Garip ve İlginç İlginizi çeken olayları burada paylaşabilirsiniz.


Konu Bilgileri
Konu Basligi
İspanyol Engizisyonu İşkenceleri Çağımız İçin Karanlık Dersler Barındırıyor
Konudaki Cevap Sayisi
1
Su an Bu Konuyu Goruntuleyenler
Bu bilgi üye girişi gerektirir.
Goruntulenme Sayisi
185
Konu Bilgileri : Garip ve İlginç
Konu Basligi
İspanyol Engizisyonu İşkenceleri Çağımız İçin Karanlık Dersler Barındırıyor
Konudaki Cevap Sayisi
1
Su an Bu Konuyu Goruntuleyenler
Bu bilgi üye girişi gerektirir.
Goruntulenme Sayisi
185

Kullanıcı Etiket Listesi


  
 
Seçenekler Görüntüleme stilleri
Alt Dün, 21:46  
Çevrimiçi
WoodStock 🤘☮
 
Leydihan kullanıcısının Avatarı
 
Profil ayrıntılarını görüntüleyebilmek için kayıtlı kullanıcı olmanız ve üye hesabınızla oturum açmanız gerekmektedir.
el İspanyol Engizisyonu İşkenceleri Çağımız İçin Karanlık Dersler Barındırıyor

İspanyol Engizisyonu İşkenceleri Çağımız İçin Karanlık Dersler Barındırıyor

Berkeley akademisyeni Ron E. Hassner, rahatsız edici yeni kitabında işkenceye dair sarsıcı bir argüman ortaya koyuyor; hem işkenceyi savunanlara hem de ona karşı çıkanlara meydan okuyacak bir argüman



Yaklaşık 20 yıl önce Irak'taki Ebu Gureyb hapishanesinde ABD askeri yetkilileri tarafından işkence görmesiyle hafızalara kazınan ikonik kukuletalı figürün, 400 yıl önceki İspanyol Engizisyonu dönemine ait bir işkence odasını tasvir eden gravürün üzerine bindirilmiş silüeti. (Grafik: Neil Freese, UC Berkeley)

Bancroft Kütüphanesi'nin yer altı mahzenlerinde, iklim kontrollü soğuk bir kasada, Manuel de Lucena'nın İspanyol Engizisyonu döneminde gizli bir Yahudi olarak yaşadığı dehşeti ve ölümünü anlatan 1.300 sayfalık bir belge yer alıyor.

Yaklaşık 400 yıl önce katipler, eski parşömen üzerine siyah mürekkeple onun uzun süren hapis cezasının ve zorla alınan ifadesinin yanı sıra, soruşturmaya dahil edilen diğer Yahudilerin sorgulanma ve işkence görme detaylarını kaleme almışlar.






19. yüzyıla ait "Isabel Rodriguez'e İşkence" (The Torture of Isabel Rodriguez) adlı taş baskıdan bir detay. Bu taş baskı ilk olarak Vicente Riva Palacio'nun El Libro Rojo (Kızıl Kitap, 1870) adlı eserinde yayımlanmıştır.

Nihayetinde de Lucena, ailesinin fertleri ve sayısız insan suçlu olduklarını itiraf edip sevdiklerini ele verdiler ve ardından kazığa bağlanarak yakıldılar.

Bu kasvetli kayıt, UC Berkeley'de siyaset bilimci ve savaş tarihi akademisyeni olan Ron E. Hassner'ın çarpıcı yeni kitabının temel kanıtlarından birini oluşturuyor. Anatomy of Torture (İşkencenin Anatomisi - Cornell University Press, Mayıs 2022), kısmen İspanya Kralı II. Ferdinand ve Kraliçe I. Isabella tarafından desteklenen Roma Katolik Kilisesi'nin; Yahudi, Müslüman, Protestan ve sapkın olarak görülen diğer toplulukları ezmek için fiziksel ve psikolojik işkenceyi nasıl sistematik olarak kullandığını anlatıyor.





Ron E. Hassner

Ancak Anatomi aynı zamanda 21. yüzyılın başlarının da bir hikayesi: 11 Eylül 2001 terör saldırılarının ve ardından gelen Irak işgalinin hemen sonrasının; paniğe kapılmış ve öfkeli bir ulusun giderek daha fazla işkenceye başvurduğu ve bu zalimliği güvenlik için elzem diyerek meşrulaştırdığı dönemin.




İşkencenin Anatomisi (Cornell Üniversitesi Yayınları, Mayıs 2022)
Hassner, İspanyol Engizisyonu uygulamalarını mercek altına alarak Amerika'nın dört yüzyıl sonraki işkence kullanımına karşı yıkıcı bir argüman geliştiriyor. Ancak bu hikayeyi damıtırken, son derece rahatsız edici olan ve hem işkence yanlılarını hem de insan hakları savunucularını kışkırtması muhtemel bir kavrayışa ulaşıyor.

Hassner tartışmalardan çekinen biri değil. UC Berkeley'deki araştırmaları din ve şiddetli çatışmalar üzerine—orduda ve savaş meydanında din ile kutsal mekanlar üzerindeki çekişmeler—odaklanıyor. Orta Doğu'da savaş üzerine, mayın tarlası niteliğinde ama son derece popüler bir ders veriyor.

Yakın tarihli bir röportajda Hassner, Anatomi'yi yazma motivasyonunun Amerika Birleşik Devletleri'ndeki tartışmaların "bilgisiz ve siyasallaşmış doğası" olduğunu söyledi. Ancak bu tür bir çalışmanın ahlaki açıdan sancılı olduğunu da kabul etti.

"İşkenceyi incelemekte büyük bir huzursuzluk var," dedi, "en basitinden, 400 yıl öncesine ait vakalardan bugünün işkencesi hakkında öğrenilebileceklerin bir sınırı olduğu için. Bu karşılaştırma son derece dikkatli ve endişeyle yapılmalıdır. Aynı zamanda... masaya bazı gerçekleri koymak da önemlidir."




1.334 sayfalık bir metin, Manuel de Lucena'nın 1594'teki tutuklanmasının ardından görülen davasını belgelemektedir. Parşömen sayfalar arasında burada görülen ise de Lucena'nın eşi Catalina Henríquez'e yazdığı bir mektuptur. (Bancroft MSS 96/95m, cilt 2. Fotoğraf: The Bancroft Kütüphanesi izniyle)
Mürekkep, parşömen ve kum taneleriyle anlatılan bir ıstırap hikayesi
İspanyol Engizisyonu 1478'de başladı ve 300 yıldan fazla bir süre boyunca monarşinin sapkınlık olarak gördüğü şeyleri bastırmak için agresif bir şekilde çalıştı. Engizisyon; İspanya, Portekiz ve Meksika dahil olmak üzere tüm İspanyol sömürgelerinde yetkisini sürdürdü. Özellikle Yahudi "converso"ları (dönmeleri)—Yahudilikten vazgeçip Katolikliğe geçmeye zorlanan ancak gizlice Yahudi dini pratiklerini sürdüren Yahudileri—hedef aldı.

Manuel de Lucena da onlardan biriydi; Meksiko'daki converso topluluğunun, Yahudi inancını sessizce ama kararlılıkla sürdüren bir lideriydi.

Hassner, onun yaşamının ve ölümünün hikayesini Engizisyon'un davaya ilişkin 1.300 sayfalık kaydının başında geçirdiği uzun oturumlar sırasında gün yüzüne çıkardı. Bu sayfalar, şüpheli sapkınların de Lucena'yı suçladığı işkence seanslarına katılan katipler tarafından yazılmıştı. Bu katipler onun sorgularına katılmış, itiraflarını kaydetmiş ve de Lucena'nın sapkınlığa katılmakla suçladığı 100'den fazla diğer converso'nun isimlerini not etmişlerdi.

Katipler parşömen sayfalarındaki fazla mürekkebi emmesi için ince kum kullanmışlardı ve Hassner Bancroft'taki bir odada oturup kitabı okurken, bu kum deri ciltli kitaptan kucağına dökülüyordu.

De Lucena resmi anlamda işkence görmemişti. Germe tezgahında (işkence aleti) hiçbir seansa maruz kalmamıştı. Ancak Hassner, zindanda geçen yılların, uzun süreli tecridin ve sürekli korkunun onu çökerttiğini düşünüyor. "Adı konmamış bir işkenceydi," diyor.

En acımasız işkenceler bürokratik bir işleve dönüştü
Antika gravürler Engizisyon işkence odalarına dair ürkütücü bir tablo çizer: Deri maskeli engizisyoncular acımasızca ve pervasızca acı çektirir. Ancak Hassner; Avrupa, Meksika ve ABD'de binlerce sayfa belgeyi okuduktan sonra farklı bir anlayışa ulaştı.




Tarihsiz bir gravür, İspanyol Engizisyonu dönemine ait bir işkence odasını ve çeşitli kötü muamelelere maruz kalan kadınlarla erkekleri tasvir etmektedir. Ancak yazar Ron Hassner, bu tür yanlış kanıların aksine Engizisyon'un işkencelerinin çok daha planlı, hatta "bürokratikleştirilmiş" olduğunu ortaya koymuştur. (Wellcome Images V0041650 / Wikimedia Commons aracılığıyla)
Evet, Engizisyon kadınlara ve erkeklere, gençlere ve yaşlılara işkence uyguladı. Ancak işkence sapkınları cezalandırmak için kullanılmıyordu. Öncelikli olarak itiraf koparmak için de kullanılmıyordu. Irak ve El Salvador'un 20. yüzyılın sonlarında kullandığı gibi bir soykırım aracı olarak ya da özellikle bireylerin veya toplulukların iradesini kırmak amacıyla da kullanılmıyordu.

Her şeyden önce Hassner, İspanyol Engizisyonu sırasındaki işkencenin pervasız olmadığını söylüyor. Onlarca yıllık deneyim kazandıktan sonra yetkililer işkenceyi sistematik, neredeyse bilimsel bir şekilde kullandılar. Hassner'a göre işkence "bürokratikleştirilmişti."

Hassner burada çok önemli bir noktaya değiniyor: Engizisyon görevlileri, germe tezgahında yapılacak hızlı ve yoğun bir seansın kişileri sırlarını açıklamaya sevk edeceğine inanmıyorlardı. Kurbanların acıdan kurtulmak için çaresizce yalan söylediklerini veya işkencecilerin duymak istediklerini anlattıklarını biliyorlardı.

Bu nedenle, işkence yoluyla elde edilen bilgilerin çoğu zaman güvenilir olmadığının farkındaydılar.


Bu sayfada, Isabel de Carvajal'ın İspanyol Engizisyonu davasındaki kilit isimlerin bir listesi yer almaktadır. Listenin ilk sırasında, Manuel de Lucena ile yakınlığı bulunan ağabeyi Luis de Carvajal yer alıyor. De Lucena, Luis ve kız kardeşleri Isabel ile Leonor ile birlikte 1596 yılında kazığa bağlanarak yakılmıştır. (Bancroft MSS 96/95m. Fotoğraf: The Bancroft Kütüphanesi izniyle).

Dolayısıyla işkenceye yaklaşımları şüphecilikle şekillenmişti: Davalarını sabırla inşa ediyor, çeşitli yöntemler kullanarak farklı kaynaklardan bilgi topluyorlardı.

Herhangi bir şüpheliye işkenceyi yalnızca aralıklı olarak, bazen aylar süren aralarla uyguluyorlardı. Temel amaçları bir itiraf ya da inanç beyanı zorlamak değil, halihazırda ellerinde bulunan bilgileri doğrulayacak veya destekleyecek olgusal veriler elde etmekti.

Bu da başka bir kritik iddiaya yol açıyor: Engizisyoncuların kullandığı şekliyle işkence vahşi ve insanlık dışıydı, ancak Hassner'ın bulgularına göre genellikle hedeflerine ulaşıyordu.

İşkence kurbanları, işkenceden önce açıklamayı reddettikleri doğru bilgileri açığa çıkardılar. İşkence odasında elde edilen bilgiler, baskı altında olmayan tanıkların verdiği bilgilerle ve converso'ların evlerinde bulunan maddi kanıtlarla örtüşüyordu.


Basitçe söylemek gerekirse: İşkence işe yarıyordu.

11 Eylül'den sonra 'sıcakkanlı' işkencenin görkemli başarısızlığı
Bu sonuçlar kesinlikle rahatsız edici. Peki dört yüzyıl önceki bir dini baskı döneminden çıkarılan dersler bugün neden önemli olsun?

Hassner Anatomi'de, Engizisyon işkencelerinden, bugün ulusal güvenlik ve insan hakları çevrelerinde devam eden ABD işkencelerine dair şiddetli ama çözüme kavuşmamış tartışmalara doğrudan bir çizgi çekiyor.

11 Eylül 2001'deki El-Kaide terör saldırılarının ardından, paranoya sınırında dolaşan bir korku ikliminde, riskler son derece net görünüyordu: ABD çıkarlarına veya vatandaşlarına yönelik bir saldırı planlandığını bilseydik, bunu önlemek için ne kadar ileri giderdik? Saat işliyor ve zaman daralıyorsa, işkence meşru olmaz mıydı?




Berkeley akademisyenleri, Irak'taki Ebu Gureyb hapishanesinde ABD askeri ve istihbarat yetkilileri tarafından gerçekleştirilen işkence olaylarının, ABD'nin Arap bölgesinde demokrasiyi teşvik etme çabalarını baltaladığını ve ülkenin dünya çapındaki ahlaki otoritesine zarar verdiğini belirtti. (Fotoğraf: ABD Ordusu Suç Soruşturma Komutanlığı / Wikipedia aracılığıyla)
Dönemin Başkanı George W. Bush yönetimindeki liderler bunun meşru olduğuna karar verdiler. Ve o kapı bir kez açıldıktan sonra işkence bulaşıcı hale geldi; 11 Eylül sonrasında "olağanüstü yargısız nakil" (extraordinary rendition) programıyla, Guantanamo Körfezi Deniz Üssü'ndeki ABD işkencelerinin ifşa olmasıyla ve birkaç yıl sonra Irak Savaşı sırasında Ebu Gureyb hapishanesinde yaşananlarla zirveye ulaştı.

Bazı terörle mücadele yetkilileri, sert muamelenin mahkumların saldırıları engellemeye ve hayat kurtarmaya olanak tanıyan bilgileri ifşa etmesini sağladığını savundu. Ancak bu konuda büyük bir tartışma var. Eleştirmenler, bu doğru olsa bile bedellerinin yıkıcı olduğunu söylüyor: Haksız tutuklamalar, istismarcı koşullarda uzun süreli gözaltılar ve açık işkence—bunların hepsi ulusun yurt içindeki ve yurt dışındaki ahlaki otoritesine derinden zarar verdi.

Hassner eleştirmenlerin tarafında yer alıyor gibi görünüyor. Ona göre ABD işkencesi genellikle disiplinsiz ve hatta sadistçeydi; yalnızca cezalandırmayı, fiziksel ve duygusal acı çektirmeyi amaçlıyordu. Hassner, "Bu sıcakkanlı bir işkenceydi," diye yazıyor, "ve büyük ölçüde başarısız oldu."

İşkencenin daha sistematik olduğu durumlarda bile başarısızlığı çarpıcı olabiliyordu. Hassner, 11 Eylül'den kısa bir süre sonra Pakistan'da yakalanan Libya vatandaşı İbn Şeyh el-Libi'nin az bilinen hikayesini anlatıyor. El-Libi, işkence altında ABD'li sorgucularına Irak lideri Saddam Hüseyin'in El-Kaide'ye kitle imha silahları sağladığını söyledi.

Bush yönetimi 2003 yılında ABD'nin Irak'ı işgalini haklı çıkarmak için onun bu ifadesini kullandı.


Aslında el-Libi bu konuda hiçbir şey bilmiyordu; acıyı durdurmak için bu hikayeyi uydurmuştu.

Yine de Hassner, işkenceye karşı sunulan alışılagelmiş argümanları da eleştiriyor. İşkenceyi savunanlar gibi, ona karşı çıkanların da genellikle sağlam bir olgusal temelden yoksun olduğunu yazıyor. Argümanlar gerçeklere dayanmadığında ikna edici olmuyor ve bu da kötü politikalara ve suiistimallere yol açabiliyor.

Eğer İspanyol Engizisyonu'nda uygulandığı şekliyle işkence faydalı istihbarat sağlayabiliyorsa, bu durum işkencenin kesinlikle işe yaramadığında ısrar eden günümüz insan hakları savunucularını nerede bırakır?

İşkence hakkında pragmatik bir tartışma yürütebilir miyiz?
Hassner'ın kitabı, temel anlamda işkencenin sorgulamalarda nasıl kullanıldığına dair pragmatik bir değerlendirme. İlk bakışta bu makul görünüyor, ancak ardından bir şok dalgası yükseliyor ve vicdanın sesi şöyle diyor: Hayır, kesinlikle hayır — işkencenin hiçbir zaman pragmatik bir yanı yoktur.

Çünkü işkence pragmatik bir değerlendirme konusu yapılırsa, bu zımnen onun haklı çıkarılabileceğini ima eder. Ve bazı insanlar kaçınılmaz olarak bunu işkence yapmak için bir ruhsat olarak görecektir.

Vicdan der ki, bu bilgiyi zarar veremeyeceği şekilde Bancroft Kütüphanesi'nin mahzenlerinde veya bulunduğu her yerde gömülü bırakmak daha iyidir.

Ancak Hassner bir realist ve gerçek şu ki işkence her zaman bir seçenektir. Onun adil ya da haklı olduğunu söylemiyor.

Aksine, işkencenin işe yaramadığı argümanının zayıf bir argüman olduğunu—kullanımını engellemek için fazla zayıf olduğunu—söylüyor.


Röportajda, "Herhangi bir siyasi şiddet biçimini incelemenin ahlaki bir riski vardır," dedi, "ancak hüsnükuruntuya dayalı kötü politikalar üretmekte çok daha büyük bir tehlike var.

Siyaset bilimciler olarak nükleer silahları, suikastları veya soykırımı dikkatle ve soğukkanlılıkla incelemekle yükümlüyüz. Bu şeylerin işe yaramadıkları için ahlaksız olduklarını iddia etmiyoruz. Ne kadar iyi işe yararlarsa yarasınlar ahlaksız olduklarını biliyoruz."


Hassner, işkence karşıtlarının yapması gereken argümanın bu olduğunu söylüyor: İşkence o kadar zalimcedir, hem işkence göreni hem de işkence edeni o kadar insanlıktan çıkarır ki, koşulsuz olarak her zaman yanlıştır.

"Eğer işkence kötüyse," diye yazıyor, "etkililiği önemsizdir. Onun kötü olduğunu bilenler, ne kadar etkili olup olmadığına bakmaksızın işkenceyi kesin bir dille reddetmelidir."

Acımasız güç rekabeti ve aşırı çatışmalarla şekillenen bir dünyada bile bu argüman güçlüdür, çünkü ortak insanlığımıza ve paylaşılan ahlaki değerlerimize hitap eder.

Benzer argümanlar etnik temizliği, soykırımı ve nükleer savaşı önlemek için neredeyse her zaman yeterli olmuştur.

Hassner, kusurlu dünyamızda işkenceye karşı en güçlü argümanın bu olduğunu söylüyor. Ancak bu durum bizi, zorlu zamanlarda bu argümanın geçerliliğini korumasını umarak bıçak sırtında yaşamaya bırakıyor.

Engizisyon'un çağımız için gizli dersi
Anatomi, İspanyol Engizisyonu deneyiminin işkenceye dair modern politika ve ahlak tartışmalarını nasıl aydınlatabileceğine dair bir inceleme. Ancak Hassner'ın sayfaları arasında başka bir tema daha dokunuyor ve doğrudan ele alınmasa da yine de aciliyet taşıyor.

Engizisyon'un Yahudilere, Müslümanlara ve Protestanlara yönelik baskısı, Roma Katolik tarihinin ve belki de herhangi bir dinin tarihinin en grotesk ve utanç verici dönemlerinden biriydi. Elbette Engizisyon çağı bizim çağımızdan çok farklıydı. Diğer Avrupa hükümetleri de rutin olarak işkence yapıyordu, kölelik yasaldı ve genel olarak toplumsal ilişkilerin bir özelliği olarak zulüm daha yaygındı.

Yine de Engizisyon öğreticidir; çünkü devlet gücü dini güçle birleştiğinde, yetkililerin zulmün ilahi bir onaya sahip olduğunu hayal ederek kendi buyruklarını zorla dayatabileceklerini gösterir.

İnsanlık o zamandan bu yana uzun bir yol kat etmiş olsa da, bu tür eğilimler doğuştan geliyor olabilir. Sivil ve kültürel çatışmaların mezhepsel şikayetlerle giderek keskinleştiği bir ulusta ve dünyada Engizisyon, bunun nereye varabileceğini bize hatırlatıyor.

[İşkencenin Anatomisi, 18-20 Ekim 2022 tarihleri arasında UC Berkeley'deki Magnes Yahudi Sanatı ve Yaşamı Koleksiyonu'nda düzenlenecek özel bir kitap lansmanı ve serginin konusu olacak. De Lucena el yazması ve diğer antik metinler, Berkeley koleksiyonlarından ilgili Engizisyon eserleriyle birlikte halkın ziyaretine açık olacak. Bilgi için lütfen Ron Hassner ile iletişime geçin.]

Yazan: Edward Lempinen
20 Temmuz 2022


[Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!] Leydihan

__________________

 
Alt Dün, 22:00  
Çevrimiçi
 
Umran kullanıcısının Avatarı
 
Profil ayrıntılarını görüntüleyebilmek için kayıtlı kullanıcı olmanız ve üye hesabınızla oturum açmanız gerekmektedir.
Varsayılan Re: İspanyol Engizisyonu İşkenceleri Çağımız İçin Karanlık Dersler Barındırıyor

🔒

İçerik Kilitli

Bu mesajı görüntüleyebilmek için
üye olmalı ve giriş yapmalısınız.

 
  

İçeriği Sosyalleştir

Etiketler
barındırıyor, Çağımız, dersler, engizisyonu, karanlık, İçin, İspanyol, İşkenceleri


Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 30 (0 üye ve 30 konuk)
 

Gönderme Kuralları
Konu açma yetkiniz yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti ekleme yetkiniz yok
Mesaj düzenleme yetkiniz yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı

Forumlara Hızlı Geç




JRodix Logo
ForumKalbi.Com, JRodix.Com Sunucularında Barınmaktadır.

FK
❤
❤

ForumKalbi

ForumKalbi cebinde, tek dokunuş uzağında

1️⃣ Safari'de Paylaş ⬆️ butonuna basın
2️⃣ Ana Ekrana Ekle seçeneğini seçin
3️⃣ Sağ üstten Ekle deyin

Yükleniyor