Amerika’ya yerleşen ikinci kolonidir. 1587'de North Carolina açıklarındaki Roanoke Adası’na yerleşmişler ve 1590 yılında arkalarında hiçbir iz bırakmadan ortadan kaybolmuşlardır. Bu ortadan yokoluş hakkında çeşitli teoriler üretilmiş olsa da bu kolonidekilere ne olduğu hakkında kesin bir bilgi yoktur.

1585 yılında sır Walter Raleigh tarafından gönderilen 100 kişi Roaneke Adasında ilk İngiliz kolonisini kurmuşlardır. Raleigh bu adanın İspanyollarla savaşacak olan İngiliz savaş gemileri için mükemmel bir liman olduğunu düsünmüştü. Gemilerin onarımı burada yapılabilir eksik cephane ve gıdaları tamamlanan gemiler savaşa tekrar dönebilirlerdi. Ama plan başarılı olamadı.

Topraklar hem kolonileri, hem de civardaki kizilderilerin ihtiyaçlarını karşılayacak kadar berekletli değildi üstelik adanın etrafındaki suların sığlığı gemilerin adaya yeterince yaklaşmasına engeldi. Böylelikle ertesi yıl kolonidekiler İngiltere’ye geri dönmeye karar verdiler. Bu sırada Raleigh İngiltere’den bir grup kolonist daha göndermişti. Yeni grup ilk yerleşen kolonistlerin ayrılmasından birkaç gün sonra adaya ulaştıklarında 15 kişi hariç herkesin İngiltere’ye geri dönmüş olduğunu öğrendiler.

1587 yılının ilkbaharında Raleigh yeni kıtaya bir grup kolonist daha gönderdi. Fakat gemiler daha kuzeydeki (şimdiki Virginia) Chesapeake körfezi yakınlarına doğru hareket ettiler. Gemiler Temmuz ayında Outer Banks’e ulaştılar ama donanma komutanı kolonidekilerin Roanoke adası yerine bu yeni limana yerleşme isteklerini kabul etmedi ve kolonistleri Roanoke adasına bıraktı. Koloni lideri John White ki kendisi adaya ilk yerleşen İngiliz kolonisindendi 1587'nin Ağustos Ayında İngiltere malzeme tedariki için geri döndü. Fakat İngiltere ve İspanya arasında devam etmekte olan savaş adaya geri dönmesini üç yıl kadar ertelemesine neden oldu. Ağustos 1590'da Roanoke adası’na geri dönen John White ailesi ve yüz kadar kolonist tarafından karşılanmayı beklerken koloninin terk edilmiş olduğunu gördü.

John White’in rastladığı tek ipucu bir ağacın üzerine kazılmış olan Croatoan kelimesi idi. Croatoan ya da hatteralar adanın güneyinde yaşayan ve kolonistlere dostane davranan kizilderilerdi. John White kolonositlerin hatteralar’a katılıp katılmadıklarını öğrenmek için araştırmalara başladı ancak hava koşulları yüzünden araştırmasını tamamlayamadan İngiltere’ye geri dönmek zorunda kaldi.

Koloniye yerleşenlerin kaybolması ile ilgili iki teori üretildi. İlki daha en başında Chesapeake körfezi’ne gitmek isteyen kolonistlerin buraya hareket ettikleri ve kizilderili direnişi ile karşılaşıp öldükleri. Diğer teori ise Kuzey Carolina’daki diğer kizilderi kabilelerine entegre oldukları. Kolonistlere ne olduğu bilinmiyor haklarında tek söylenebilecek şey bir daha Avrupalılar tarafından görülmedikleri.

Croatoan Amerika da hala araştırılan ama çözüme kavuşmamış bir konu gerçekten Roanoke kolonistleri hakkında çok fazla teori var özellikle beyazlara dost davranan yerli halka karışmış olabilecekleri öngörülmüş. Ama Doğu Carolina üniversitesi Croatoan Projesi başlattığından beri arkeolojik çalışmalar devam ediyor sonucunda kolonistlerden birine ait olduğu düşünülen bir yüzük bulunmuş ve Dna projesi başlatılmış böylece yerli halka karışıp karışmadıkları anlaşılacakmış.. Tabii croatoan hakkında oldukça popüler çarpıtmalarda yok değil..

Alıntıdır.