimi (madde 71)
-Vatan hizmeti
-Vergi ödevi (madde 73)
-Dilekçe hakkı (madde 74).

III.KISIM (Cumhuriyetin Temel Organları)
-TBMM kuruluşu (madde 75) 550 milletvekilinden oluşur.

-Milletvekili seçilme yeterliliği (madde 76 ) 30 yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir.

-TBMM seçim dönemi (madde 77) seçimler 5 yılda bir yapılır.
-Yasama sorumsuzluğu-Mutlak dokunulmazlık- Milletvekillerinin meclisteki düşüncelerinden sorumlu olmamasıdır.

Yasama Dokunulmazlığı - Nispi dokunulmazlık- “ seçim öncesi yada sonrası işlediği suçlardan meclis kararı olmadıkça
sorgulanamamasıdır. (madde 83)

-Milletvekilliğinin düşmesi (madde 84) istifa sonucu veya kesin hüküm giyme ya da kısıtlanma sonucu olur. Genel kurul gizli oyla karar verir. Milletvekili 7 gün içinde Anayasa mahkemesine iptal davası açabilir . An. Mah.15 gün içinde cevap verir.

Bakanlar Kurulunun kanun önerisine Kanun Tasarısı Milletvekillerinin “ “ Kanun teklifi denir. (medde 88.de düzenlenmiştir.) TBMM nin reddettiği tasarı ya da teklifler 1 yasama yılı geçmeden tekrar sunulamaz.

-TBMM de kabul edilen kanunları Cumhurbaşkanı 15 gün içinde yayımlar. (madde 89). Bütçe kanunları hariç tekrar görüşülmek üzere meclise gönderebilir. Meclis aynen kabul ederse Cum. yayımlar.

-KHK Çıkarma yetkisi. İlk olarak 1961 anayasasına 1971 değişikliği ile Bakanlar Kuruluna verilmiştir. Olağanüstü hallede KHK çıkarma yetkisi Cum. Ve Bakanlar Kur. aittir. KHK ler anayasaya tabidir.

Olağanüstü KHK ler tabi değildir. Değiştirme ve iptal davası açılamaz. Temel hak ve ödevler KHK ile düzenlenemez.

KHK resmi gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girer. İleri bir tarih de verilebilir. Kararnameler yayımlandığı gün TBMM ye sunulur. Sunulmazsa yürürlükten kalkar. TBMM kabul etmezse yine resmi gazetede yayımlanarak kalkar.

-Savaş ilanı (madde92). TSK nın kullanılması kararı TBMM ye aittir.

-TBMM başkanı seçme (madde 94) Başkan adayları meclis içinden 5 gün içinde bildirilir. Gizli oyla seçim yapılır İlk iki oylamada üye tam sayısının 2/3 ü üçüncü oylamada salt çoğunluk aranır. Sağlanamazsa en çok oy alan iki aday arasınsa 4.tur seçim yapılır. en çok oy alan başkan olur. Aday göstermeden itibaren 5 günde tamamlanır. Başkan ve vekili oy kullanamaz.

-Toplantı ve karar yeter sayısı (madde 96 ) Üye sayısının en az 1/3 ü ile toplanabilir salt çoğunluk ile karar alabilir karar yeter sayısı hiçbir zaman ¼ den az olamaz. Bir bakan en çok iki oy kullanabilir.

TBMM nin BİLGİ EDİNME VE DENETİM YOLLARI

-TBMM soru meclis araştırması gensoru genel görüşme meclis soruşturması yollarıyla denetim yapar.

SORU : Bakanlar Kur adına sözlü veya yazılı Başbakana veya Bakanlara sorulur.

Meclis Araştırması: En az 20 milletvekili isteyebilir. Belli konuda araştırma yapılmasıdır.

Genel Görüşme: Toplumu ilgilendiren bir konunun Genel kurulda görüşülmesidir. En az 10 milletvekili yazılı önerge verir.

Gensoru (madde 99) : Siyasi parti gurubu adına ya da en az 20 milletvekili verebilir. Verilişinden sonra 3 gün içinde öneri üyelere dağıtılır 10 gün içinde gündeme alınmasına karar verilir günü belli edilir karar alındıktan sonra 2-7 gün içinde görüşülür.

Bakanlar Kurulunun veya Bakanın düşmesi Salt çoğunlukla olur.

Meclis Soruşturması: Başbakan veya Bakanlar hakkında cezai sorumluluklarının araştırılmasıdır. üye sayısının en az 1/10 nun vereceği önerge ile istenebilir. En geç 1 ay içinde gizli oyla karar bağlanır. 15 kişilik komisyon soruşturmayı yürütür.

YÜRÜTME
CUMHURBAŞKANI : (madde 101) TBMM ce 40 yaşını doldurmuş yüksek öğrenim yapmış kendi üyeleri yada dışarıdan 7 yıl için seçilir. Dışarıdan üye göstermek için üye sayısının 1/5 i gerekir.
2.kez Cum seçilemez. Parti ile ilişiği kesilir. TBMM üyeliği sona erer.(kuvvetler ayrılığı ile ilgilidir)

*1924 anayasasında dışarıdan birinin Cum seçilmesi yok diğerlerinde var.

Üye sayısının 2/3 ü ile ve gizli oyla seçilir. Seçime başlandıktan sonra 30 gün içinde sonuçlanır.10 gün aday bildirme 20 gün seçimdir.

Üçer gün ara ile oylamalar yapılır. 3.turda salt çoğunluk sağlayan Cum olur. Salt çoğunluk olmazsa 4.tur yapılır. Burada da olmazsa TBMM seçimleri yenilenir.(Bu 1982 anayasasında var)

Görevleri: (madde 104) TBMM de açılış konuşması yapmak TBMM yi gerektiğinde toplantıya çağırmak Kanun yayımlamak tekrar görüşmek üzere meclise göndermek anayasa değişiklilerini halkoyuna sunmak kanunların aykırılığına Anayasa Mah. İptal davası açmak TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek Başbakanı atamak istifasını kabul etmek Başbakanın teklifi üzerine Bakanları atamak Gerekli hallerde Bakanlar Kur başkanlık etmek Yabancı temsilcileri karşılamak Milletlerarası anlaşmaları onaylamak yayımlamak TSK nın kullanılmasına karar vermek TSK yı temsil etmek MGK yı toplantıya çağırmak başkanlık etmek Bak. Kur. ile birlikte Sıkıyönetim ilan etmek olağanüstü hal ilan etmek KHK çıkarmak Kararname imzalamak ceza hafifletme ya da kaldırma Devlet Denetleme Kur üyelerini atama YÖK üyelerini seçme Rektör seçmek Anayasa Mah üyelerini Danıştay üyelerinin ¼ ünü Yargıtay Cum Başsavcısını ve vekilini Askeri Yargıtay Üyelerini Askeri Yüksek İdare Mah. Üyelerini Hakimler ve Savcılar Yük. Kur. üyelerini seçer.

*Sadece Vatana ihanetten üye sayısının 1/3 ünün teklifi üzerine ¾ ünün vereceği kararla yargılanabilir.

TBMM başkanı vekalet eder.
*Cumhurbaşkanın tek başına yapacağı işler ve YAŞ kararları yargı denetimi dışındadır.

DEVLET DENETLEME KURULU (Cum Genel Sekreterliği)

Cumhurbaşkanına bağlıdır. Silahlı kuv. ve yargı organlarını denetleyemez.

BAKANLAR KURULU

Başbakan ve Bakanlardan oluşur. Bakanlar üyelerden ya da dışarıdan olabilir. Başbakan önerir Cum atar. Bakanlar Kur. listesi bir hafta içinde mecliste okunur ve güven oylamasına sunulur. Okunduktan 2 gün sonra görüşmeler başlar bittikten bir gün sonra oylama yapılır. 45 gün içinde kurulamazsa Cum. TBMM başkanına danışarak seçimlerin yenilenmesini isteyebilir.

Bakana diğer bir bakan vekalet eder.
TBMM kararı ile Yüce Divana verile Bakan Bakanlıktan düşer. Başbakan Yüce Divana sevk edilirse Hükümet düşer.(istifa etmiş sayılır)

Boşalan Bakanlığa 15 gün içinde atama yapılır.

TBMM genel seçimlerinden önce Adalet İçişleri ve Ulaştırma Bakanları görevden çekilir. Geçici Bakanlar Kurulu kurulur.

TÜZÜKLER

Kanunların uygulanmasını göstermek ve emrettiği işleri belirlemek amacıyla çıkarılır. Bakanlar kur. Danıştayın onayından geçerek çıkarabilir. Cum imzalar kanun gibi yayımlanır. Şekil şartı Danıştay incelemesinden geçmesidir.

YÖNETMELİKLER
Başbakan Bakanlıklar ve Kamu kurum ve kuruluşları kendi iç yapılarını çalışma sistemlerini belirlemek amacıyla çıkarırlar.

MİLLİ SAVUNMA

1- Başkomutanlık ve Genel Kur. Baş.: Başkomutanı Cum temsil eder.
Milli Güvenliğin sağlanmasından Bakanlar Kur. sorumludur.
Genel Kurmay Başkanı TSK nın komutanıdır savaşta Cum adına Başkomutan olur. Başkanı Bakanlar Kurulu önerir Cum atar. Başbakana sorumludur.

2-MGK : Cum. Başkanlığında Başbakan GK Başkanı Baş. Yardımcıları Adalet Milli Sav İçişleri Dışişleri Bakanları Hava Kara Deniz Kuv. Komutanlarından oluşur. Karalarını Bak. Kur. sunar Gündemi Başbakanın GK Başkanının görüşlerine göre Cum belirler. Cum yoksa Başbakan başkanlık eder.

OLAĞANÜSTÜ HALLER

*Tabii afet ve ağır ekonomik bunalım sebebiyle. Cum Bakanlar Kur. önerisiyle en fazla 6 ay için ilan edebilir. (madde 119)

*Şiddetin yaygınlaşması kamu düzenini bozulması sebebiyle. Cum başkanlığında toplanan Bak-Kur MGK nın görüşü alınarak en fazla 6 ay için ilan edebilir (madde 120)

Olağanüstü hal kararı Resmi Gazetede yayımlanır ve TBMM ye sunulur. TBMM derhal toplantıya çağrılır. Meclis her defasında 4 ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir. KHK çıkarılabilir.

SIKIYÖNETİM SEFERBERLİK SAVAŞ HALİ

122.madde Olağanüstü hallerden daha vahim olaylar olması durumunda (ayaklanma gibi) Cum başkanlığında toplanan Bak. kur MGK nın görüşü alınarak en fazla 6 ay için ilan edebilir . Resmi gaz de yayımlanır ve TBMM ye sunulur. TBMM derhal toplantıya çağrılır. Meclis süreyi uzatıp kısaltabilir. KHK çıkarılabilir.

Savaş halinde uzatmadaki 4 aylık süre aranmaz.

*Önemli:Sıkıyönetimde Kolluk görev ve yetkileri askeri makamlara geçer temel hak ve özgürlükler kısıtlanabilir veya durdurulabilir bazı suçlular sıkıyönetim askeri mahkemelerince yargılanır.

Merkezi İdare

TC illere iller de bölümlere ayrılır. İllerin idaresinde yetki genişliği esası var. Kanunla düzenlenir.

Mahalli İdareler

Mahalli idare seçimleri 5 yılda bir yapılır.

YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMLARI

Üniversiteler devlet tarafından kanunla kurulur.

Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu; Atatürk Araştırma Merkezi TTK TDK dan oluşur.

Hakim ve savcılar azlolunamaz (hakimlik teminatı) anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz haklardan mahrum bırakılamaz. (madde 139)

DGM 2004 yılında mülga kanun oldu.

YÜKSEK MAHKEMELER

Anayasa Mahkemesi : 11 asıl 4 yedek üyeden oluşur Cum 2 asıl 2 yedek üye seçer 40 yaşını doldurmuş kamuda 15 yıl çalışmış olmak gerekir. gizli oyla üye sayısının salt çoğunluğuyla seçilir.4 yıl için seçilirler. Yeniden seçilebilirler. 65 yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar. Kanunların uygunluğunu denetler. Yüce divan sıfatıyla Cum Başbakan Bakanlar Yargıtay.... başkan ve üyelerini yargılar. Kararı kesindir.

Anayasa değişikliği ve siyasi parti kapatmaya üye sayısının 3/5 ile karar verir. Anayasa Mah. Kararlarını 5 ay içinde alır. İptal kararı geriye yürümez.

Yargıtay: Adliye mahkemelerinin kararlarının son inceleme merciidir. Hakimler ve Sav. Yük. Kur. tarafından salt çoğunluk ve gizli oyla seçilir. Başkan ve vekilini Cum 4 yıl için seçer.

DANIŞTAY

İdari ve vergi mahkemelerin kararlarının son inceleme merciidir. Başbakan ve Bakanlar Kur. ca gönderilen kanun tasarıları kamu anlaşmaları sözleşmeleri iki ay içinde inceleyip bildirir tüzük tasarılarını incelemek idari uyuşmazlıkları çözmek görevleridir.
¾ ü Hakimler Savcılar Yük. Kurulu 1/4 ü Cum tarafından seçilir.
Üyeleri kendi içinden gizli oyla Başkan seçer. (4 yıl için)
Bağımsızdır en yüksek idari mahkeme ve devletin en yüksek danışma organıdır. 12 daireden oluşur.

ASKERİ YARGITAY

Askeri mahkeme kararlarının son inceleme merciidir. Üyelerini Cum seçer. Başkan ve vekili rütbe kıdeme göre sırayla belirlenir.

ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ

Askerleri ilgilendiren işlemlere bakar. Üyelerini Genelkurmay Başkanlığı seçer. Her boş yer için Genelkurmayın göstereceği 3 aday arasından Cum seçer. 4 yıl için. Başkan ve vekili rütbe kıdeme göre sırayla belirlenir

UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ

Adli idari ve askeri yargı merci arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözer. Başkanlığını Anayasa Mahkemesini görevlendireceği üye yapar.

HAKİMLER SAVCILAR YÜKSEK KURULU

Mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimler teminatına göre görev yapar. Başkanı Adalet Bakanıdır. Adalet Bakanı Müsteşarı tabii üyesidir. Hakim ve savcıları mesleğe kabul etme atama nakletme yükseltme kadro dağıtma disiplin cezası verme işlerini yapar. Kurul kararı kesindir yargı merciine başvurulamaz.

SAYIŞTAY

Daireleri gelir ve giderini mallarını TBMM adına denetlemek incelemek hükme bağlamakla görevlidir .Kararları hakkında 15 gün içerisinde bir kereye mahsusu düzeltme istenebilir. Danıştay ve Sayıştay uyuşmazlığında Danıştay esas alınır. Mali bir denetim organıdır. Vize Uygunluk belgesi tescil görüş bildirme görevleri vardır. Genel uygunluk bildirimini 75 gün içinde TBMM ye sunar

BÜTÇE

Devlet harcamaları yıllık bütçelerle yapılır. Bütçe kanunlarına bütçe dışında hüküm konulamaz. Bakanlar Kur bütçe tasarılarını mali yıl başından en az 25 gün önce TBMM ye sunar. 40 üyeli komisyonda incelenir. 55 gün içinde kabul edeceği metni TBMM de görüşür. karara bağlar.

İNKILAP KANUNLARININ KORUNMASI (5.KISIM – madde 174)
1.Tevhidi tedrisat kanunu
2.Şapka kanunu
3.Tekke ve zaviye kanunu
4.Medeni nikah
5.Beynelminel Erkamın kabulü
6.Türk harflerinin kabulü
7.Efendi bey gibi lakapların kalkması
8.Bazı kisvelerin giyilemeyeceği kanunu.

*Genel Seçim sonunda YSK nın ilanın takiben 10. gün TBMM Ankara da saat 15 de en yaşlı milletvekili başkanlığında toplanır.

*Anayasanın değiştirilmesi üye tam sayısının 1/3 ünün yazılı önerisi ile teklif edilebilir .genel kuruda iki defa görüşülür. Teklifin kabulü 3/5 çoğunluğunun gizli oyuyla yapılır. Cum TBMM ye geri gönderebilir. Kanun mecliste 2/3 kabul edilirse Cum kanunu halk oyuna sunabilir.

Geri göndermeden halk oyuna sunarsa Resmi Gazetede yayımlanır. Halkoylamasında yarısından çoğu kabul olmalıdır.1982 Anayasası bu güne kadar 10 kez değişikliğe uğramıştır. 69 madde değişmiştir.

GENEL İDARE

Genel yönetimin merkez örgütü: Cum Başbakan Bak. Kur. Bakanları kapsar.

“ “ taşra “ : İl İlçe ve bucak yönetiminden oluşur.

Yerel Yönetim Kuruluşları. İl özel yönetimi belediyeler ve köylerdir.

Hizmetsel Yönetim Kuruluşları: TRT SSK KİT gibi.

Denetleme Kuruluşları: DDK DPK MGK.

Özel Hukuk Yapılı Kurumlar: Merkez Bankası ...

YÖNETİM HUKUKU: (İDARE HUKUKU) Yeni (Genç) dağınık (tedvin edilmemiş) içtihatlara dayanan kamu yararına dayanan taraflar arası eşitsizlik olan anlaşmazlıkları idari yargının çözdüğü hukuktur.

İdare hukukunun kaynakları: Anayasa- Kanun-KHK-Tüzük-Yönetmelik-Yargı içtihatları-Teamül ve tatbikat-Öğreti.

İDARİ İŞLEMLER

Tek yanlı işlemler: a)Bireysel: Atama gibi b)Düzenleyici işlemler: Tüzük Yönetmelik gibi. (ilgilinin rızası ve onayı yoktur)

İki yanlı işlemler :a)İdari sözleşmeler b)Özel hukuk kurallarına bağlı sözleşmeler.

YARGISAL DENETİME TABİ OLMAYAN İŞLEMLER

*Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler
*YAŞ kararları
*Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu kararları
*Silahlı kuvvetler mensuplarının disiplin cezaları
*Uyarı ve kınama cezaları.

İDARİ SÖZLEŞMELER

A)mali iltizam sözleşmesi: Mültezim adı verilen kişinin karşı tarafa hizmet götürmesidir.

B)Kamu istikraz Sözleşmesi: tahvil bono vb. aracılığıyla halktan borç alınmasıdır.

C)Kamu hizmeti imtiyaz sözleşmesi: Kamu hizmetini özel bir kişi kurup işletirse bunu öngören sözleşmedir.

D)Yer altı ve yerüstü servetlere ilişkin sözleşmeler

E)Orman işletmesi sözleşmesi

F)idari hizmet sözleşmesi.

İDARİ SÖZLEŞME İLKELERİ

Açıklık serbest rekabet en uygun bedelin bulunması sözleşme yapacak kişide belli yeteneğin aranması ilkeleri.

Kapalı teklif açık artırma ve eksiltme pazarlık yarışma usulleriyle yapılır. İhale kararı alamaya ihale komisyonu yetkilidir. Harcama sözleşmeleri 3 gün içinde sayıştaya gönderilir. Sayıştay 15 gün içinde cevap verir.

YÖNETİMİ ETKİLEYEN ANAYASAL İLKELER

1.Hukuk devleti
2.Sosyal Hukuk Devleti.
3.Laiklik
4.Merkezden ve yerinden yönetim
5.Yönetim bütünlüğü

HUKUK DEVLETİ İLKESİNİN GEREKLERİ

Temel haklar güvenliği (koruyucu haklar isteme hakları katılma hakları) yasal yönetim yasaları anayasayla denetimi yönetimin yasalarla denetimi erkler ayrılığı demokratik rejim.

SOSYAL DEVLET AMAÇLARI

Milli geliri artırmak adaletli dağılımı sağlamak özgürlükler için maddi imkan yaratmak sosyal güvenlik.

YETKİ GENİŞLİĞİ

Genel yönetimin taşrada bulunan üst yöneticilerine belli konularda merkeze danışmadan karar alma ve uygulama hakkı vermesidir . Yetki genişliği sadece illerde vali tarafından kullanılır.

İDARİ VESAYET

İdarenin bütünlüğü için Merkezi İdareye yerinden yönetim kuruluşlarını belli ölçüde denetleme yetkisi verilmesidir.

*Başbakanlık her yıl bir “Düstur” yayımlar. İçinde o yıl içinde çıkan yasa tüzük yönetmelik ... yer alır.

*Bir geleneğin hukuk kuralı olabilmesi için süreklilik genel inanç devlet desteği gerekir.

*İçtihadı birleştirme kararı resmi gazetede yayımlanır.

*Doktrin (öğreti):Hukukla uğraşanların görüşleridir.

MERKEZDE YARDIMCI KURULUŞLAR

MGK-DPT-Danıştay-Sayıştay-DDK

MGK ayda bir toplanır görüşmeler gizlidir gerektiğinde kamuoyuna bilgi verilir.

DPT 30 Eylül 1960 da yasa ile kurulmuştur. 1982 anayasasının 166. maddesi kalkınmanın planlı olmasından bahseder. Başbakana ve bir bakana bağlıdır. Yıllık plan hazırlar.

DDK- 1981 yılında kurulmuş 1982 anayasasında Cum bağlandığı benimsenmiştir. Araştırma ve denetleme kuruludur. Soruşturma yapmaz. 9 üyeden oluşur. Cum atar. Başkanının Cum seçer. TSK ve yargı organları görev alanı dışındadır. Kararları gizlidir. Rapor Cum.na sunulur.

TAŞRA ÖRGÜTÜ

İL YÖNETİMİ- Vali- İl Yönetim Başkanları- Yönetim Kurulu.
VALİ- İller yasa ile kurulur. Vali ilde devletin hükümetin ve bakanların temsilcisidir. Vali istisnai memurluktur İçişleri bakanın önerisi Bakanlar Kurulunun kararı ve Cum onayı ile atanır. İlde genel emirler çıkarır. Kamu düzenini güvenliği sağlar kolluk güçlerinden ve olağanüstü durumlarda askeriyeden yararlanır. İlde genel gözetim yapar. Savcıdan kamu davası açmasını isteyebilir.

cezaevlerini korur gözetir. Konsoloslar ile ilişki kurar vesayet yetkisi vardır.

Merkez ilçeden sorumludur. Vali merkez ilçenin kaymakamıdır.

İl yönetim Başkanları: Valiye bağlıdırlar. Defterdar Jandarma Komutanı Emniyet müdürü kültür müdürü... merkezle yazışmaları vali aracılığıyla yaparlar.

İl Yön Kur.: Vali başkanlığında Hukuk işleri müdürü defterdar milli eğitim müdürü bayındırlık müdürü sağlık müdürü ...oluşan kuruldur. Mahalle kurulması köy kurulması... kararları alırlar.

İL ÖZEL İDARESİ
A)İLGENEL MECLİSİ: İl genel bütçesini kabul eder yıllık program yapar istikraz sözleşmesi yapar.

B)İL DAİMİ ENCÜMENİ: İl bütçe tasarılarını inceler ihale kararı alır kamulaştırma kararı alır.

İl genel meclisi İl özel idaresinin en yüksek görüşme ve karar organıdır.

İLÇE YÖNETİMİ

KAYMAKAM: İlçe yönetiminin başıdır. Valinin gözetim ve denetimindedir. Kararname ile atanır. Olağanüstü durumlarda askerden yardım isteme yetkisi yoktur.

İlçe yönetim Başkanları: Yazı işleri müdürü mal müdürü emniyet amiri jandarma komutanı...

BUCAK YÖNETİMİ

Kasaba ve köylerden meydana gelir. İçişleri bakanı kararı ve Cum onayı ile bucak kurulur. Bucak müdürü bakar. İçişleri bakanı atar. Vali emrindedir. Lise mezunu olmak gerekir.

KÖY İDARESİ

1924 yılında çıkan köy kanunu ile kurulmuştur.

A)Köy derneği: Köy İhtiyar meclisi ile muhtarı seçmek isteğe bağlı işerin zorunlu hale gelmesini sağlamak belirlenememesi halinde köy imamını seçmek.

B)Köy ihtiyar meclisi: Köy işlerini sıraya koymak kamulaştırma yapmak.

C) Muhtar: Mevzuat ilan etmek güvenliği sağlamak adli işlemleri takip etmek sağlığı korumak salgın ve bulaşıcı hastalığı hükümete bildirmek asker ve vergilerde hükümete yardımcı olmak.

KÖY GELİRLERİ: Salma İmece Diğer gelirler.

KAMU MALLARI

Özel mallar- Sahipsiz mallar- Orta malları- Hizmet malları.
Kamu malları satılamaz kamulaştırılamaz. İpotek yapılamaz haczedilemez zamanaşımı ile sahip olunamaz vergiden muaftır sınırlı bir kısmı tapu kütüğüne yazılır.

YÖNETİMİN MAL EDİNME YÖNTEMLERİ

KAMULAŞTIRMA (İstimlak)- Konusu taşınmaz mallardır.

TAŞINIR MAL KAMULAŞTIRMASI (İstimval) Olağanüstü dönemlerde yapılır.

Kamulaştırma bedel davalarına Asliye Hukuk Mahkemeleri bakar. Geçici işgali İl İdare Kurulu yapar.

İDARİ KOLLUK

Güvenlik Esenlik Sağlık Genel ahlakın korunması uğraş alanlarıdır.

KOLLUK GÜÇLERİ

Genel Özel

Jandarma Köy kolluğu
Polis Belediye kolluğu
Gümrük “
Orman “
Diğerleri

KOLLUK YETKİSİNİ KULLANAN YERLER

Bakanlar Kurulu
İçişleri Bakanlığı
Vali Kaymakam Bucak müdürleri
Özel kolluk yerleri

TBMM ‘NİN GÖREVLERİ

*Kanun koymak değiştirmek
*Bakanlar kuruluna KHK çıkarma yetkisi vermek (Yetki Kanunu ile verir- Olağanüstü dönemlerde yetki kanununa gerek yok)
*Bütçe tasarılarını görüşmek kabul etmek
*Bakanlar Kurulunu denetlemek
*Ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar vermek
*Milletler arası anlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak
*Para basılmasına karar vermek
*savaş ilanına karar vermek
*genel ve özel af ilanına karar vermek
*Savaş hali ilanı ve silahlı kuvvetlerin kullanılmasına karar vermek.

NOTLAR

Önemli: TBMM bir yasama yılında en fazla 3 kez tatil yapabilir. Ekim ayının ilk günü Cum açılış konuşması ile çalışmalarına başlar TBMM Bütçe komisyonu 40 kişiden oluşur 25 iktidar 15 muhalefet üyesi. Cumhurbaşkanın tek veto edemediği kanun BÜTÇE kanunudur. Milletlerarası anlaşmalar kanun niteliğindedir. İtiraz edilemez.

*TBMM toplantı yeter sayısı: üye tam sayısının 1/3 ü (184 kişi)

*TBMM karar yeter sayısı: toplantıya katılanların salt çoğunluğudur.

Üye sayısının ¼ ünden az olamaz.

*TBMM üyelerinin %5 i boşalırsa ara seçimlere gidilir.(3 ay içinde karar verilir) Ara seçim her seçim döneminde 1 kez yapılır. Genel seçimsen 30 ay geçmedikçe genel seçime 1 yıl kala ara seçim yapılmaz.

*Kanun teklif etmeye Bakanlar kurulu ve milletvekilleri yetkilidir.

*Bakanlar Kurulu- Kanun Tasarısı (kanun projesi) Milletvekilleri- Kanun teklifi verir.

*KHK olağan dönemlerde Bakanlar Kur. tarafından Olağanüstü dönemde Cum başkanlığında toplanan Bak. Kur. tarafından çıkarılır.

*KHK ile kişi hakları ve ödevleri düzenlenemez. KHK ler başka tarih belirtilmemişse Resmi Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

*Başbakanın Yüce Divana sevki halinde Hükümet düşmüş sayılır.

*Osmanlının yönetim biçimi mutlak monarşidir.

*1961 ve 1982 ortak özellileri: anayasalar askeri müdahaleler sonucu oluştu.(bir kanadı sivil diğeri askeridir.) halk oyuna sunularak kesinleşti (1961 %61 evet 1982 %91 evet) . Sivil kanadın Bakanlar Kur. kurma ve düşürme yetkisi yoktur.

*1961 ve 1982 farklarıanışma meclisi temsilciler meclisine göre daha fazla bürokrasi ağırlıklı 1982 anayasası daha kazuistik daha sert temel hak ve özgürlükler daha fazla kısıtlanmış otorite ağırlığı var.

*Parlamenter sistem yarı doğrudan demokrasilerde görülür. Aracı referandumdur. Referandum Anayasal değişikliğin halk oylamasına sunulmasıdır.

*1982 anayasasında seçimlerin genel oy eşit oy gizli açık sayım yargı ve denetim organlarının denetiminde yapılması var.

Genel oy herkesin oy hakkına sahip olasıdır. Eşit oy sadece bir oy hakkına sahip olmasıdır.

*Kanuni Hakim güvencesi: Hiç kimse tabi olduğu mahkemeden başka mahkemeye çıkarılamaz.

*Sosyal devlet ilkesi ilk kez 1961 anayasasında benimsenmiştir. DPT 1961 anayasasıyla kurulmuştur.

*Jandarma devlet: devletin görevi savunmadır der.

*Polis devlet: Hukuk unsuru yoktur. Vatandaşlara hukuki güvence verilmemiştir.17.18 yy.da Almanya’da görülmüştür.

*Hangi durumda olursa olsun yaşama hakkına kişinin maddi manevi bütünlüğüne dokunulamaz din vicdan düşünce açıklamasına zorlanamaz suç ve cezalar geçmişe yürütülemez karar verilmedikçe kimse suçlu sayılmaz.

*1982 anayasasında hak ve hürriyetler:
A-Kişi Hak ve Hürriyetleri

-Kişi hürriyeti
-Kişinin dokunulmazlığı
-zorla çalıştırılma yasağı
-özel hayatın gizliliği
-din ve vicdan hürriyeti
-düşünceyi açıklama hürriyeti
-basın hürriyeti

B-Sosyal ve ekonomik haklar

-Eğitim ve öğretim hakkı
-Ailenin korunması hakkı
-Özelleştirme
-Çalışma hakkı
-grev ve sendika hakkı
-sosyal güvenlik hakkı

C-Siyasi haklar

-Vatan hizmeti
-Vergi hakkı
-Dilekçe hakkı
-Türk vatandaşlığı hakkı
-seçme ve seçilme hakkı
-kamu hizmetine girme hakkı

*Cumhurbaşkanı Yargıtay üyesi seçemez.

*KARŞI İZMA: Cum. Bakanlar kurulu ile birlikte yaptığı işlemlerden Başbakan ve Bakanlar sorumludur.

*Cum Genel Sekreterliği (Devlet denetleme kurulu) 1982 anayasası ile Cum kararnamesi ile düzenlenmiştir.

*TBMM genel seçimlerinden önce Adalet Ulaştırma ve İçişleri bakanları çekilr.

*Olağanüstü Hal İlan etme yetkisi Cum başkanlığında toplanan Bak.Kur.aittir.

*Savaş halinde sıkı yönetim ilan edilir. Diğer olaylarda olağanüstü hal ilan edilir.

*Sayıştay ve Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu anayasada sayılmış Yüksek mahkemeler arasında yer almaz fakat yüksek mahkeme statüsündedirler.

*Devletin şekli Cumhuriyetin nitelikleri İstiklal marşı Türk bayrağı ve Başkent Ankara anayasanın değiştirilemeyecek hükümleri arasındadır.

*Laiklik 1924 anayasasına 1937 de yapılan değişiklikle girmiştir.

*Yerel yönetim merkezi yönetime karşı daha demokratiktir ama ülke bütünlüğü sarsılabilirPartizanca uygulamalara yol açabilir mali denetimde güçlükler olabilir.

*Hiyerarşik amirler
Merkez İdarenin başkent teşkilatı - Bakan
İl özel idaresi - Vali
Belediye idaresi - Belediye Başkanı
Köy idaresi - Muhtar.

*Jandarma kolluk yetki ve görevleri yönünden İçişleri Bakanına bağlı Eğitim ve öğretim yönünden Genel Kurmay Başkanlığına bağlıdır Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde örgütlenmiştir.

*Köy korucuları Köy ihtiyar meclisi tarafından tutulur Kaymakam emri ile işe başlar.

*Sağlık eğitim hizmetleri İdari kamu hizmetlerine SSK BAĞKUR İŞKUR sosyal kamu hizmetlerine girer.

*Devlet adına imtiyaz verme yetkisi Bakanlar Kuruluna aittir.

*İlk bölgesel kalkınma planı GAP tır.

*Belediye başkanı mazeretsiz kesintisiz 20 gün işe gelmezse Belediye başkanlığı düşer. Belediye Meclisi Belediye başkanı hakkında yetersizlik kararı verirse Belediye başkanı İçişleri Bakanı önerisi ve Danıştay incelemesi sonucu düşebilir.

EKLER

7.5.2004-5170/1 madde kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. devlet bunu yaşama geçirmekle yükümlüdür.

2001-47069-23 Türk ana veya Türk babanın çocuğu Türk’tür.
2001- Vatandaşlar dilekçe verebilir- karşılığı kendilerine yazılı olarak gecikmeden yapılır.

2005-5370/1 RTÜK Kanunu Radyo ve TV istasyonu kurmak kanunla düzenlenecek şartlarla serbesttir. RTÜK 9 üyeden oluşur.

07.05.2004 tarihinde anayasada yapılan değişiklikler:
1. Kadınlar ve erkeklerin eşit haklara sahip olduğu devletin bunu yaşama geçirmekle sorumlu olduğu. Madde 10

2. Savaş dışında kişinin yaşama hakkına maddi manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz. Ölüm cezalarının infazının önü kapandı. Madde 15

3. Mahkemece verilen ölüm cezaları nedeniyle kişinin maddi manevi varlığına dokunabilme kaldırıldı. madde 17

4. Kanuna uygun basımevleri hizmetten alıkonulamaz. Madde 30

5. Savaş terör vb nedenlerle ölüm ve müsadere (mala el koyma) cezası verilemez.

6. Mahkemece verilen ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar verme TBMM nin görevleri arasından çıkarılmıştır.

7. Genek Kurmay Başkanının YÖK e üye seçme yetkisi kaldırılmıştır. YÖK üyelerini Üniversiteler Bakanlar Kurulu Cum seçer. Atama yetkisi Cum nındır.

8. DGM yi düzenleyen 143. madde kaldırılmıştır.

9. Sayıştayın Silahlı kuvvetler elinde bulunan malları denetleme yetkisi genişletilmiştir.

ULUSLAR ARASI KURULUŞLAR

AVRUPA BİRLİĞİ

18 Nisan 1951 de altı Avrupa Devleti (Belçika Almanya Fransa İtalya Hollanda Lüksemburg) Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu adı altında kuruldu.1957 de Roma’da atılan imza ile Avrupa Ekonomik Topluluğu adını aldı.1958 de yürürlüğe girdi.

Üye sayısı bugün 25 dir.

Sonradan katılanlar:
İNGİLTERE 1973 İRLANDA 1973 DANİMARKA 1973 de

YUNANİSTAN 1981 İSPANYA 1986 PORTEKİZ 1986 da
AVUSTURYA 1995 İSVEÇ 1995İ FİNLANDİYA 1995 de
*POLONYA MACARİSTAN LİTVANYA LETONYA ESTONYA SLOVAKYA ÇEK CUM SLOVENYA MALTA KIBRIS RUM KESİMİ Mayıs 2004 de üye oldular. 10 ülke.

TÜRK- AB İLİŞKİLERİ

1959 Ortaklık anlaşması için AET ye başvurma
1963 Ankara Anlaşması imzalandı
1964 “ “ yürürlüğe girdi
1973 Katma protokol yürürlüğe girdi geçiş dönemi başladı.
1987 Tam üyelik başvurusunda bulunuldu.
1996 GÜMRÜK BİRLİĞİ kuruldu.

AB ORGANLARI

Avrupa Zirvesi
Avrupa Parlamentosu (Birliğin tek demokratik organıdır)
Avrupa komisyonu
Bakanlar Konseyi
Adalet Divanı

AB FİNANSMAN KURULUŞLARI

Avrupa Yatırım Bankası
AB Bütçesi
Avrupa Parasal İşbirliği Fonu
Avrupa Garanti ve yönlendirme Fonu
Avrupa Sosyal Fonu
Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu
Avrupa Kalkınma Fonu

*AB 1 Ocak 1993 de Tek Pazara geçmiştir.
*AB ortak parası EURO dur 1 Ocak 2002 de dolaşıma girdi AB üyesi olup EURO kullanmayan ülkeler: İngiltere Danimarka İsveç

IMF( ULUSLAR ARASI PARA FONU)

Uluslar arası parasal işleri düzenlemek amacıyla 1945 de kurulmuştur. Merkezi Washington’dur. 1997 yılı itibariyle üye sayısı 181 dir.

En yetkili organı Guvernörler Kuruludur. Para birimi SDR dir.(Özel çekme hakları)

Türkiye IMF ye 1947 yılında üye olmuştur.

DÜNYA BANKASI

1945 de kurulmuştur. Üye ülkelere proje kredileri verir. Savaş sonrası yapılanma için yardımda bulunur gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere mali destek sağlamak amaçlarıdır.

NATO (KUZEY ATLANTİK ANLAŞMASI ÖRGÜTÜ)
Örgütü 4 Nisan 1949 da 12 devlet Washington’da kurdu. (Belçika Kanada Danimarka ABD Fransa İngiltere İzlanda İtalya Lüksemburg Norveç Hollanda Portekiz) Kuzey Atlantik’te barış ve güvenliği sağlamak amacıdır. Şu an 26 üyesi var. Avrupa Kıtasından olmayan iki ülke ABD ve Kanada. Merkezi Brüksel’de. En yüksek organı Askeri Komitedir.

Sonradan katılanlar:
1952 de TÜRKİYE ve YUNANİSTAN
1955 de FEDERAL ALMANYA
1982 de İSPANYA
1999 da ÇEK CUM MACARİSTAN POLONYA
2004 de BULGARİSTAN ESTONYA LETONYA LİTVANYA ROMANYA SLOVAKYA SLOVENYA

*NATO üyesi ülke başkanlarının katılacağı NATO zirvesi 27-29 Haziran 2004 de İstanbul’da yapılmıştır.

HEM AB- HEM NATO ÜYESİ OLAN ÜLKELER

19 ÜLKE- Belçika Almanya Fransa İtalya Hollanda Danimarka İngiltere Lüksemburg Portekiz, Yunanistan İspanyaPolonya Macaristan Litvanya Letonya Estonya Slovakya Solovenya Çek Cum )

NOTLAR:
*2.Dünya Savaşı sonrası Türkiye’de en büyük ekonomik gerileme 2001 yılında yaşandı.

*2001 yılındaki tek olumlu gelişme ihracatın % 123 oranda artmasıdır

*Son 20yıl içinde ekonomide en büyük büyüme1997 de en büyük küçülme 2001 dedir.

*Dünyada ilk beş ekonomi: ABD-JAPONYA-ALMANYA-KANADA-ÇİN

*Türkiye’de en yüksek enflasyon 1994 de görüldü.

* “ dalgalı döviz kuru uygulanmaktadır.

*Bankacılığı Bankacılık Denetleme Düzenleme Kurulu denetler.

*Devletçe el konulan mallar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna aktarılır.

*Piyasada denge sağlamak için döviz alım satımını Merkez Bankası yapar.

*GSMH nın sektörlere göre dağılımı: Hizmetler- Sanayi- Tarım.

*2000 nüfus sayımına göre nüfus artışı % 18 dir.

*Ülkemizde işgücünün sektörlere göre dağılımı: Hizmetler- Tarım-Sanayi.

*Türkiye OECD’nin kurucu üyesidir.

*Para yönetimini Hazine yapar.

*Türkiye 2003 de % 59 büyümüştür.

*2000 nüfus sayımına göre T.C 67.845 bin nüfusa sahip.

*Nüfusun % 35 i tarımda çalışmakta.

*Türkiye Avrupa Konseyine 1950 de üye oldu.

Türkiye'nin üye olduğu uluslararası kuruluşlar

Asya Kalkınma Bankası (ASDB)

Uluslararası İmar Bankası (BIS)

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Konseyi (KEI)

Gümrük İşbirliği Konseyi (CCC)

Avrupa Konseyi (CE)

Avrupa Nükleer Araştırma Teşkilatı (CERN)

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD)

Avrupa Ekonomik Konseyi (ECE)

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (ECO)

Gıda ve Tarım Teşkilatı (FAO)

Ticaret ve Gümrük Tarifeleri Genel Anlaşması (GATT)

Uluslararası Atom EnerjiKurulu (IAEA)

Uluslararası Ekonomik İşbirliği Bankası (IBRD)

Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO)

Uluslararası Ticaret Odası (ICC)

Uluslararası Serbest Ticaret Sendikaları Konfederasyonu (ICFTU)

Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi (ICRM)

Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA)

İslam Kalkınma Bankası (IDB)

Uluslararası Enerji Kuruluşu (IEA)

Uluslararası Tarım Gelişimi Fonu (IFAD)

Uluslararası Finans Teşekkülü (IFC)

Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu (IFRCS)

Uluslararası Çalışma Teşkilatı (ILO)

Uluslararası Para Fonu (IMF)

Uluslararası Denizcilik Teşkilatı (IMO)

Uluslararası Denizcilik Uydu Teşkilatı (INMARSAT)

>Uluslararası Telekomünikasyon Uydu Teşkilatı (INTELSAT)

>Uluslararası Polis Teşkilatı (INTERPOL)

>Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC)

>Uluslararası Göçmen Teşkilatı (IOM)

>Uluslararası Standartlaşma Teşkilatı (ISO)

>Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITO)

>Kuzey Atlantik İşbirliği Konseyi (NACC)

>Kuzey Atlantik Savunma Parkı (NATO)

>Nükleer Enerji Kurulu (NEA)

>Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı (OECD)

>İslam Konseyi (ICO)

>Avrupa İşbirliği ve Güvenlik Teşkilatı (OSCE)

>Daimi Hakemlik Mahkemesi (PCA)

>Birleşmiş Milletler (BM)

>BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) (1964 DE Cenevre’de toplandı)

>BM Eğitim Bitim ve Kültür Teşkilatı (UNESCO)

>BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR)

>BM Endüstri ve Gelişme Teşkilatı (UNIDO)

>BM Irak-Kuveyt Gözlem Misyonu (UNIKOM)

>BM Filistin Mültecileri Yardım Komisyonu (UNRWA)

>Evrensel Posta Sendikası (UPU)

>Batı Avrupa Konseyi (WEU)

>Dünya Ticaret Sendikası Federasyonu

>Dünya Sağlık Örgütü (WHO)

>Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı (WPO)

>Dünya Meteoroloji Teşkilatı (WMO)

>Dünya Ticaret Teşkilatı (WTO)

Türkiye'nin kurucu üye olduğu uluslararası kuruluşlar

Uluslar arası Kuruluş Kuruluş Yılı

BM 1945
UNESCO 1945
OECD 1960
İKÖ 1969
AGİT 1975
KEİ 1992
D-8 1997
ECO 1985
DTÖ 1995

KISALTMALAR

GATT: Gümrük tarifeleri ve ticaret anlaşması

G-5 :Fransa Almanya Japonya İngiltere ABD

G-7:G-5 + İtalya Kanada

EFTA: Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi (İng Danimarka Avusturya Portekiz İzlanda İsviçre Finlandiya)

NORDİK TOPLULUĞU: Kuzey Avrupa ülkeleri

LAFTA: Latin Amerika Serbest Ticaret Bölgesi

NAFTA : Kuzey Amerika Serbest Ticaret Bölgesi (ABD Meksika Kanada..) Şili değil.

APEC: Asya ve Pasifik Ekonomik İşbirliği (ABD Japonya Brınei

Papua Yeni Gine...) Avrupa ülkeleri üye değil.

ASEAN:Güney Doğu Asya Uluslar arası Örgütü ( Endonezya Malezya Myanmar Laos...)

Alıntı

Konu Bilgileri
	Konu Basligi Kpss Vatandaşlık Genel Ders Notları	Konudaki Cevap Sayisi 0
	Su an Bu Konuyu Goruntuleyenler Bu bilgi üye girişi gerektirir.	Goruntulenme Sayisi 88

20 Aralık 2024, 07:45	# 1
Çevrimiçi Sürmenaj Profil ayrıntılarını görüntüleyebilmek için kayıtlı kullanıcı olmanız ve üye hesabınızla oturum açmanız gerekmektedir.	Kpss Vatandaşlık Genel Ders Notları Kpss Vatandaşlık Genel Ders Notları VATANDAŞLIK HUKUK: Sosyal hayatı düzenleyen maddi müeyyideleri olan kamu kudreti ile desteklenmiş kurallar bütünüdür. Din Ahlak ve görgü kuralları manevidir hukuk kuralları maddi müeyyidelidir.(uyulması zorunludur) Müsbet Hukuk:Ülkede belli bir zamanda yürürlükte bulunan bütün kurallardır. (pozitif hukuk) Mevzu Hukuk: Yetkili bir makam tarafından konulmuş olan yürürlükteki tüm kurallardır. Tabii Hukuk: Olması gereken hukuktur. İnsanların akıl yoluyla erişebilecekleri kurallardır. KAMU HUKUKUNUN DALLARI 1-Anayasa Hukuku: Devletin şeklini yapısını işleyişini organların görev ve yetkilerini temel hak ve ödevleri düzenler. 2-İdare Hukuku: Kişilerin devletle olan ilişkilerini düzenler. Kamu hizmetlerine bakar. 3-Ceza Hukuku: Suç ve Ceza teşkil eden olaylara bakar. 4-Usul (Yargılama)Hukuku: Adalet dağıtılırken takip edilecek yolu belirler. Medeni usul hukuku ceza usul ve icra-iflas usul hukuku dalları vardır. 5-Devletler Genel Hukuku : Devletlerarası ilişkileri düzenler. 6-İş hukuku: İşçi işveren ilişkilerini düzenler. 7-Vergi Hukuku: Vergi “ “ ÖZEL HUKUKUN DALLARI 1-Medeni Hukuk: Toplumda insanın bütün eylem ve davranışlarını ifade eder. 2-Ticaret Hukuku: Şahıslar arasındaki ticari ilişkileri düzenler. 3-Devletler Özel Hukuku: Çeşitli devletlere bağlı bulunan şahısların ilişkilerini düzenler. HAK: Hukuk düzeni tarafından şahıslara tanınmış olan yetkidir. Her hakkın bir sahibi vardır. Hak sahibi varlıklara Şahıs denir. TÜRLERİ – Kamu Hakları: Kamu hukukundan doğar. Vatandaşın devlete karşı sahip olduğu haktır. Özel Hak: Özel hukuktan doğar. Özel haklardan herkes Kamu haklarından vatandaşlar yararlanabilir. Özel haklarda eşitlik var Kamu da yok.(Ör. Seçme ve seçilme gibi) ANAYASA: Devlet faaliyetlerini düzenleyen yasa metnidir. Devletin oluşum biçimini devlet kişi ilişkilerini düzenler. ANAYASA ÜSTÜNLÜĞÜ KURALI: Diğer hukuk kurallarının anayasaya uygun olmasıdır.(1982 An.- 11.Mad) DEVLET Egemen kamu gücüne sahiphukuki bir kişiliktir. Bir milletin üzerinde siyasi amaçla örgütlenmesi sonucu ortaya çıkar. Örgütlenmiş bir Ulustur. İktidardır. VARLIK KOŞULLARI: Topluluk Ülke Egemenlik. DEVLET BİÇİMLERİ Tekli Devlet: Yetkilerini başka bir devletle paylaşmamasıdır. Karma Devlet:Birden çok devletten oluşur. A)Kişisel birlik: İki veya daha çok devlet bir kralın kişiliğinde toplanır. B) Gerçek birlik: Yine kral kişiliğinde bileşilmiştir ama iç işlerinde bağımsızdırlar. dışta tek devlet gibidirler. C) Konfederasyon: Bağımsız devletler tarafından egemenliklerini koruma şartı ile ortak çıkarları için üyelerin istedikleri zaman topluluktan çıkma hakkı olan birleşmedir. D)Federal devlet: Ortak bir anayasa altında birleşmiştir. DEMOKRASİ: Halkın kendini yönetmesidir. Halk iktidarıdır. Çoğulcu Demokrasi: Yönetme hakkı çoğunluğu elinde bulunduran iktidarındır. Oy hakkı var Genel seçim var Akılcıdır. Özellikleri: Siyasi çoğunluk Temsil Seçim Çoğunluğun yönetme hakkı Muhalefet etme hakkı Temel hak ve özgürlükleri korunması Eşitlik. Çoğulcu Demokrasinin uygulandığı rejimler: PARLAMENTER SİSTEM: Parlamentoya dayanır. Kuvvet Ayrılığı var. Özellikleri: Yürütme iki başlıdır: Sorumlu (Bakanlar Kurulu ve Meclise karşı sorumludur) başını Başbakan sorumsuz (siyasi sorumsuzdur) başını devlet başkanı oluşturur. Meclis çoğunluğuna dayanır Çoğunluk sağlayan parti başkanı Başbakan olur. Hükümet Meclise karşı sorumludur. İki veya tek meclisli olabilir. İki meclisli olurda Bakanlar Kurulu birine sorumludur. İkinci meclise hükümeti düşürme yetkisi tanımaz. Yasama ve yürütme işbirliği ve karşılıklı etkileme mekanizmasına dayanır. BAŞKANLIK SİSTEMİ:* Halk tarafında seçilen başkan yürütmeyi tek başına elinde tutar. Güçler ayrımı katı biçimde vardır. Özellikleri: Yürütme Başkana yasama Kongreye aittir. Başkan hem devlet başkanı hem de hükümet başkanıdır. Par. Sis. aksine yürütmenin yasamayı yasamanın da yürütmeyi dağıtma imkanı yok. Yasama yürütme dengesini sağlamak için denetim ve denge sistemi var. Başkan ve Kongre ayrı ayrı seçilir. Karşılıklı fesih yetkileri yoktur. MECLİS HÜKÜMETİ SİSTEMİ:* Yasama ve Yürütme meclistedir. Güçler birliği vardır. Meclis üstündür. Yürütmeyi meclis adına meclisin seçtikleri yapar. Her bakan meclise karşı sadece kendi faaliyetlerinden sorumludur. Meclisle yürütme arasında görüş ayrılığı olursa meclis kararı doğrultusunda devam edilir. Devlet Başkanını meclis seçer. Görevi semboliktir. MARKSİST DEMOKRASİ:* Sosyalizmdir. İnsan özgürleşmesi önemlidir. FAŞİZM: Batı demokrasisine Marksist düşünceye karşıdır. İnsanların eşitliğini kabul etmez. Devlet yüceltilmiştir. DEMOKRASİNİN TEMEL İLKELERİ 1-Egemenliğin kullanılması: a)Ulusal egemenlik:Egemenlik ulusundur. Bölünemez ve devredilemez b) Halk egemenliği: Egemenlik halkın iradesidir. Bölünebilir devredilemez. EGEMENLİĞİ KULLANMA BİÇİMLERİ Doğrudan demokrasi: Halk egemenliği doğrudan kullanır. Çok küçük topluluklarda görülebilir. Temsili demokrasi: Genel seçimlere katılmış temsilcilere verilir. Yarı doğrudan demokrasi: İlk ikisinin karışımıdır. Halk oylaması Halk Vetosu ve Halk Girişimi şeklinde olur. HUKUK DEVLETİ:* Kanun koyan ve uygulayan devlet şeklidir. SOSYAL HUKUK DEVLETİ: Kişilerin sosyal durumlarını haklarını iyileştiren devlet anlayışıdır. (Milli geliri artırma adaletli dağılımını sağlama sosyal güvenlik...) MERKEZDEN YÖNETİM İLKESİ Hizmetleri bir merkezde toplanmıştır hizmetler merkezde ve taşrada merkez tarafında seçilen görevlice yürütülür gelir merkezden sağlanır. Devlette birliği sağlar düzen sağlar. Kırtasiyeciliği artırır demokrasiye uygun değildir YERİNDEN YÖNETİM İLKESİ Özerktirler. Mali alanda serbesttirler. Tüzel kişilikleri vardır Vesayet denetimi altındadırlar. Demokrasiye daha uygundur. TÜRKİYEDE ANAYASAL GELİMELER SENED-İ İTTİFAK TANZİMAT FERMANI ISLAHAT FERMANI 1.MEŞRUTİYET (1876 Anayasası (Kanunu Esasi) Meşruti Monarşi Sistemi (Yasama yürütme yürütmede toplanır.) 2. “1921 ANAYASASI (Teşkilat – Esasiye Kanunu) Meclis Hükümet Sistemi (Yasama yürütme yasamada toplanır) 1924 ANAYASASI Karma Sistem 1961 ANAYASASI Parlamenter Sistem (Yasama yürütme yumuşak şekilde ayrılır) 1982 ANAYASASI “ “.(Başkanlık sisteminde yas-yür. Kesin olarak ayrılır.) SENED-İ İTTİFAK :1808 .Osmanlının ilk anayasal gelişmesidir. Anadolu ve Rumeli Ayanları ile padişah arasındadır. Padişahın yetkileri ilk kez sınırlanmıştır. İngilizlerin Magna Cartasına benzer. Anayasal Monarşiye geçiştir. Padişah Allah adına söz vermiştir. (manevi) TANZİMAT FERMANI: 1839 -ABDÜLMECİT- Gülhane-i Hattı Hümayun . Padişah tek taraflı çıkardı. Kendi yetkilerini sınırladı. Hukuka göre hareket edeceğini vaad etti. Tüm uyruklara can ve mal güvenliği tanıdı. Mahkemeler halka açıldı. Askerlik vatan görevi oldu. Mülkiyet hakkı devlet güvencesine alındı. ISLAHAT FERMANI: 1856 – Din farkı gözetmeden bütün vatandaşlara tüm haklardan yararlanma verildi. Müslüman olmayanlara küçük düşürücü sözler yasaklandı. Cizye ve İltizam kaldırıldı. Müslüman olmayanlara bedelli askerlik getirildi. 1.MEŞRUTİYET 1876-II.ABDÜLHAMİT- İlk yazılı Türk anayasasıdır. Yasama hala padişahtadır. Meclis üyeleri padişaha bağlılık yemini eder. İki meclislidir. Osm-Rus savaşı bahane edilerek meclis kapatılmış anayasayı yürürlükten kaldırılmamış ancak uygulanmamıştır. 2..MEŞRUTİYET 1908- II.ABDÜLHAMİT- 31 Mart ayaklanmasıyla 2.Abdülhamit tahttan indirilmiş 2.meşrutiyet ilan edilmiştir. Kanun teklifi için padişahtan izin alma kalktı. Meşruti Monarşik yapı oldu. Sansür kaldırıldı haberleşme serbest oldu parti kurma ve toplanma hakkı verildi. T. C. ANAYASALARI 1921 ANAYASASI: (Teşkilat – Esasiye Kanunu) : 20.01.1921- TBMM kabul etti. 24 maddedir. Yeni Türk devletinin temellerinin atıldığı açıklanmıştır. Egemenlik kayıtsız şartsız millete aittir. (Milli egemenlik) Monarşik yapı son buldu. Meclis Hükümeti sistemi var. TBMM Kurucu iktidar. T.C yi TBMM yönetir. Yasama Yürütme TBMM de. Hükümet meclis üyeleri arasından seçilir. Başbakan yok. Meclis başkanı bakanlar kurulunun da başkanıdır. İl ve İlçe Mahalli idareleri kurulması ilkesi getirdi. Saltanat ve hilafetten hiç bahsetmemiştir. Seçimler 2 yılda bir yapılır. Seçme yaşı 18 dir. Anayasalarımız içinde tek yumuşak anayasadır. Devlet başkanı yoktur. Kuvvetler birliği var. 29 Ekim 1923 deki değişiklikle “T.C nin hükümet şekli Cumhuriyettir.” denildi. Cumhurbaşkanı meclis üyeleri tarafından bir seçim dönemi için seçilir devletin dini islamdır dili Türkçe’dir devlet başkanı Cumhurbaşkanıdır görev süresi 4 yıldır seçmen yaşı 22 dir denildi. Temel hak ve hürriyetlerden bahsedilmedi. Karma hükümet sistemi benimsenmiştir.(meclis hükümet sis ile parlamenter sis. Arasında geçiş sürecidir) Çoğunlukçu demokrasi anlayışı benimsenmiştir. 1924 ANAYASASI: 20.04.1924 TC Cumhuriyettir seçimi meclis üyeleri ve Cumhurbaşkanı belirler. Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir egemenlik TBMM ile kullanılacaktır.(Temsili demokrasiyi benimser) yasama TBMM de TBMM 4 yılda bir seçimle belirlenir. Cumhurbaşkanı meclis üyeleri tarafından 4 yıl için seçilir Bakanlar Kurulu Başbakan ve Bakanlardan oluşur. Başbakan meclis üyeleri arasından Cumhurbaşkanınca seçilir. Bakanlar Başbakan tarafından seçilir Cumhurbaşkanı onayı ile göreve başlar. Cumhurbaşkanın vatana ihanet dışında sorumluluğu yoktur. Kararlarda Başbakan ve bakan imzası gerekir. Yargı bağımsız mahkemelerce yapılır. Her Türk hür doğar Hürriyet sınırı başkasına zarar verecek çizgiye kadardır sadece temel haklardan bahsedilmiş sosyal ve ekonomik haklara değinilmemiştir. Sert bir anayasadır. Anayasa değişikliği teklifi meclis üye tam sayısının 1/3 ü ile yapılır 2/3 ü kabul derse kabul edilir. Devletin şekli değiştirilemez. Hiçbir kanun anayasaya aykırı olamaz. (Ancak henüz Anayasa mahkemesi yok.) 1928 değişikliği ile devletin dini ibaresi anayasadan çıkarıldı 1937 değişikliği ile laiklik resmen anayasa kuralı oldu. 1930 yılında kadınlara belediye seçimlerine katılma hakkı 1934 yılında milletvekili seçilme hakkı tanıdı. 1945 de öztürkçeleştirildi 1952 de eski dile döndü. 1946 da çok partili siyasal hayata geçildi. Çok dereceli seçim sistemi benimsenmiştir. 1949 da İstiklal mahkemeleri kaldırıldı. 27 Mayıs 1960 da ordu yönetime el koydu. 38 subaydan oluşan Milli Birlik Komitesi MBK TBMM yi kapattı. 1961 ANAYASASI: TC insan haklarına dayanan milli demokratik laik sosyal bir devlettir. Bu anayasa hazırlanırken Fransa İtalya ve Almanya anayasalarından yararlanıldı. Çoğulcu demokrasi anlayışı var. Parlamenter sistem var. Sosyal devlet ilkesini benimser. Anayasanın üstünlüğü ilkesini getirmiştir. (Anayasa mah. Kurulmuştur.) 1924 anayasası milliyetçi devletten bahsederken 1961 anayasası Türk milliyetçiliğinden bahseder. T. Cumhuriyettir ilkesi aynen var. Egemenlik milletindir var. Egemenlik kanunlarla yetkili organlarca kullanılır der. Buna göre yasama TBMM ve Cum Senatosuna yürütme Cum ve Bakanlar Kuruluna yargı mahkemelere verildi. 1924 anayasasında seçmen yaşı var 1961 de yok. 1961 anayasasında seçimler eşit gizli tek dereceli oy sisteminde olur der. 1924 anayasasında açıkça belirtilmeyen hukuk devleti bu anayasada açıkça belirtilmiştir. 1961 anayasası yasaların uygunluğunu denetleme yetkisini Anayasa Mahkemesine vermiştir. 1961 “ ile sosyal devlet ilkesi anayasamıza girmiştir. Temel hak ve özgürlükler en geniş bu anayasada yer alır. 1961 “ 1924 den farklı olarak güçler ayrılığını net biçimde ortaya koyar. 1961 “ 1924 den farklı olarak iki meclisli parlamento kabul eder. TBMM ve Cumhuriyet Senatosu. 1961 “ sendika grev toplu sözleşmedernek kurma hakkı vermiştir. 1961 “ ile Yüksek Hakimler Kurulu Yargıtay DanıştayAskeri Yüksek İdare Mahkemesi düzenlenmiştir. 1971-1973 arasında Bakanlar kuruluna KHK çıkarma yetkisi verilmiştir. Üniversiteleri özerkliği zayıflatılmış TRT nin özerkliği kaldırılmıştır. Tüm haklara sınırlamalar getirilmiştir. Devlet memurlarının sendika kurma yetkisi kaldırılmıştır yargısal denetim sınırlandırılmış anayasa mahkemelerine dava açabileceklerin sayısı azaltılmış Askeri yüksek İdare mahkemesi ve DGMler kurulmuştur. 1982 ANAYASASI: 07.11.1982 Kazuistik bir anayasadır ayrıntıya önem verilmemiştir. En sert anayasadır. Yürütme organı güçlendirilmiştir. Cum na TBMM seçimlerini yenileme yetkisi verir Cum 4.turda seçilemezse seçimleri yenileme yetkisi verir toplantı yeter sayısı üye tam sayısının 1/3 ü kadar karar yeter sayısı katılanların salt çoğunluğu der. siyasi parti grupları en az 20 kişiden oluşur der. I.KISIM (Genel Esaslar)* 1.Madde Devletin şekli Cumhuriyettir. 2.madde Milli dayanışma Atatürk milliyetçiliği insan haklarına saygı demokratik laik sosyal bir hukuk devletinden bahseder. 3.madde TC. bölünmez bir bütündür bayrağı milli marşı ve başkentinden bahseder. 4.madde ilk üç madde değiştirilemez. 5.madde devletin temel amaç ve görevleri sayılmış 6.madde egemenlik kayıtsız şartsız milletin der. 7.madde yasama yetkisi TBMM de der. 8.madde yürütme yetkisi Cum ve Bakanlar kur. der. 9.madde yargı Türk milleti adına bağımsız mahkemelerde der. 10.madde herkes kanun önünde eşittir der. 11.madde anayasa hükümleri bağlayıcıdır der. II.KISIM (Temel haklar ödevler) 12.madde Temel hak ve hürriyetleri niteliği. Herkes kişiliğine bağlı dokunulamaz devredilemez haklara sahiptir. 13.madde temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması. Ancak kanunlarla olur. 14.madde temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılması. 15.madde temel hak ve hürriyetlerin durdurulması. 16.madde yabancıların emel hak ve hürriyetleri 1982 anayasası hakları 3 gurupta toplar -Kişinin hak ve ödevleri-Temel hak ve ödevler- negatif statü. -Sosyal hak ve ödevler- pozitif statü hakları -Siyasi hak ve ödevler- katılma hakları Negatif Statü Hakları (Temel haklar) -Kişinin dokunulmazlığı maddi manevi varlığı -zorla çalıştırılma yasağı -Kişi hürriyeti ve güvenliği -özel hayatın gizliliği -konut dokunulmazlığı -haberleşme hürriyeti -yerleşme ve seyahat hür. -din ve vicdan hür. -düşünce ve kanaat hür. -bilim ve sanat hür. -basın hür. -düzeltme ve cevap hakkı -dernek kurma toplantı mülkiyet hakkı hak arama hür. -İspat hakkı 38.madde Kimse işlemediği bir suçtan cezalandırılamaz. Suçu ispatlanana kadar kimse suçlu değildir. Pozitif Statü hakları (Sosyal ve Ekonomik Haklar) -ailenin korunması -eğitim ve öğretim hakkı -kamu yararı -kıyılardan yararlanma toprak mülkiyeti tarım.... çalışanların korunması kamulaştırma özelleştirme. -çalışma ve sözleşme hür. -çalışma hakkı ve ödevi -sendika kurma hakkı -Gençliğin korunması spor hakkı sağlık hakkı konut hakkı.çevre hakkı... 51.madde sendika kurma hakkından bahsede. 53.madde toplu iş sözleşmesi hakkı. 54.madde grev ve lokavt hakkı. Katılma Hakları (Siyasi haklar) -Türk vatandaşlığı (madde 66) -Seçme seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı (madde 67) -Parti kurma hakkı ( madde 68) -Kamu hizmetine girme hakkı (madde 70) her Türk kamu hizmetine girme hakkına sahiptir. -Mal bildirimi (madde 71) -Vatan hizmeti -Vergi ödevi (madde 73) -Dilekçe hakkı (madde 74). III.KISIM (Cumhuriyetin Temel Organları) -TBMM kuruluşu (madde 75) 550 milletvekilinden oluşur. -Milletvekili seçilme yeterliliği (madde 76 ) 30 yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir. -TBMM seçim dönemi (madde 77) seçimler 5 yılda bir yapılır. -Yasama sorumsuzluğu-Mutlak dokunulmazlık- Milletvekillerinin meclisteki düşüncelerinden sorumlu olmamasıdır. Yasama Dokunulmazlığı - Nispi dokunulmazlık- “ seçim öncesi yada sonrası işlediği suçlardan meclis kararı olmadıkça sorgulanamamasıdır. (madde 83) -Milletvekilliğinin düşmesi (madde 84) istifa sonucu veya kesin hüküm giyme ya da kısıtlanma sonucu olur. Genel kurul gizli oyla karar verir. Milletvekili 7 gün içinde Anayasa mahkemesine iptal davası açabilir . An. Mah.15 gün içinde cevap verir. Bakanlar Kurulunun kanun önerisine Kanun Tasarısı Milletvekillerinin “ “ Kanun teklifi denir. (medde 88.de düzenlenmiştir.) TBMM nin reddettiği tasarı ya da teklifler 1 yasama yılı geçmeden tekrar sunulamaz. -TBMM de kabul edilen kanunları Cumhurbaşkanı 15 gün içinde yayımlar. (madde 89). Bütçe kanunları hariç tekrar görüşülmek üzere meclise gönderebilir. Meclis aynen kabul ederse Cum. yayımlar. -KHK Çıkarma yetkisi. İlk olarak 1961 anayasasına 1971 değişikliği ile Bakanlar Kuruluna verilmiştir. Olağanüstü hallede KHK çıkarma yetkisi Cum. Ve Bakanlar Kur. aittir. KHK ler anayasaya tabidir. Olağanüstü KHK ler tabi değildir. Değiştirme ve iptal davası açılamaz. Temel hak ve ödevler KHK ile düzenlenemez. KHK resmi gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girer. İleri bir tarih de verilebilir. Kararnameler yayımlandığı gün TBMM ye sunulur. Sunulmazsa yürürlükten kalkar. TBMM kabul etmezse yine resmi gazetede yayımlanarak kalkar. -Savaş ilanı (madde92). TSK nın kullanılması kararı TBMM ye aittir. -TBMM başkanı seçme (madde 94) Başkan adayları meclis içinden 5 gün içinde bildirilir. Gizli oyla seçim yapılır İlk iki oylamada üye tam sayısının 2/3 ü üçüncü oylamada salt çoğunluk aranır. Sağlanamazsa en çok oy alan iki aday arasınsa 4.tur seçim yapılır. en çok oy alan başkan olur. Aday göstermeden itibaren 5 günde tamamlanır. Başkan ve vekili oy kullanamaz. -Toplantı ve karar yeter sayısı (madde 96 ) Üye sayısının en az 1/3 ü ile toplanabilir salt çoğunluk ile karar alabilir karar yeter sayısı hiçbir zaman ¼ den az olamaz. Bir bakan en çok iki oy kullanabilir. TBMM nin BİLGİ EDİNME VE DENETİM YOLLARI -TBMM soru meclis araştırması gensoru genel görüşme meclis soruşturması yollarıyla denetim yapar. SORU : Bakanlar Kur adına sözlü veya yazılı Başbakana veya Bakanlara sorulur. Meclis Araştırması: En az 20 milletvekili isteyebilir. Belli konuda araştırma yapılmasıdır. Genel Görüşme: Toplumu ilgilendiren bir konunun Genel kurulda görüşülmesidir. En az 10 milletvekili yazılı önerge verir. Gensoru (madde 99) : Siyasi parti gurubu adına ya da en az 20 milletvekili verebilir. Verilişinden sonra 3 gün içinde öneri üyelere dağıtılır 10 gün içinde gündeme alınmasına karar verilir günü belli edilir karar alındıktan sonra 2-7 gün içinde görüşülür. Bakanlar Kurulunun veya Bakanın düşmesi Salt çoğunlukla olur. Meclis Soruşturması: Başbakan veya Bakanlar hakkında cezai sorumluluklarının araştırılmasıdır. üye sayısının en az 1/10 nun vereceği önerge ile istenebilir. En geç 1 ay içinde gizli oyla karar bağlanır. 15 kişilik komisyon soruşturmayı yürütür. YÜRÜTME CUMHURBAŞKANI : (madde 101) TBMM ce 40 yaşını doldurmuş yüksek öğrenim yapmış kendi üyeleri yada dışarıdan 7 yıl için seçilir. Dışarıdan üye göstermek için üye sayısının 1/5 i gerekir. 2.kez Cum seçilemez. Parti ile ilişiği kesilir. TBMM üyeliği sona erer.(kuvvetler ayrılığı ile ilgilidir) 1924 anayasasında dışarıdan birinin Cum seçilmesi yok diğerlerinde var. Üye sayısının 2/3 ü ile ve gizli oyla seçilir. Seçime başlandıktan sonra 30 gün içinde sonuçlanır.10 gün aday bildirme 20 gün seçimdir. Üçer gün ara ile oylamalar yapılır. 3.turda salt çoğunluk sağlayan Cum olur. Salt çoğunluk olmazsa 4.tur yapılır. Burada da olmazsa TBMM seçimleri yenilenir.(Bu 1982 anayasasında var) Görevleri:* (madde 104) TBMM de açılış konuşması yapmak TBMM yi gerektiğinde toplantıya çağırmak Kanun yayımlamak tekrar görüşmek üzere meclise göndermek anayasa değişiklilerini halkoyuna sunmak kanunların aykırılığına Anayasa Mah. İptal davası açmak TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek Başbakanı atamak istifasını kabul etmek Başbakanın teklifi üzerine Bakanları atamak Gerekli hallerde Bakanlar Kur başkanlık etmek Yabancı temsilcileri karşılamak Milletlerarası anlaşmaları onaylamak yayımlamak TSK nın kullanılmasına karar vermek TSK yı temsil etmek MGK yı toplantıya çağırmak başkanlık etmek Bak. Kur. ile birlikte Sıkıyönetim ilan etmek olağanüstü hal ilan etmek KHK çıkarmak Kararname imzalamak ceza hafifletme ya da kaldırma Devlet Denetleme Kur üyelerini atama YÖK üyelerini seçme Rektör seçmek Anayasa Mah üyelerini Danıştay üyelerinin ¼ ünü Yargıtay Cum Başsavcısını ve vekilini Askeri Yargıtay Üyelerini Askeri Yüksek İdare Mah. Üyelerini Hakimler ve Savcılar Yük. Kur. üyelerini seçer. Sadece Vatana ihanetten üye sayısının 1/3 ünün teklifi üzerine ¾ ünün vereceği kararla yargılanabilir. TBMM başkanı vekalet eder. Cumhurbaşkanın tek başına yapacağı işler ve YAŞ kararları yargı denetimi dışındadır. DEVLET DENETLEME KURULU (Cum Genel Sekreterliği) Cumhurbaşkanına bağlıdır. Silahlı kuv. ve yargı organlarını denetleyemez. BAKANLAR KURULU Başbakan ve Bakanlardan oluşur. Bakanlar üyelerden ya da dışarıdan olabilir. Başbakan önerir Cum atar. Bakanlar Kur. listesi bir hafta içinde mecliste okunur ve güven oylamasına sunulur. Okunduktan 2 gün sonra görüşmeler başlar bittikten bir gün sonra oylama yapılır. 45 gün içinde kurulamazsa Cum. TBMM başkanına danışarak seçimlerin yenilenmesini isteyebilir. Bakana diğer bir bakan vekalet eder. TBMM kararı ile Yüce Divana verile Bakan Bakanlıktan düşer. Başbakan Yüce Divana sevk edilirse Hükümet düşer.(istifa etmiş sayılır) Boşalan Bakanlığa 15 gün içinde atama yapılır. TBMM genel seçimlerinden önce Adalet İçişleri ve Ulaştırma Bakanları görevden çekilir. Geçici Bakanlar Kurulu kurulur. TÜZÜKLER Kanunların uygulanmasını göstermek ve emrettiği işleri belirlemek amacıyla çıkarılır. Bakanlar kur. Danıştayın onayından geçerek çıkarabilir. Cum imzalar kanun gibi yayımlanır. Şekil şartı Danıştay incelemesinden geçmesidir. YÖNETMELİKLER Başbakan Bakanlıklar ve Kamu kurum ve kuruluşları kendi iç yapılarını çalışma sistemlerini belirlemek amacıyla çıkarırlar. MİLLİ SAVUNMA 1- Başkomutanlık ve Genel Kur. Baş.: Başkomutanı Cum temsil eder. Milli Güvenliğin sağlanmasından Bakanlar Kur. sorumludur. Genel Kurmay Başkanı TSK nın komutanıdır savaşta Cum adına Başkomutan olur. Başkanı Bakanlar Kurulu önerir Cum atar. Başbakana sorumludur. 2-MGK : Cum. Başkanlığında Başbakan GK Başkanı Baş. Yardımcıları Adalet Milli Sav İçişleri Dışişleri Bakanları Hava Kara Deniz Kuv. Komutanlarından oluşur. Karalarını Bak. Kur. sunar Gündemi Başbakanın GK Başkanının görüşlerine göre Cum belirler. Cum yoksa Başbakan başkanlık eder. OLAĞANÜSTÜ HALLER Tabii afet ve ağır ekonomik bunalım sebebiyle. Cum Bakanlar Kur. önerisiyle en fazla 6 ay için ilan edebilir. (madde 119) Şiddetin yaygınlaşması kamu düzenini bozulması sebebiyle. Cum başkanlığında toplanan Bak-Kur MGK nın görüşü alınarak en fazla 6 ay için ilan edebilir (madde 120) Olağanüstü hal kararı Resmi Gazetede yayımlanır ve TBMM ye sunulur. TBMM derhal toplantıya çağrılır. Meclis her defasında 4 ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir. KHK çıkarılabilir. SIKIYÖNETİM SEFERBERLİK SAVAŞ HALİ 122.madde Olağanüstü hallerden daha vahim olaylar olması durumunda (ayaklanma gibi) Cum başkanlığında toplanan Bak. kur MGK nın görüşü alınarak en fazla 6 ay için ilan edebilir . Resmi gaz de yayımlanır ve TBMM ye sunulur. TBMM derhal toplantıya çağrılır. Meclis süreyi uzatıp kısaltabilir. KHK çıkarılabilir. Savaş halinde uzatmadaki 4 aylık süre aranmaz. Önemli:Sıkıyönetimde Kolluk görev ve yetkileri askeri makamlara geçer temel hak ve özgürlükler kısıtlanabilir veya durdurulabilir bazı suçlular sıkıyönetim askeri mahkemelerince yargılanır. Merkezi İdare* TC illere iller de bölümlere ayrılır. İllerin idaresinde yetki genişliği esası var. Kanunla düzenlenir. Mahalli İdareler Mahalli idare seçimleri 5 yılda bir yapılır. YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMLARI Üniversiteler devlet tarafından kanunla kurulur. Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu; Atatürk Araştırma Merkezi TTK TDK dan oluşur. Hakim ve savcılar azlolunamaz (hakimlik teminatı) anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz haklardan mahrum bırakılamaz. (madde 139) DGM 2004 yılında mülga kanun oldu. YÜKSEK MAHKEMELER Anayasa Mahkemesi : 11 asıl 4 yedek üyeden oluşur Cum 2 asıl 2 yedek üye seçer 40 yaşını doldurmuş kamuda 15 yıl çalışmış olmak gerekir. gizli oyla üye sayısının salt çoğunluğuyla seçilir.4 yıl için seçilirler. Yeniden seçilebilirler. 65 yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar. Kanunların uygunluğunu denetler. Yüce divan sıfatıyla Cum Başbakan Bakanlar Yargıtay.... başkan ve üyelerini yargılar. Kararı kesindir. Anayasa değişikliği ve siyasi parti kapatmaya üye sayısının 3/5 ile karar verir. Anayasa Mah. Kararlarını 5 ay içinde alır. İptal kararı geriye yürümez. Yargıtay: Adliye mahkemelerinin kararlarının son inceleme merciidir. Hakimler ve Sav. Yük. Kur. tarafından salt çoğunluk ve gizli oyla seçilir. Başkan ve vekilini Cum 4 yıl için seçer. DANIŞTAY İdari ve vergi mahkemelerin kararlarının son inceleme merciidir. Başbakan ve Bakanlar Kur. ca gönderilen kanun tasarıları kamu anlaşmaları sözleşmeleri iki ay içinde inceleyip bildirir tüzük tasarılarını incelemek idari uyuşmazlıkları çözmek görevleridir. ¾ ü Hakimler Savcılar Yük. Kurulu 1/4 ü Cum tarafından seçilir. Üyeleri kendi içinden gizli oyla Başkan seçer. (4 yıl için) Bağımsızdır en yüksek idari mahkeme ve devletin en yüksek danışma organıdır. 12 daireden oluşur. ASKERİ YARGITAY Askeri mahkeme kararlarının son inceleme merciidir. Üyelerini Cum seçer. Başkan ve vekili rütbe kıdeme göre sırayla belirlenir. ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ Askerleri ilgilendiren işlemlere bakar. Üyelerini Genelkurmay Başkanlığı seçer. Her boş yer için Genelkurmayın göstereceği 3 aday arasından Cum seçer. 4 yıl için. Başkan ve vekili rütbe kıdeme göre sırayla belirlenir UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ Adli idari ve askeri yargı merci arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözer. Başkanlığını Anayasa Mahkemesini görevlendireceği üye yapar. HAKİMLER SAVCILAR YÜKSEK KURULU Mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimler teminatına göre görev yapar. Başkanı Adalet Bakanıdır. Adalet Bakanı Müsteşarı tabii üyesidir. Hakim ve savcıları mesleğe kabul etme atama nakletme yükseltme kadro dağıtma disiplin cezası verme işlerini yapar. Kurul kararı kesindir yargı merciine başvurulamaz. SAYIŞTAY Daireleri gelir ve giderini mallarını TBMM adına denetlemek incelemek hükme bağlamakla görevlidir .Kararları hakkında 15 gün içerisinde bir kereye mahsusu düzeltme istenebilir. Danıştay ve Sayıştay uyuşmazlığında Danıştay esas alınır. Mali bir denetim organıdır. Vize Uygunluk belgesi tescil görüş bildirme görevleri vardır. Genel uygunluk bildirimini 75 gün içinde TBMM ye sunar BÜTÇE Devlet harcamaları yıllık bütçelerle yapılır. Bütçe kanunlarına bütçe dışında hüküm konulamaz. Bakanlar Kur bütçe tasarılarını mali yıl başından en az 25 gün önce TBMM ye sunar. 40 üyeli komisyonda incelenir. 55 gün içinde kabul edeceği metni TBMM de görüşür. karara bağlar. İNKILAP KANUNLARININ KORUNMASI (5.KISIM – madde 174) 1.Tevhidi tedrisat kanunu 2.Şapka kanunu 3.Tekke ve zaviye kanunu 4.Medeni nikah 5.Beynelminel Erkamın kabulü 6.Türk harflerinin kabulü 7.Efendi bey gibi lakapların kalkması 8.Bazı kisvelerin giyilemeyeceği kanunu. Genel Seçim sonunda YSK nın ilanın takiben 10. gün TBMM Ankara da saat 15 de en yaşlı milletvekili başkanlığında toplanır. Anayasanın değiştirilmesi üye tam sayısının 1/3 ünün yazılı önerisi ile teklif edilebilir .genel kuruda iki defa görüşülür. Teklifin kabulü 3/5 çoğunluğunun gizli oyuyla yapılır. Cum TBMM ye geri gönderebilir. Kanun mecliste 2/3 kabul edilirse Cum kanunu halk oyuna sunabilir. Geri göndermeden halk oyuna sunarsa Resmi Gazetede yayımlanır. Halkoylamasında yarısından çoğu kabul olmalıdır.1982 Anayasası bu güne kadar 10 kez değişikliğe uğramıştır. 69 madde değişmiştir. GENEL İDARE Genel yönetimin merkez örgütü: Cum Başbakan Bak. Kur. Bakanları kapsar. “ “ taşra “ : İl İlçe ve bucak yönetiminden oluşur. Yerel Yönetim Kuruluşları. İl özel yönetimi belediyeler ve köylerdir. Hizmetsel Yönetim Kuruluşları: TRT SSK KİT gibi. Denetleme Kuruluşları: DDK DPK MGK. Özel Hukuk Yapılı Kurumlar: Merkez Bankası ... YÖNETİM HUKUKU: (İDARE HUKUKU) Yeni (Genç) dağınık (tedvin edilmemiş) içtihatlara dayanan kamu yararına dayanan taraflar arası eşitsizlik olan anlaşmazlıkları idari yargının çözdüğü hukuktur. İdare hukukunun kaynakları: Anayasa- Kanun-KHK-Tüzük-Yönetmelik-Yargı içtihatları-Teamül ve tatbikat-Öğreti. İDARİ İŞLEMLER Tek yanlı işlemler: a)Bireysel: Atama gibi b)Düzenleyici işlemler: Tüzük Yönetmelik gibi. (ilgilinin rızası ve onayı yoktur) İki yanlı işlemler :a)İdari sözleşmeler b)Özel hukuk kurallarına bağlı sözleşmeler. YARGISAL DENETİME TABİ OLMAYAN İŞLEMLER Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler YAŞ kararları Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu kararları Silahlı kuvvetler mensuplarının disiplin cezaları Uyarı ve kınama cezaları. İDARİ SÖZLEŞMELER A)mali iltizam sözleşmesi: Mültezim adı verilen kişinin karşı tarafa hizmet götürmesidir. B)Kamu istikraz Sözleşmesi:* tahvil bono vb. aracılığıyla halktan borç alınmasıdır. C)Kamu hizmeti imtiyaz sözleşmesi: Kamu hizmetini özel bir kişi kurup işletirse bunu öngören sözleşmedir. D)Yer altı ve yerüstü servetlere ilişkin sözleşmeler E)Orman işletmesi sözleşmesi F)idari hizmet sözleşmesi. İDARİ SÖZLEŞME İLKELERİ Açıklık serbest rekabet en uygun bedelin bulunması sözleşme yapacak kişide belli yeteneğin aranması ilkeleri. Kapalı teklif açık artırma ve eksiltme pazarlık yarışma usulleriyle yapılır. İhale kararı alamaya ihale komisyonu yetkilidir. Harcama sözleşmeleri 3 gün içinde sayıştaya gönderilir. Sayıştay 15 gün içinde cevap verir. YÖNETİMİ ETKİLEYEN ANAYASAL İLKELER 1.Hukuk devleti 2.Sosyal Hukuk Devleti. 3.Laiklik 4.Merkezden ve yerinden yönetim 5.Yönetim bütünlüğü HUKUK DEVLETİ İLKESİNİN GEREKLERİ Temel haklar güvenliği (koruyucu haklar isteme hakları katılma hakları) yasal yönetim yasaları anayasayla denetimi yönetimin yasalarla denetimi erkler ayrılığı demokratik rejim. SOSYAL DEVLET AMAÇLARI Milli geliri artırmak adaletli dağılımı sağlamak özgürlükler için maddi imkan yaratmak sosyal güvenlik. YETKİ GENİŞLİĞİ Genel yönetimin taşrada bulunan üst yöneticilerine belli konularda merkeze danışmadan karar alma ve uygulama hakkı vermesidir . Yetki genişliği sadece illerde vali tarafından kullanılır. İDARİ VESAYET İdarenin bütünlüğü için Merkezi İdareye yerinden yönetim kuruluşlarını belli ölçüde denetleme yetkisi verilmesidir. Başbakanlık her yıl bir “Düstur” yayımlar. İçinde o yıl içinde çıkan yasa tüzük yönetmelik ... yer alır. Bir geleneğin hukuk kuralı olabilmesi için süreklilik genel inanç devlet desteği gerekir. İçtihadı birleştirme kararı resmi gazetede yayımlanır. Doktrin (öğreti):Hukukla uğraşanların görüşleridir. MERKEZDE YARDIMCI KURULUŞLAR MGK-DPT-Danıştay-Sayıştay-DDK MGK ayda bir toplanır görüşmeler gizlidir gerektiğinde kamuoyuna bilgi verilir. DPT 30 Eylül 1960 da yasa ile kurulmuştur. 1982 anayasasının 166. maddesi kalkınmanın planlı olmasından bahseder. Başbakana ve bir bakana bağlıdır. Yıllık plan hazırlar. DDK- 1981 yılında kurulmuş 1982 anayasasında Cum bağlandığı benimsenmiştir. Araştırma ve denetleme kuruludur. Soruşturma yapmaz. 9 üyeden oluşur. Cum atar. Başkanının Cum seçer. TSK ve yargı organları görev alanı dışındadır. Kararları gizlidir. Rapor Cum.na sunulur. TAŞRA ÖRGÜTÜ İL YÖNETİMİ- Vali- İl Yönetim Başkanları- Yönetim Kurulu. VALİ- İller yasa ile kurulur. Vali ilde devletin hükümetin ve bakanların temsilcisidir. Vali istisnai memurluktur İçişleri bakanın önerisi Bakanlar Kurulunun kararı ve Cum onayı ile atanır. İlde genel emirler çıkarır. Kamu düzenini güvenliği sağlar kolluk güçlerinden ve olağanüstü durumlarda askeriyeden yararlanır. İlde genel gözetim yapar. Savcıdan kamu davası açmasını isteyebilir. cezaevlerini korur gözetir. Konsoloslar ile ilişki kurar vesayet yetkisi vardır. Merkez ilçeden sorumludur. Vali merkez ilçenin kaymakamıdır. İl yönetim Başkanları: Valiye bağlıdırlar. Defterdar Jandarma Komutanı Emniyet müdürü kültür müdürü... merkezle yazışmaları vali aracılığıyla yaparlar. İl Yön Kur.: Vali başkanlığında Hukuk işleri müdürü defterdar milli eğitim müdürü bayındırlık müdürü sağlık müdürü ...oluşan kuruldur. Mahalle kurulması köy kurulması... kararları alırlar. İL ÖZEL İDARESİ A)İLGENEL MECLİSİ: İl genel bütçesini kabul eder yıllık program yapar istikraz sözleşmesi yapar. B)İL DAİMİ ENCÜMENİ: İl bütçe tasarılarını inceler ihale kararı alır kamulaştırma kararı alır. İl genel meclisi İl özel idaresinin en yüksek görüşme ve karar organıdır. İLÇE YÖNETİMİ KAYMAKAM: İlçe yönetiminin başıdır. Valinin gözetim ve denetimindedir. Kararname ile atanır. Olağanüstü durumlarda askerden yardım isteme yetkisi yoktur. İlçe yönetim Başkanları: Yazı işleri müdürü mal müdürü emniyet amiri jandarma komutanı... BUCAK YÖNETİMİ Kasaba ve köylerden meydana gelir. İçişleri bakanı kararı ve Cum onayı ile bucak kurulur. Bucak müdürü bakar. İçişleri bakanı atar. Vali emrindedir. Lise mezunu olmak gerekir. KÖY İDARESİ 1924 yılında çıkan köy kanunu ile kurulmuştur. A)Köy derneği: Köy İhtiyar meclisi ile muhtarı seçmek isteğe bağlı işerin zorunlu hale gelmesini sağlamak belirlenememesi halinde köy imamını seçmek. B)Köy ihtiyar meclisi: Köy işlerini sıraya koymak kamulaştırma yapmak. C) Muhtar: Mevzuat ilan etmek güvenliği sağlamak adli işlemleri takip etmek sağlığı korumak salgın ve bulaşıcı hastalığı hükümete bildirmek asker ve vergilerde hükümete yardımcı olmak. KÖY GELİRLERİ: Salma İmece Diğer gelirler. KAMU MALLARI Özel mallar- Sahipsiz mallar- Orta malları- Hizmet malları. Kamu malları satılamaz kamulaştırılamaz. İpotek yapılamaz haczedilemez zamanaşımı ile sahip olunamaz vergiden muaftır sınırlı bir kısmı tapu kütüğüne yazılır. YÖNETİMİN MAL EDİNME YÖNTEMLERİ KAMULAŞTIRMA (İstimlak)- Konusu taşınmaz mallardır. TAŞINIR MAL KAMULAŞTIRMASI (İstimval) Olağanüstü dönemlerde yapılır. Kamulaştırma bedel davalarına Asliye Hukuk Mahkemeleri bakar. Geçici işgali İl İdare Kurulu yapar. İDARİ KOLLUK Güvenlik Esenlik Sağlık Genel ahlakın korunması uğraş alanlarıdır. KOLLUK GÜÇLERİ Genel Özel Jandarma Köy kolluğu Polis Belediye kolluğu Gümrük “ Orman “ Diğerleri KOLLUK YETKİSİNİ KULLANAN YERLER Bakanlar Kurulu İçişleri Bakanlığı Vali Kaymakam Bucak müdürleri Özel kolluk yerleri TBMM ‘NİN GÖREVLERİ Kanun koymak değiştirmek Bakanlar kuruluna KHK çıkarma yetkisi vermek (Yetki Kanunu ile verir- Olağanüstü dönemlerde yetki kanununa gerek yok) Bütçe tasarılarını görüşmek kabul etmek Bakanlar Kurulunu denetlemek Ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar vermek Milletler arası anlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak Para basılmasına karar vermek savaş ilanına karar vermek genel ve özel af ilanına karar vermek Savaş hali ilanı ve silahlı kuvvetlerin kullanılmasına karar vermek. NOTLAR Önemli: TBMM bir yasama yılında en fazla 3 kez tatil yapabilir. Ekim ayının ilk günü Cum açılış konuşması ile çalışmalarına başlar TBMM Bütçe komisyonu 40 kişiden oluşur 25 iktidar 15 muhalefet üyesi. Cumhurbaşkanın tek veto edemediği kanun BÜTÇE kanunudur. Milletlerarası anlaşmalar kanun niteliğindedir. İtiraz edilemez. TBMM toplantı yeter sayısı: üye tam sayısının 1/3 ü (184 kişi) TBMM karar yeter sayısı: toplantıya katılanların salt çoğunluğudur. Üye sayısının ¼ ünden az olamaz. TBMM üyelerinin %5 i boşalırsa ara seçimlere gidilir.(3 ay içinde karar verilir) Ara seçim her seçim döneminde 1 kez yapılır. Genel seçimsen 30 ay geçmedikçe genel seçime 1 yıl kala ara seçim yapılmaz. Kanun teklif etmeye Bakanlar kurulu ve milletvekilleri yetkilidir. Bakanlar Kurulu- Kanun Tasarısı (kanun projesi) Milletvekilleri- Kanun teklifi verir. KHK olağan dönemlerde Bakanlar Kur. tarafından Olağanüstü dönemde Cum başkanlığında toplanan Bak. Kur. tarafından çıkarılır. KHK ile kişi hakları ve ödevleri düzenlenemez. KHK ler başka tarih belirtilmemişse Resmi Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girer. Başbakanın Yüce Divana sevki halinde Hükümet düşmüş sayılır. Osmanlının yönetim biçimi mutlak monarşidir. 1961 ve 1982 ortak özellileri: anayasalar askeri müdahaleler sonucu oluştu.(bir kanadı sivil diğeri askeridir.) halk oyuna sunularak kesinleşti (1961 %61 evet 1982 %91 evet) . Sivil kanadın Bakanlar Kur. kurma ve düşürme yetkisi yoktur. 1961 ve 1982 farklarıanışma meclisi temsilciler meclisine göre daha fazla bürokrasi ağırlıklı 1982 anayasası daha kazuistik daha sert temel hak ve özgürlükler daha fazla kısıtlanmış otorite ağırlığı var. Parlamenter sistem yarı doğrudan demokrasilerde görülür. Aracı referandumdur. Referandum Anayasal değişikliğin halk oylamasına sunulmasıdır. 1982 anayasasında seçimlerin genel oy eşit oy gizli açık sayım yargı ve denetim organlarının denetiminde yapılması var. Genel oy herkesin oy hakkına sahip olasıdır. Eşit oy sadece bir oy hakkına sahip olmasıdır. Kanuni Hakim güvencesi: Hiç kimse tabi olduğu mahkemeden başka mahkemeye çıkarılamaz. Sosyal devlet ilkesi ilk kez 1961 anayasasında benimsenmiştir. DPT 1961 anayasasıyla kurulmuştur. Jandarma devlet: devletin görevi savunmadır der. Polis devlet: Hukuk unsuru yoktur. Vatandaşlara hukuki güvence verilmemiştir.17.18 yy.da Almanya’da görülmüştür. Hangi durumda olursa olsun yaşama hakkına kişinin maddi manevi bütünlüğüne dokunulamaz din vicdan düşünce açıklamasına zorlanamaz suç ve cezalar geçmişe yürütülemez karar verilmedikçe kimse suçlu sayılmaz. 1982 anayasasında hak ve hürriyetler: A-Kişi Hak ve Hürriyetleri* -Kişi hürriyeti -Kişinin dokunulmazlığı -zorla çalıştırılma yasağı -özel hayatın gizliliği -din ve vicdan hürriyeti -düşünceyi açıklama hürriyeti -basın hürriyeti B-Sosyal ve ekonomik haklar -Eğitim ve öğretim hakkı -Ailenin korunması hakkı -Özelleştirme -Çalışma hakkı -grev ve sendika hakkı -sosyal güvenlik hakkı C-Siyasi haklar -Vatan hizmeti -Vergi hakkı -Dilekçe hakkı -Türk vatandaşlığı hakkı -seçme ve seçilme hakkı -kamu hizmetine girme hakkı Cumhurbaşkanı Yargıtay üyesi seçemez. KARŞI İZMA: Cum. Bakanlar kurulu ile birlikte yaptığı işlemlerden Başbakan ve Bakanlar sorumludur. Cum Genel Sekreterliği (Devlet denetleme kurulu) 1982 anayasası ile Cum kararnamesi ile düzenlenmiştir. TBMM genel seçimlerinden önce Adalet Ulaştırma ve İçişleri bakanları çekilr. Olağanüstü Hal İlan etme yetkisi Cum başkanlığında toplanan Bak.Kur.aittir. Savaş halinde sıkı yönetim ilan edilir. Diğer olaylarda olağanüstü hal ilan edilir. Sayıştay ve Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu anayasada sayılmış Yüksek mahkemeler arasında yer almaz fakat yüksek mahkeme statüsündedirler. Devletin şekli Cumhuriyetin nitelikleri İstiklal marşı Türk bayrağı ve Başkent Ankara anayasanın değiştirilemeyecek hükümleri arasındadır. Laiklik 1924 anayasasına 1937 de yapılan değişiklikle girmiştir. Yerel yönetim merkezi yönetime karşı daha demokratiktir ama ülke bütünlüğü sarsılabilirPartizanca uygulamalara yol açabilir mali denetimde güçlükler olabilir. Hiyerarşik amirler Merkez İdarenin başkent teşkilatı - Bakan İl özel idaresi - Vali Belediye idaresi - Belediye Başkanı Köy idaresi - Muhtar. Jandarma kolluk yetki ve görevleri yönünden İçişleri Bakanına bağlı Eğitim ve öğretim yönünden Genel Kurmay Başkanlığına bağlıdır Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde örgütlenmiştir. Köy korucuları Köy ihtiyar meclisi tarafından tutulur Kaymakam emri ile işe başlar. Sağlık eğitim hizmetleri İdari kamu hizmetlerine SSK BAĞKUR İŞKUR sosyal kamu hizmetlerine girer. Devlet adına imtiyaz verme yetkisi Bakanlar Kuruluna aittir. İlk bölgesel kalkınma planı GAP tır. Belediye başkanı mazeretsiz kesintisiz 20 gün işe gelmezse Belediye başkanlığı düşer. Belediye Meclisi Belediye başkanı hakkında yetersizlik kararı verirse Belediye başkanı İçişleri Bakanı önerisi ve Danıştay incelemesi sonucu düşebilir. EKLER* 7.5.2004-5170/1 madde kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. devlet bunu yaşama geçirmekle yükümlüdür. 2001-47069-23 Türk ana veya Türk babanın çocuğu Türk’tür. 2001- Vatandaşlar dilekçe verebilir- karşılığı kendilerine yazılı olarak gecikmeden yapılır. 2005-5370/1 RTÜK Kanunu Radyo ve TV istasyonu kurmak kanunla düzenlenecek şartlarla serbesttir. RTÜK 9 üyeden oluşur. 07.05.2004 tarihinde anayasada yapılan değişiklikler: 1. Kadınlar ve erkeklerin eşit haklara sahip olduğu devletin bunu yaşama geçirmekle sorumlu olduğu. Madde 10 2. Savaş dışında kişinin yaşama hakkına maddi manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz. Ölüm cezalarının infazının önü kapandı. Madde 15 3. Mahkemece verilen ölüm cezaları nedeniyle kişinin maddi manevi varlığına dokunabilme kaldırıldı. madde 17 4. Kanuna uygun basımevleri hizmetten alıkonulamaz. Madde 30 5. Savaş terör vb nedenlerle ölüm ve müsadere (mala el koyma) cezası verilemez. 6. Mahkemece verilen ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar verme TBMM nin görevleri arasından çıkarılmıştır. 7. Genek Kurmay Başkanının YÖK e üye seçme yetkisi kaldırılmıştır. YÖK üyelerini Üniversiteler Bakanlar Kurulu Cum seçer. Atama yetkisi Cum nındır. 8. DGM yi düzenleyen 143. madde kaldırılmıştır. 9. Sayıştayın Silahlı kuvvetler elinde bulunan malları denetleme yetkisi genişletilmiştir. ULUSLAR ARASI KURULUŞLAR AVRUPA BİRLİĞİ 18 Nisan 1951 de altı Avrupa Devleti (Belçika Almanya Fransa İtalya Hollanda Lüksemburg) Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu adı altında kuruldu.1957 de Roma’da atılan imza ile Avrupa Ekonomik Topluluğu adını aldı.1958 de yürürlüğe girdi. Üye sayısı bugün 25 dir. Sonradan katılanlar: İNGİLTERE 1973 İRLANDA 1973 DANİMARKA 1973 de YUNANİSTAN 1981 İSPANYA 1986 PORTEKİZ 1986 da AVUSTURYA 1995 İSVEÇ 1995İ FİNLANDİYA 1995 de POLONYA MACARİSTAN LİTVANYA LETONYA ESTONYA SLOVAKYA ÇEK CUM SLOVENYA MALTA KIBRIS RUM KESİMİ Mayıs 2004 de üye oldular. 10 ülke. TÜRK- AB İLİŞKİLERİ* 1959 Ortaklık anlaşması için AET ye başvurma 1963 Ankara Anlaşması imzalandı 1964 “ “ yürürlüğe girdi 1973 Katma protokol yürürlüğe girdi geçiş dönemi başladı. 1987 Tam üyelik başvurusunda bulunuldu. 1996 GÜMRÜK BİRLİĞİ kuruldu. AB ORGANLARI Avrupa Zirvesi Avrupa Parlamentosu (Birliğin tek demokratik organıdır) Avrupa komisyonu Bakanlar Konseyi Adalet Divanı AB FİNANSMAN KURULUŞLARI Avrupa Yatırım Bankası AB Bütçesi Avrupa Parasal İşbirliği Fonu Avrupa Garanti ve yönlendirme Fonu Avrupa Sosyal Fonu Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu Avrupa Kalkınma Fonu AB 1 Ocak 1993 de Tek Pazara geçmiştir. AB ortak parası EURO dur 1 Ocak 2002 de dolaşıma girdi AB üyesi olup EURO kullanmayan ülkeler: İngiltere Danimarka İsveç IMF( ULUSLAR ARASI PARA FONU) Uluslar arası parasal işleri düzenlemek amacıyla 1945 de kurulmuştur. Merkezi Washington’dur. 1997 yılı itibariyle üye sayısı 181 dir. En yetkili organı Guvernörler Kuruludur. Para birimi SDR dir.(Özel çekme hakları) Türkiye IMF ye 1947 yılında üye olmuştur. DÜNYA BANKASI 1945 de kurulmuştur. Üye ülkelere proje kredileri verir. Savaş sonrası yapılanma için yardımda bulunur gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere mali destek sağlamak amaçlarıdır. NATO (KUZEY ATLANTİK ANLAŞMASI ÖRGÜTÜ) Örgütü 4 Nisan 1949 da 12 devlet Washington’da kurdu. (Belçika Kanada Danimarka ABD Fransa İngiltere İzlanda İtalya Lüksemburg Norveç Hollanda Portekiz) Kuzey Atlantik’te barış ve güvenliği sağlamak amacıdır. Şu an 26 üyesi var. Avrupa Kıtasından olmayan iki ülke ABD ve Kanada. Merkezi Brüksel’de. En yüksek organı Askeri Komitedir. Sonradan katılanlar: 1952 de TÜRKİYE ve YUNANİSTAN 1955 de FEDERAL ALMANYA 1982 de İSPANYA 1999 da ÇEK CUM MACARİSTAN POLONYA 2004 de BULGARİSTAN ESTONYA LETONYA LİTVANYA ROMANYA SLOVAKYA SLOVENYA NATO üyesi ülke başkanlarının katılacağı NATO zirvesi 27-29 Haziran 2004 de İstanbul’da yapılmıştır. HEM AB- HEM NATO ÜYESİ OLAN ÜLKELER* 19 ÜLKE- Belçika Almanya Fransa İtalya Hollanda Danimarka İngiltere Lüksemburg Portekiz, Yunanistan İspanyaPolonya Macaristan Litvanya Letonya Estonya Slovakya Solovenya Çek Cum ) NOTLAR: 2.Dünya Savaşı sonrası Türkiye’de en büyük ekonomik gerileme 2001 yılında yaşandı. 2001 yılındaki tek olumlu gelişme ihracatın % 123 oranda artmasıdır Son 20yıl içinde ekonomide en büyük büyüme1997 de en büyük küçülme 2001 dedir. Dünyada ilk beş ekonomi: ABD-JAPONYA-ALMANYA-KANADA-ÇİN Türkiye’de en yüksek enflasyon 1994 de görüldü. “ dalgalı döviz kuru uygulanmaktadır. Bankacılığı Bankacılık Denetleme Düzenleme Kurulu denetler. Devletçe el konulan mallar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna aktarılır. Piyasada denge sağlamak için döviz alım satımını Merkez Bankası yapar. GSMH nın sektörlere göre dağılımı: Hizmetler- Sanayi- Tarım. 2000 nüfus sayımına göre nüfus artışı % 18 dir. Ülkemizde işgücünün sektörlere göre dağılımı: Hizmetler- Tarım-Sanayi. Türkiye OECD’nin kurucu üyesidir. Para yönetimini Hazine yapar. Türkiye 2003 de % 59 büyümüştür. 2000 nüfus sayımına göre T.C 67.845 bin nüfusa sahip. Nüfusun % 35 i tarımda çalışmakta. Türkiye Avrupa Konseyine 1950 de üye oldu. Türkiye'nin üye olduğu uluslararası kuruluşlar Asya Kalkınma Bankası (ASDB) Uluslararası İmar Bankası (BIS) Karadeniz Ekonomik İşbirliği Konseyi (KEI) Gümrük İşbirliği Konseyi (CCC) Avrupa Konseyi (CE) Avrupa Nükleer Araştırma Teşkilatı (CERN) Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Avrupa Ekonomik Konseyi (ECE) Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (ECO) Gıda ve Tarım Teşkilatı (FAO) Ticaret ve Gümrük Tarifeleri Genel Anlaşması (GATT) Uluslararası Atom EnerjiKurulu (IAEA) Uluslararası Ekonomik İşbirliği Bankası (IBRD) Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO) Uluslararası Ticaret Odası (ICC) Uluslararası Serbest Ticaret Sendikaları Konfederasyonu (ICFTU) Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi (ICRM) Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA) İslam Kalkınma Bankası (IDB) Uluslararası Enerji Kuruluşu (IEA) Uluslararası Tarım Gelişimi Fonu (IFAD) Uluslararası Finans Teşekkülü (IFC) Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu (IFRCS) Uluslararası Çalışma Teşkilatı (ILO) Uluslararası Para Fonu (IMF) Uluslararası Denizcilik Teşkilatı (IMO) Uluslararası Denizcilik Uydu Teşkilatı (INMARSAT) >Uluslararası Telekomünikasyon Uydu Teşkilatı (INTELSAT) >Uluslararası Polis Teşkilatı (INTERPOL) >Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) >Uluslararası Göçmen Teşkilatı (IOM) >Uluslararası Standartlaşma Teşkilatı (ISO) >Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITO) >Kuzey Atlantik İşbirliği Konseyi (NACC) >Kuzey Atlantik Savunma Parkı (NATO) >Nükleer Enerji Kurulu (NEA) >Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı (OECD) >İslam Konseyi (ICO) >Avrupa İşbirliği ve Güvenlik Teşkilatı (OSCE) >Daimi Hakemlik Mahkemesi (PCA) >Birleşmiş Milletler (BM) >BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) (1964 DE Cenevre’de toplandı) >BM Eğitim Bitim ve Kültür Teşkilatı (UNESCO) >BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) >BM Endüstri ve Gelişme Teşkilatı (UNIDO) >BM Irak-Kuveyt Gözlem Misyonu (UNIKOM) >BM Filistin Mültecileri Yardım Komisyonu (UNRWA) >Evrensel Posta Sendikası (UPU) >Batı Avrupa Konseyi (WEU) >Dünya Ticaret Sendikası Federasyonu >Dünya Sağlık Örgütü (WHO) >Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı (WPO) >Dünya Meteoroloji Teşkilatı (WMO) >Dünya Ticaret Teşkilatı (WTO) Türkiye'nin kurucu üye olduğu uluslararası kuruluşlar Uluslar arası Kuruluş Kuruluş Yılı BM 1945 UNESCO 1945 OECD 1960 İKÖ 1969 AGİT 1975 KEİ 1992 D-8 1997 ECO 1985 DTÖ 1995 KISALTMALAR GATT: Gümrük tarifeleri ve ticaret anlaşması G-5 :Fransa Almanya Japonya İngiltere ABD G-7:G-5 + İtalya Kanada EFTA: Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi (İng Danimarka Avusturya Portekiz İzlanda İsviçre Finlandiya) NORDİK TOPLULUĞU: Kuzey Avrupa ülkeleri LAFTA: Latin Amerika Serbest Ticaret Bölgesi NAFTA : Kuzey Amerika Serbest Ticaret Bölgesi (ABD Meksika Kanada..) Şili değil. APEC: Asya ve Pasifik Ekonomik İşbirliği (ABD Japonya Brınei Papua Yeni Gine...) Avrupa ülkeleri üye değil. ASEAN:Güney Doğu Asya Uluslar arası Örgütü ( Endonezya Malezya Myanmar Laos...) Alıntı Eğlence ❤Kalp Fırlat 🌸Çiçek Fırlat 💧Su Fırlat 💣Bomba Fırlat ↕Titret Benzer Konular Kpss Vatandaşlık Genel Tekrar... KPSS Önlisans ve Ortaöğretim Adayların Başarı Tüyoları ? 5 (Tarih, Vatandaşlık Bilgis... Kpss Ders Ağırlıkları... KPSS Matematik Dersinin İçeriği ve Ders Çalışma Yöntemleri... Kpss'ye Girecekler Nasıl Ders Çalışmalı?... 👍❤😂😮😡😢👎👏
	Alıntı Sesli Oku

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)

ForumKalbi