Farmasötik preparatlar cilt üzerine cilt bakımı sağlamak ve cildi zararlı etkilerden korunak amacıyla (A) veya uygunsa ilacın sistemik dolaşıma geçmesini sağlamak (B) için taşıyıcı olarak uygulanır.

Cilt Korunması (A)

Cildin durumuna (kuru, yağ oranı düşük, çatlamış, nemli, yağlı, elastik) ve zararlı uyaranların tipine (suya uzun süre maruz kalma, alkol içeren dezenfektanların düzenli kullanımı s. 290, yoğun güneş ışını) göre farklı gereksinimleri karşılamak İçin çeşitli tip koruyucu preparatlar vardır.

Koruyucu preparatlar arasındaki farklılıklar yoğunluk, fizikokimyasal özellikler (lipofilik, hidrofilik) ve katkı maddesinin bulunuşu esasına dayanır.

Toz pudralar, sağlam cilt üzerine serpilir ve talk, magnezyum stearat, silikon dioksit (silika) veya nişasta içerirler. Cilde yapılırlar ve mekanik tahrişi azaltan bir film oluştururlar. Tozlar kurutucu (evaporatif) etki gösterirler.

Lipofilik merhemler (yağlı merhem) lipofilik bir sıvağa (parafin yağı, petrol jeli, yün yağı (lanolin) sahiptir ve çinko oksit, titanyum oksit, nişasta veya bunların karışımı gibi toz maddeleri %10’a kadar içerebilirler. Emülsiyon yapan merhemler parafin ve bir emülsiyon yapıcı yağdan yapılır, su ile karıştırılabilir.

Pat( yağlı pat) %10’dan fazla toz haline getirilmiş bileşik içeren merhemlerdir.

Lipofilik (yağlı) krem suyun yağdaki emülsiyonudur, sürülmesi yağlı pat veya yağlı merhemden daha kolaydır.

Hidrojel ve suda çözünen merhemlerin kıvamı çeşitli jel yapıcı ajanlarla (jelatin, meyil selüloz, polietilen glikol) sağlanır. Losyonlar suda çözünmeyen ve katı bileşiklerin sulu süspansiyonlarıdır.

Hidrofilik (sulu) krem bir emülsiyon yapıcı maddenin yardımı ile oluşan bir yağında içindeki emülsiyonudur; bir emülsiyon yapıcı merhemin bir sudaki yağ emülsiyonu olarak da kabul edilebilir.

Lipofilik sıvağa sahip dermatolojik preparatlar cilde suyu tutmayan bir kaplama gibi yapışır. Yıkama ile uzaklaştırılamaz ve aynı zamanda suyun dışarıdan cilde geçmesini de önlerler. Cilt kurumadan kurunur, nemi esnekliği artar.

Suyun buharlaşmasının engellenmesi kapanmış olan cilt alanın ısınması ile sonuçlanır. Hidrofilik ajanlar yıkanarak kolayca uzaklaştırılır ve suyun deriden geçişini engellemez. Suyun buharlaşması soğuma etkisi olarak hissedilir.

Taşıyıcı Olarak Dermatolojik Preparatlar (B)

Etki bölgesine ulaşılabilmesi için, bir ilaç (İ) lokal bir etki isteniyorsa (örn, glukokortikoid merhemi) cilde girmelidir, veya sistemik bir etki (transdermal taşıma sistemi, örn; nitrogliserin, s. 120) isteniyorsa cilde penetre olabilmelidir. İlacın taşıyıcıdan (T) ayrılma eğilimi ilaç ve taşıyıcının lipofilitesinim farklı olması durumunda yüksektir (yüksek eğilim: hidrofilik İ ve lipofilik engel oluşturduğu İçin (s.22) sadece lipofilik ilaçlar absorbe olur. Hidrofilik ilaçlar lipofilik taşıyıcı içinde uygulanırsa dış deriden bile geçemez. Bu formülasyon cilt yüzeyinde yüksek ilaç konsantrasyonu istendiğinde anlamlı olabilir (örn; bakteriyel cilt enfeksiyonları İçin neomisin merhemi).