[Krizantem]

KPSS Tarih Genel Kültür Konu Konu Çıkmış Sorular

Osmanlı Kültür ve Medeniyeti

1- Osmanlı Devleti’nde miri toprak rejimi çerçevesinde köylünün; toprağı habersiz terk etmemesi, sebepsiz olarak üç yıl boş bırakmaması ve ürettiği ürününün vergilerini ödemesi beklenirdi. Köylü toprağı satamaz, vakfedemez ve devredemezdi. Ölen kişinin toprakları oğullarına geçerdi.

Buna göre miri toprak rejimiyle aşağıdakilerden hangisinin amaçlandığı söylenemez? (KPSS - 2019)

A) Özel mülkiyetin yaygınlaştırılması
B) Üretimde sürekliliğin sağlanması
C) Nüfus hareketlerimin denetlenmesi
D) Devlet gelirlerinin tahmin edilebilir kılınması
E) Merkezi otoritenin güçlendirilmesi

Çözüm: Osmanlı Devleti’ndeki miri toprak rejimi ile B, C, D ve E seçeneklerinde verilenler amaçlanmıştır. Miri toprak devlete ait topraklardır. Bu topraklarda köylüler devletin kiracısı konumundadırlar. Miri topraklarda özel mülkiyete izin verilmez. Mülk topraklar da özel mülkiyet durumu söz konusudur.

Cevap: A

2- Vezirazam Osman Paşa, 1584 yılında İran üzerinde düzenlenecek sefer için, Anadolu’dan kapıkulu ocaklarında istihdam edilmek vaadiyle asker toplamıştır.

Bu bilgi de dikkate alınarak Osmanlı ordusuyla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? (KPSS - 2019)

A) Yeniçeri Ocağının Türk kökenlilere açıldığına
B) Tımar sisteminin yeniden düzenlendiğine
C) Devşirme sisteminin ortadan kalktığına
D) Eyalet ordularının güçlendiğine
E) Askeri harcamaların azaldığına

Çözüm: Yeniçeri Ocağı’nın da içinde bulunduğu Kapıkulu Ordusuna Osmanlı Devleti’nde devşirme sistemi ile genellikle Rumeli ve Balkanlardan asker temin edilirdi. Anadolu’da genellikle Türkler çoğunlukta olduğu için Kapıkulu ordusuna İran Seferi esnasında Anadolu’dan asker alınması, bu orduya dolayısıyla Yeniçeri Ocağı’na Türk kökenlilerin de alınmaya göstergesidir.

Cevap: A

3- I. Tereke defterlerinde; büyük miktarda nakit parası, borcu ve alacağı olan kadınların bulunması
II. Zenginlerin haremlerine kumaş ve mücevherat satan kadınların olması
III. Nikah sözleşmelerinde yüksek miktarda mehir takdir edilmiş kadınlara rastlanması

Yukarıdakilerden hangileri Klasik Osmanlı ekonomik hayatında kadınların da aktif olduğunu göstermektedir? (KPSS - 2019)

A)Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III
E) I, II ve III

Çözüm: Tereke (miras) defterlerinde; büyük miktarda nakit parası, borcu ve alacağı olan kadınların bulunması, zenginlerin haremlerine kumaş ve mücevherat satan kadınların olması kadınların ekonomik hayatta aktif olduğunun göstergesidir.

Nikah sözleşmelerinde yüksek miktarda mehir takdir edilmiş kadınlara rastlanması İslam hukukuna göre dini nikah ile kadınlara verilen mal veya paradır. Bu durum kadınların ekonomik hayatta aktif olduğunu göstermez.

Cevap: C

4- Aşağıdakilerden hangisinin, Balkanlardaki ahalinin Osmanlı yönetimini kolay kabullenmesinin nedenlerinden biri olduğu söylenemez? (KPSS - 2018)

A) Osmanlı vergi düzeninin esnekliği
B) Gayrimüslimlerin acarından muaf tutulması
C) Eski yöneticilerin Osmanlı sistemi içine alınması
D) Yerleşil ahalinin adetlerinin dikkate alınması
E) İslamiyetin, Hristiyanlara zimmi statüsünü tanıması

Çözüm: Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda kalıcılığını arttıran en önemli neden bölgede uyguladığı iskân ve istimalet (hoşgörü) politikasıdır.

B seçeneğinde yer alan Avarız vergisi ise Osmanlı Devleti’nde olağanüstü şartlarda (savaş-kıtlık-deprem vb.) halktan alınan bir vergi türüdür. Bu vergi tüm Osmanlı tebaasından gerektiğinde alınmıştır.

Cevap:B

5- Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nde fethedilen topraklar üzerinde timar sisteminin uygulanma nedenlerinden biri değildir? (KPSS - 2018)

A) Fetih hareketlerini hızlandırmak
B) Merkezi yönetimi güçlendirmek
C) Hassa ordusu oluşturmak
D) Ayni vergileri doğrudan tahsil etmek
E) Taşra yönetimini yeniden yapılandırmak

Çözüm: Tımar sisteminin genel amacı boş arazilerin üretime açılmasıdır. Bu arazilerin gelirleri asker ve memurlara maaş karşılığı verilirdi. Tımar sahipleri de geliri ölçüsünde atlı asker beslerdi. Bu sistem sayesinde devlet otoritesi en ücra belgelere kadar ulaşır, vergiler kolay toplanır ve taşrada güvenlik sağlanırdı.

Hassa ordusu ise Türk - İslam devletlerinde padişaha bağlı olan merkezde bulunan ve giderleri hazineden karşılanan askeri bir sınıftır.

Cevap : C.

6- Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı maliyesinde vergilerin şeri ve örfi olarak ayrılmasının sebeplerinden biridir? (KPSS - 2018)

A) Vergi oranlarının bölgeden bölgede değişmesi
B) Esnaf ve zanaat üretim alanlarının çok çeşitli olması
C) Hukuk sisteminde ikili bir yapının bulunması
D) Gayrimüslimlerin çeşitli resmi yerine ispençe ödemesi
E) Devletin vergi toplama şeklinin zamanla değişmesi

Çözüm: Osmanlı Devleti’nde hukuk şeri ve örfi olarak ikiye ayrılmaktadır. Şerri hukuk kaynağını Kuran ve sünnetten, örfi hukuk ise eski gelenekler ve güncel uygulamalardan almakta idi. Bu durum kendisini ekonomik alanda da göstermiştir. İslami vergiler ile hükümdarların aldığı vergiler de böyle bir anlayıştan dolayı birbirinden hukuksal olarak ayrılmıştır.

Cevap : C

7- Osmanlı Devleti’nde Karahisarlı Ahmet, Hafız Osman ve Şeyh Hamdullah’ın önde gelen temsilcileri olduğu; kûfi, nesih, sülüs ve ta’lik gibi çeşitleri bulunan Türk-İslam sanatı aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS - 2018)

A) Hat B) Ebru C) Tezhip D) Minyatür E) Çini

Çözüm: Karahisarlı Ahmet, Şeyh Hamdullah Osmanlı Devleti’nde “Hat” sanatı ile öne çıkan kişilerdir. Arap harfleri ile güzel yazı yazma sanatı olan Hat sanatına ait bilinen iki yüzden fazla yazı tipi vardır.

Cevap:A

8- Osmanlı Devleti’nde, şehirlerde belirli ihtiyaç mallarının ve ham maddelerin satışının yapıldığı yere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) İmaret B) Zaviye C) Menzil D) Kapan E) Kervansaray

Çözüm:
İmaret: İhtiyaç sahiplerine yemek dağıtımı yapılan aş evleridir.
Zaviye: Tarikat faaliyetlerinin yürütüldüğü ve Tekkenin küçüğü olan yapılardır.
Menzil: Bir yolculukta belli bir mesafeden sonra dinlenmek için oluşturulan yerdir.
Kapan: Tek bir malın satıldığı toptancı halidir. (Un Kapanı, Yağ Kapanı gibi)
Kervansaray: Ticaret yolları üzerinde kervansarayların ihtiyacını karşılamak amacıyla oluşturulan yapılardır.

Cevap: E

9- Osmanlı padişahları zaman zaman Tevfik-i kıyafetlerle (kıyafet değiştirerek) halkın arasına karışır, bizzat teftiş yaparlardı. Örneğin; Kanuni Sultan Süleyman sipahi, II. Ahmet ise Mevlevi dervişi gibi giyinip halkın ve görevlilerin durumunu denetlemişlerdir.

Bu bilgilerden hareketle Osmanlı padişahlarının aşağıdakilerden hangisini hedeflediği söylenemez? (KPSS - 2017)

A) Ahali arasındaki söylentileri öğrenmeyi
B) Devlet görevlilerinin davranışlarını gözlemlemeyi
C) Ekonomik yapıyı güçlendirmeyi
D) Olan bitenden haberdar olduğu algısını yaratmayı
E) Adil bir yönetim sağlamayı

Çözüm: Osmanlı padişahları kılık değiştirerek yönettikleri ülkenin mevcut durumu hakkında bilgi alır ve uygulamaları bire bir görme fırsatı yakalardı. Ancak bu uygulamanın ekonomik yapının güçlenmesine doğrudan bir katkısı bulunmamaktadır.

Cevap: C

10- Mimar Sinan’ın ustalık eseri olarak kabul edilen ve Osmanlı Klasik Dönemi’nin önemli mimari örneklerinden olan eser aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS -2017)

Çözüm: Revan Köşkü ve Topkapı Sarayı Mimar Sinan’a ait eserler değildir.

Şehzadebaşı Cami Mimar Sinan’ın çıraklık, Süleymaniye Cami ise kalfalık dönemi eserleridir.

Selimiye Cami Mimar Sinan’ın Ustalık Dönemi eseri olarak bilinmektedir.

Cevap: B

11- Fatih Sultan Mehmet’in, Ortodoks Klisesine yönelik izlediği hoşgörü politikasıyla aşağıdakilerden hangisini amaçladığı söylenebilir? (KPSS - 2016)

A) Müslüman olmayan uyrukların güvenini sağlamayı
B) Rusya’nın açık denizlere inme çalışmasını engellemeyi
C) Askeri gücünü artırmayı
D) Latin dünyası ile iyi ilişkiler kurmayı
E) Hristiyanlar arasındaki mezhep mücadelesini sonlandırmayı

Çözüm: Fatih Sultan Mehmet, 1453’te İstanbul’u fethederek Bizans Imparatorluğu’na son vermiştir. Buradaki Hristiyan halka hoşgörü içerisinde davranmıştır. Buradaki amaç; Müslüman olmayan uyruğun güvenini sağlamaktır.

Cevap: A

12- Osmanlı Devleti’nde aşağıdaki görevlilerden hangisi kalemiye sınıfına dâhil değildir? (KPSS - 2016)

A) Nişancı B) Defterdar C) Müderris
D) Reisülküttap E) Defter Emini

Çözüm:

Osmanlı Devleti’nde yönetenler;
- Seyfiye
- İlmiye
- Kalemiye
Şeklinde üç gruba ayrılmıştır.

Kalemiye; yazı işleri ve bürokrasi ile uğraşmıştır. Bunlar;

- Nişancı
- Defterdar
- Reisülküttap
- Defter Emini

Müderris ilmîye sınıfına mensuptur.

Cevap: C

13- XVII. yüzyılda Keşf-üz-Zünûn adlı bibliyografik eserinde binlerce kitabı yazarlarıyla tanıtan ve Cihannüma adlı eseriyle de çeşitli ülkeler hakkında bilgi veren bilim adamı, aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS - 2016)

A) Hazerfen Ahmet Çelebi
B) Lagari Hasan Çelebi
C) Evliya Çelebi
D) Kâtip Çelebi
E) Ahi Ahmet Çelebi

Çözüm: XVII. yüzyılda Keşfüz-zünnun adlı bibliyografik eserinde binlerce kitabı yazarlarıyla tanıtan ve Cihannüma adlı eseriyle de çeşitli ülkeler hakkında bilgi veren bilim adamı Katip Çelebi’dir.

Cevap: D

14- Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde medreselerde, isimlerinin yanında “Arabi, Acemi, Tusî, Semerkandi “ gibi sıfatlarla anılan âlimlerin görev yapmış olmasından hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? (KPSS - 2016)

A) Osmanlı bilim ve eğitimim gelişime diğer İslam ülkelerinden bilginlerin de katkı sağladığına
B) Osmanlı medreselerinde sınıfsal farklılıkların bulunduğuna
C) Osmanlı medreselerinin eğitim programlarının İranlı Müderrisler tarafından belirlendiğine
D) Türk-İslam sentezinin Osmanlı medreselerinde başladığına
E) Medreselerde eğitim dili olarak Arapça kabul edildiğine

Çözüm:
Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde medreselerde, isimlerinin yanında;

- Arabi
- Acemi
- Tusi
- Semerkandi
Gibi sıfatlarla anılan alimlerin görev yapmış olması, Osmanlı bilim ve eğitiminin gelişimine diğer İslam ülkelerinden bilginlerin de katkı sağladığına kanıttır.

Cevap: A

15- Osmanlı Devleti’nde şehzadelerin sancağa çıkmasıyla elde ettikleri kazanımlar ve sorumlu olduğu görevler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz? (KPSS - 2015)

A) Yönetimde ve askeri alanda tecrübe kazanmak
B) Kendilerine ayrılan geliri almak
C) Sultanın emirlerine göre davranmak
D) Sancaklarındaki askerlerle birlikte sefere katılmak
E) Bulundukları bölgede adına hutbe okutmak

Çözüm:
Osmanlı Devleti’nde şehzadelerin sancağa çıkmasıyla elde ettikleri kazanımlar ve sorumlu olduğu görevler arasında A, B, C ve D seçeneklerini gösterebiliriz.

Ancak şehzadeler bulundukları bölgede adlarına hutbe okutamaz. Hutbe, bağımsızlık belirtisi olduğu için hükümdara başkaldırmış olur.

Cevap: E

16- Osmanlı Devleti’nde saray, Türk - İslam devletlerinde olduğu gibi hem padişahın özel hayatının geçtiği ev hem de devlet işlerinin yürütüldüğü merkezdi.

Buna göre aşağıdakilerden hangisinin sarayda yapıldığı söylenemez? (KPSS - 2015)

A) İç oğlanlarının eğitimin
B) Cülus töreninin
C) Yabancı elçilerin kabulünün
D) Bayramlaşma törenlerinin
E) Tımarlı sipahilerin eğitiminin

Çözüm:
Osmanlı saraylarında A, B, C ve D seçeneklerinde verilen gelişmeler gerçekleşmiştir.

Ancak tımarlı Sipahiler, sarayın da bulunduğu başkentte değil, taşrada eğitim alırlar. Kırsal kesiminde güvenliğini sağlarlardı.

Cevap: E

17- Adalet halkın, şikâyetlerini doğrudan hükümdara sunabilmesini ve onun emriyle haksızlıkların giderilmesini gerektirir.

Buna göre Osmanlı Klasik Dönemi’nde reayanın şikâyetlerini sunmak için aşağıdakilerden hangisine başvurduğu söylenemez? (KPSS - 2015)

A) Kadı B) Divanıhümayun C) Âyan Meclisi
D) Beylerbeyi E) Sancak beyi

Çözüm:

Osmanlı Klasik Dönemi tabiri kuruluş ve yükselme dönemlerini kapsamaktadır. Klasik dönemde reaya (halk) şikayetlerini iletebilmek için Kadı, Divanıhûmayun, Beylerbeyi ve Sancakbeyine başvurmuştur.

Ayan Meclisi ise XIX. yüzyılın sonlarında, I. Meşrutiyet’in ilanı ile oluşmuştur. Bu doğrultuda Ayan Meclisi’ni cevap olarak kabul etmemiz gerekmektedir.

Cevap: C

18- Osmanlı toplumu, Avrupa’dan farklı olarak aşılmaz duvarlarla birbirinden ayrılmamıştır.

Bu duruma aşağıdakilerden hangisi örnek olarak gösterilebilir? (KPSS - 2015)

A) Padişah beratıyla reayadan bir kişinin askeri sınıfa geçebilmesi
B) Yönetenler sınıfının seyfiye, ilmiye ve kalemiyle olarak gruplara ayrılması
C) Müslüman olmayanların özel hukuk alanında kendi kanunlarına tabi olması
D) Halktan gelir düzeyine göre vergi alınması
E) Beşik ulemalığı sisteminin görülmesi

Çözüm:
Osmanlı Devleti’nin padişahın beratıyla yani atama belgesiyle reayadan (halk) birinin askeri sınıfa (yönetici sınıfına) geçebilmesi dikey hareketliliğin olduğunun göstergesidir.

Bu durum Osmanlı toplumunun duvarlarla birbirinden ayrılmadığının da kanıtıdır.

Cevap: A

19- Göçler, hastalıklar ve ölümler nedeniye kimsesiz kalan çocuklar için 1914’te açılan kurum aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS - 2015)

A) Darüleytam B) Darülelhan C) Darûlbedayi D) Darülmuallimat E) Darülaceze

Çözüm:
Darüleytam: Kimsesiz çocuklar için 1914’te açılan eğitim kurumu
Darülelhan: Konservatuar
Darülbedayı: Tiyatro
Darülmuallimat: Kız öğretmen okulu
Darülaceze: Acizlerin, düşkünlerin kaldığı yer.

Cevap: A

20- Askere sette pantolon giydirip İmanına halel getiren, önlerine muallim diye Frenkleri düşüren bir padişaha elbette Allah Tevfik’ini çok görür. Efendi şimdi ne yeniçeri var ne de sipahi! Cümlesi başı şapkalı Frenk oldu!

Osmanlı Devleti’nde görülen ıslahat hareketlerine karşı halk arasında konuşulan bu sözlere bakarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz? (KPSS - 2015)

A) Islahat faaliyetleri askeri alanla sınırlı kalmıştır.
B) Islahat hareketlerinde Avrupalı uzmanlardan yararlanılmıştır.
C) Geleneksel askeri kıyafetlerin giyimi terk edilmiştir.
D) Klasik Dönem Osmanlı ordusunun yapısı değişmiştir.
E) Halk arasında bazı ıslahatçı padişahlara karşı tepkili olanlar vardır.

Çözüm:
Verilen paragraftan yola çıkılarak B, C, D ve E seçeneklerine ulaşılabilinmektedir.

Ancak “ıslahat faaliyetleri askeri alanla sınırlı kalmıştır” ifadesi yanlış bir bilgidir. Çünkü paragraftaki bilgilerle II. Mahmut eleştirilmiştir. II. Mahmut ise yalnızca askeri alanda değil, birçok alanda ıslahat yapan bir padişahdır.

Cevap: A

21- Gaziyân-ı Rum terimiyle nitelenen kişilerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (KPSS - 2014)

A) Rumelili olmaları
B) XIX. yüzyılda Rumeli’de etkin olmaları
C) Osmanlı-İran savaşlarındaki gönüllülerden oluşmaları
D) Kuruluş Dönemi’nde, gaza yapmak amacıyla Osmanlı akınlarına katılmaları
E) Osmanlı denizciliğinin öncüleri olmaları

Çözüm:
Osmanlı Kuruluş Dönemi’nde, gaza yapmak amacıyla Osmanlı akınlarına katılanlara Gaziyan-ı Rum denilmiştir. Bunların dışında;

- Baciyan-ı Rum,
- Abdalan-ı Rum,
- Ahiyan-ı Rum

gibi gruplarda Osmanlı fetihlerine destek vermişlerdir.

Cevap : D

22- I. Bayezit’in ve Osmanlı ordusunun Niğbolu Savaşı dolasıyla Avrupa’da bulunmasını fırsat bilerek, o dönemde Osmanlı Devleti’nin toprağı olan Ankara’yı hâkimiyeti altına alan Anadolu Türk beyliği aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS - 2014)

A) Kadı Burhanettin B) Karamanoğulları
C) Saruhanoğulları D) Dulkadiroğulları
E) Candadoğulları

Çözüm:
1396 yılında gerçekleşen Niğbolu Savaşı’nı fırsat bilerek, Osmanlı’nın elinde bulunan Ankara’yı Hakimiyeti altına alan Türk beyliği, Osmanlı’yı en çok uğraştıran Karamanoğulları Beyliği’dir.

Cevap: B

23- Aşağıdakilerden hangisi, vezirlerle devlet adamlarının ve seferde ordunun atlarına bakmak ve sair zamanlarda Has ahır ve çayır hizmetinde kullanılmak üzere gaueimüslimlerden tertip olunan ve özellikle Bulgaristan, Sırbistan, Makedonya ve Teselya’da istihdam edilen askeri zümredir? (KPSS - 2014)

A) Ulah B) Martaloz C) Voynuk D) Levent E) Miralay

Çözüm:
Verilen bilgiler doğrultusunda atlarım bakımından sorumlu olan “Voynuklara” ulaşmaktayız.

Diğer seçeneklere bakacak olursak;

- Martolos: Dağ geçitlerini koruyan, istihbarat toplayan Hristiyan unsurlardır.
- Levent: Başı bozuk birlik, deniz askeri anlamlarına gelmektedir.
- Miralay: Osmanlı’da albay anlamına gelen kavramdır.
- Ulah: Osmanlı’nın Eflak, Boğdan, Erdel de yaşayan Hristiyan halk için kullandığı kavramdır.

Cevap: C

24- Aşağıdakilerden hangisi Mecelle’nin özelliklerinden biri değildir? (KPSS - 2014)

A) 1926’ya kadar yürürlükte kalması
B) Bazı İslami hukuk kurallarını düzenli hâlâ getirmiş olması
C) Ahmet Cevdet Paşa’nın başında bulunduğu heyet tarafından hazırlanması
D) Müslim ve gayrimüslim tebaaya ilişkin kurallar içermesi
E) Medeni kanun özelliği taşıması

Çözüm:
A, B, C ve E seçeneklerinde verilen Osmanlı’da şeriata dayalı medeni kanun olan Mecelle’nin özellikleri arasında yer alır.

Ancak Mecelle yalnızca Müslümanları kapsamaktadır. Gayrimüslimlerle ilişkili değildir.

Cevap: D

25- Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin “seyfiye” sınıfı üyelerinden biri değildir? (KPSS - 2014)

A) Kapı kulu askerleri B) Sadrazam C) Vezirler D) Beylerbeyi E) Kazasker

Çözüm:
Seyfiye sınıfı askeri özellikleri olan sınıftır. Kapıkulu askerleri, Sadrazam, Vezirler, Beylerbeyi bu sınıf içinde yer almaktadır. Kazasker ise eğitim ve adaletten sorumlu olup, ilmîye sınıfı içinde yer almaktadır.

Cevap: E

26- Osmanlı Beyliği’nin Rumeli’ye geçişinde aşağıdakilerden hangisi etkili olmamıştır? (KPSS - 2013)

A) Bizans İmparatorluğu’ndaki taht mücadeleleri
B) Karesioğulları Beyliği’nin Osmanlı egemenliğine geçmesi
C) Karamanoğulları Beyliği’nin desteği
D) Gaza düşüncesi ile hareket edilmesi
E) Uçlarda Bizans İmparatorlığu’na en yakın bölgede bulunması

Çözüm:

Osmanlı Beyliği’nin Rumeli’ye geçişinde etkili olan sebepler şunlardır;

- Osmanlı’nın Karesioğulları topraklarına ve donanmasına sahip olması
- Osmanlıların Hristiyanlara ait olan topraklara sahip olma ideali ( Gaza / Cihat düşüncesi)
- Türkmenlere yurt bulma ihtiyacı
- Uçlarda Bizans’a yakın bir bölgede bulunması ve uç beylerinin Bizans sınırlarına akınlarda bulunması
- Bizans İmparatorluğu’nun kendi içinde taht kavgaları ile uğraşması
- Bizans’ın Balkanlardan gelen Sırp ve Bulgar tehdidine karşı Osmanlı’dan yardım istemesi

Karamanoğulları Beyliği’nin alınması ise Anadolu Türk siyasi birliğini sağlamaya yönelik bir faaliyettir.

Cevap: C

27- Osmanlı Devleti’nin kuruluş ve yükseliş döneminde oluşturduğu kültürde;

I. Orta Asya Türklerinin,
II. Müslümanların,
III. Fethedilen yerlerin ahalisinin
Yaşam tarzı ve inanışlarından hangilerinin etkili olduğu savunulabilir? (KPSS - 2013)

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II
E) I, II ve III

Çözüm:

Osmanlı Devleti kuruluş ve yükselme döneminde Orta Asya Türklerinin, Müslümanların (şeri hukuk) ve fethedilen yerlerin ahalisinin yaşam tarzı ve geleneklerini bünyesinde birleştirmiş ve kendine özgü bir yönetim şekline dönüştürmüştür. Bilindiği gibi Osmanlı Devleti’nin temelini şeri ve örfi hukuk oluşturmaktadır. Şeri hukuk kaynağını İslam’dan, örfi hukuk ise Türk gelenek ve göreneklerinden almaktadır. Ayrıca Osmanlı fethettiği bölgelerin de bazı kurallarına hiç dokunmamış, aynen uygulamıştır.

Cevap: E

28- Osmanlı Devleti’nde Divanıhümayun’un üyelerinden Reisülküttap, zamanla aşağıdakilerden hangisine dönüşmüştür? (KPSS - 2013)

A) Hariciye nazırı B) Maarif nazırı C) Maliye nazırı D) Serasker E) Dahiliye nazırı

Çözüm:

Reisülküttap, Divanıhümayun’daki kâtiplerin başında bulunan görevlidir. Ancak zamanla devletin sınırlarının genişlemesiyle birlikte Reisülküttaplık makamının da önemi ve sorumlulukları artmıştır. XVII. yüzyıldan itibaren Reisülküttap sadece kâtiplerin başı değil, Dış İşleri Bakanı (Hariciye Nazırı) görevini de üstlenmiştir.

Cevap : A

29- Osmanlı Devleti’nde esnaf teşkilatının usta sayısını sınırlı tutmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS - 2013)

A) İhracatın teşvik edilmesi
B) Ürün arzının talebe göre ayarlanması
C) Para ekonomisine kısa zamanda geçilmek istenmesi
D) Tarım ürünlerinin ön plana çıkarılması
E) Askerlik hizmetinin gözetilmesi

Çözüm:
Osmanlı Devleti’nde esnaf teşkilatı lonca adıyla bilinmektedir. Lonca teşkilatında temel esnaf politikaları belirlenmiş ve uygulanmıştır. Teşkilatta usta sayısı sınırlı sayıda tutulmuş böylece ürün artışının talebe göre ayarlanması sağlanmıştır. Çok fazla usta sayısı sonucu fazla malın üretilip boşta kalmasının önüne geçilmiştir.

Cevap: B

30- Osmanlı toplumunda uzun yıllar Millet-i Sadıka olarak bilinen Ermeni toplumunun isteklerinin zamanla bir soruna dönüşmesinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz? (KPSS - 2013)

A) Avrupa devletlerinin kışkırtması politikası
B) Fransız ihtilaliyle gelişen milliyetçilik düşüncesi
C) Balkanlarda oturan Hristiyan toplulukların bağımsızlıklarını kazanması
D) Rusya ve İngiltere’nin, Ermenilerle ilgili ıslahat yapılması için Osmanlı Devleti’ne baskı yapması
E) Osmanlı Devleti’nin, Osmanlıcılık fikrini uygulamaya koyması

Çözüm:
Ermeniler Osmanlı Devleti’nde uzun yıllar Millet-i Sadıka olarak adlandırılmışlar hatta XIX. yüzyılda Hazine-i Hassa Amirliği’ne kadar yükselmişlerdir. Ancak zamanla Ermeniler de diğer azınlıklar gibi isyan hareketlerinde bulunmuşlardır. Ermenlilerin isyan etmelerine şu nedenler etkili olmuştur;

- Avrupa devletlerinin kışkırtıcı politikaları
- Fransız ihtilali sonucu yayılan milliyetçilik akımı
- Rusya ve İngiltere’nin Osmanlı iç işlerine karışarak Ermeniler ile ilgili ıslahat yapılmasını istemesi
- Balkanlarda oturan halkların bağımsızlıklarını kazanmaları
Osmanlı’nın, Osmanlıcılık politikasını benimsemesi ise bu isyan hareketlerine karşı bir önlem niteliği taşımaktadır.

Cevap: E

31- Aşağıdakilerden hangisinin, Osmanlı Devleti’nde ticareti geliştirmek ve ticaret yollarında güvenliği sağlamak amacıyla yapıldığı savunulamaz? (KPSS - 2012)

A) Menziller B) Derbentler C) Dârülkuralar
D) Bedestenler E) Kervansaraylar

Çözüm:

Osmanlı Devleti’nde bölgeler ve ülkelerarası ticaretle uğraşanlara tacir veya tüccar denilirdi. Ülke içi ve ülkelerarası ticaret kervanlarla yapılır ve devlet yolların bakım ve güvenliğine özel bir önem verilirdi. Geçitlerdeki Derbentler, şehirlerde bulunan bedestenler, önemli ticaret yolları üzerinde bulunan kervansaraylar. belirli aralıklarla kurulan menziller (konak yeri, at değiştirilen yer) ticareti geliştirmeye ve yolların güvenliğine yönelik kurulmuştur. Darülkuralar ise Medreselerde Kuran-ı Kerim okuma ve iyi okutma okullarıdır.

Cevap: C

32- I. Şer’i hukuk kuralları
II. Eski Türk gelenekleri
III. Fethedilen bölgelerde daha önceki uygulamalar

Osmanlı Devleti’nin hukuk sisteminde yukarıdakilerden hangileri etkin olmuştur? (KPSS - 2012)

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III

Çözüm:

Osmanlı hukuk sisteminin kaynakları

- İslam özel hukuku olan şeriat
- Kaynağı eski Türk gelenekleri olan örfi kurallar
- Fethedilen bölgelerde daha önceki uygulamalar ki bunlar şeri ve örfi kurallara aykırılık teşkil etmiyorsa yürürlülükte bırakılırdı.
Yerel gelenekleri yerinde bırakma anlayışı sancak kanunnamelerinin ortaya çıkmasında etkili olmuştur.

Cevap: E

33- Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı timar sistemine göre dirlik sahibinin görevlerinden biri değildir? (KPSS - 2012)

A) Kapıkulu askerlerine ulufe dağıtmak
B) Dirliğindeki vergileri toplamak
C) Bulunduğu bölgenin güvenliğini sağlamak
D) Bölgesinde üretimi artıracak tedbirler almak
E) Savaş zamanı cebelü denilen askerleriyle orduya katılmak

Çözüm:
Kapıkulu ulufeleri doğrudan hazineden ödenirdi. Ulufenin hazırlanması Defterdarların görevleri arasındaydı. Üç ayda bir törenle ödenirdi. B, C, D ve E şıklarında verilen bilgiler doğrudan dirlik sahibinin görevleri arasındadır.

Cevap: A.

34- Osmanlı Devleti’nde,

I. Askeri eğitim sisteminde yenileşmeler,
II. Bürokraside düzenlemeler,
III. Enderun Mektebi’nin kurulması, çalışmaları

Uygulamalarından hangilerinin, modernleşmeye yönelik olduğu savunulabilir? (KPSS - 2012)

A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II
E) I, II ve III

Çözüm:
Askeri eğitim sisteminde yeniliklere 18. yüzyılda başlanmıştır. (Mühendishanelerin açılmasıyla. ) Börokraside düzenlemelere II. Mahmut zamanında başlanılmıştır. (Bakanlık sistemine geçiş, bakanlıkların Hariciye ve Dahiliye olarak ayrılması). Tüm bu uygulamalar devletin gücünü artırmaya yönelik ıslahat hareketleridir.

Cevap : D

35- Osmanlı Dönemi’nde Fatih Sultan Mehmet’in hocası olmuş, din, tasavvuf ve tıp alanlarındaki çalışmalarıyla bilinen ünlü bilgin aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS - 2011)

A) Ebussuud B) Emir Sultan C) Akşemsettin D) Kemalpaşazade E) Molla Feneri

Çözüm
Ebussuud Efendi, 1545 tarihinde Kanuni Dönemi’nin önemli Şeyhülislamlarındandır.

Emir Sultan, Yıldırım Bayezid’in damadı olması nedeniyle sultan ünvanını kullanmıştır. Devrin önemli mutasavvıflarındandır.

Akşemsettin, Fatih Sultan Mehmet’in hocası olup, din, tasavvuf ve tıp alanında çalışmalar yapmıştır.

Kemalpaşazade, Tevarih-i Ali Osman adlı tarihi eserin yazarıdır. 16. yüzyılda Osmanlı kadılık, müderrislik, kazaskerlik ve şeyhülislamlık görevlerini yürütmüştür.

Molla Feneri, Osmanlı tarihinin ilk şeyhülislamıdır. Yıldırım Bayezid, Çelebi Mehmet ve II. Murad dönemlerinde görev yapmıştır.

Cevap: C

36- Osmanlı Devleti’nde 19. yüzyılda güzel sanat dallarında eğitim ve öğretim yapmak üzere açılan ve müdürlüğüne Osman Hamdi Bey’in getirdiği okul aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS - 2011)

A) Darülmuallimin
B) Sanayi-i nefise mektebi
C) Galatasaray Sultanisi
D) Darülfünun
E) Dârul maarif

Çözüm: Osmanlı Devleti’nde;
Darulmuallimin, 19. yüzyılda Abdülmecid döneminde ortaokullara (rüşdiye) erkek öğretmen yetiştiren okuldur. (1847)

Sanat-İ Nefise Mektebi, 19. yüzyılda güzel sanat dallarında eğitim ve öğretim görevi gören okul, Osman Hamdi Bey’in girişimi ile kurulmuştur.

Galatasaray Sultanisi, II. Beyazıt döneminde, Galata Sarayı ocağı adıyla kurulan okul 1868 yılında Abdülaziz döneminde Mekteb-i Sultan-ı ismini almış olup batı tarzı eğitim veren lisedir.

Darülfünun, fen bilimleri evi anlamına gelen, üniversite niteliğine sahip Tanzimat dönemi okuludur.

Darülmaarif, tanzimat döneminde ortaöğretim kurumu olarak faaliyet yürütmüş olup darülfünunna hazırlık için felsefe, geometri, aritmetik, coğrafya gibi derslere de yer vermiştir. Osmanlı tarihinde Avrupa’yı mektep planında yapılan ilk modern kurumdur.

Cevap: B

37- Osmanlı Devleti’nde resmi tarih yazarlarına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS-2010)

A) Mültezim B) mütevelli C) nişancı D) Reisülküttap E) Vakanüvis

Çözüm Osmanlı Devleti’nde Divanıhümayun kaleminde görevli olup kendisine verilen resmi belgelere dayanarak Siyasal olayları kaydeden devlet tarihçisi XVII. yüzyıla kadar bu görevi “Şehnameci” adı verilen saray tarihçileri yerine getirmiştir. Daha sonra kullanılmaya başlanan Vakanüvis sözcüğü ise Arapça vaka (olay) ile Farsça nuvis (yazıcı) sözcüklerinden türetilmiştir. Vakanüvisler devletin resmi görüşlerine uygun olarak kaleme alırlardı.

Cevap: E

38- Osmanlı devleti zamanında kitabı bahriye adlı eseriyle Haritacılık çalışmalarıyla ünlü bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS-2010)

A) piri Reis
B) Ali kuşçu
C) seydi Ali Reis
D) matrakçı nasuh
E) sabuncuoğlu Şerafettin

Çözüm
Kitabı Bahriye’nin yazarı piri Reis ayrıca iki harita yapmıştır. Birinci haritada batı afrika, güney batı Avrupa ve güneydoğu Avrupa sahillerine göstermektedir. İkinci haritada ise kuzey Amerika’yı çizmiştir.

Seydi Ali Reis (XVI yüzyıl) denizci olduğu kadar astronomi ve coğrafya konusunda da bilgi sahibidir. Hindistan çevresi ve hint okyanusunu anlatan Miratül Memalik adlı eseri yazmıştır.

Matrakçı nasuh, nakkaş, matematikçi olan matrakçı Osmanlı ordusunu konaklama yerlerini ayrıntılarıyla gösteren minyatürler yapmıştır.

Sabuncuoğlu Şerafettin, Fatih dönemi tıp bilginlerindendir. Cerrahi alanında yazmış olduğu eserinde, ameliyat sırasında hekim ve hastanın duruşlarıyla cerrahi aletleri anlatmıştır.

Cevap: A

—-

Eğlence

❤Kalp Fırlat🌸Çiçek Fırlat💧Su Fırlat💣Bomba Fırlat↕Titret

👍1