Onu gördünüz ve kalbiniz hızla çarpmaya başladı. Gözleri, saçları, tavırları adeta sizi sizden aldı. Sohbet etmeye başladığınızda kelimeleri sizi büyüledi. Midenizde uçuşan kelebekleri hissettiniz, elleriniz terledi ve bir süre sonra ondan başkasını gözünüz görmez oldu.

Edebiyatın, sanatın, felsefenin, bilimin, psikolojinin ve daha pek çok alanın üzerine kafa yorduğu ve yücelttiği konulardan biridir aşk. Türlü türlü de çeşidi, tarifi vardır. Hesaplanamazdır, şiddetlidir, beklenmediktir, bu yüzden de aşkın gözü kördür. Mantıklı bir sorgulama yapma yetiniz kaybolur; yer, gök sizin için âşık olduğunuz kişinin yüzüdür.

Binlerce yıldır insanoğluna şiirler, destanlar yazdıran, çöllere sürükleyen aşk hakkında bugün bilimsel olarak daha fazla veriye sahibiz. Bunun kimyasal bir süreç olduğunu artık biliyoruz. Evrimsel açıdan üremeye kodlanmış insanın çoğalması ve üredikten sonra da çocuğunu eşiyle beraberce büyütebilmesini sağlayan bir boyutuyla da biyolojik bir süreçte aşk. Elbette içinde sevgi, şefkat, bağlılık gibi değerli pek çok şeyi de barındırır ki aşk özel yapan şeyler de bunlardır. Ancak temelde bilim bize aşkın kimyasal bir süreç olduğunu söyler.

Aşkı kalple bağdaştırmamız yerine beyinle bağdaştırmamız da bu yüzden önemli. Âşık olduğunuzda iştahınız kesilir, başka şeylere odaklanamaz, ondan başkasını düşünemez hale gelirsiniz. Aşk takıntıdır bir anlamda.

Kendi zihnimizde ideal bir sevgili imajı yaratmış olabilirsiniz, çok güzel - yakışıklı olsun, kariyeri olsun, mavi gözleri olsun gibi beklentiler içimdeyken bir bakarsınız olmadık birine âşık oluvermişsiniz. Hatta bazen toplum tarafından onaylanmayacak ilişkiler içinde bile bulabilirsiniz kendinizi.

Olgunluk yol aldıkça ve hayatı deneyimledikçe gelişen bir şeydir. Bazı insanlar çok genç yaşta ciddi bir olgunluk kazanabilirken kimisi de ellisinde hâlâ bir çocuk gibi davranabilir. Ancak toplum sürekli bizden daha olgun ve daha “mantıklı” davranmamızı bekler ve bu konuda da ısrarcıdır. Ailelerin de çocukları İçin belli bir takvimleri vardır, eğitim, evlilik, çocuk, yazlık-araba satın almak gibi bir liste ile çoğunuz karşılaşmışsınızdır. Hayatta yol almanın belli kıstasları bunlarmış gibi size dayatılan şeylerle mücadele etmek zordur; çünkü bilirsiniz ki çoğu planı hayata geçirip getiremeyeceğinize sadece siz karar vermezseniz, bunu size zaman gösterir.

Hayatınızda aldığınız kararlarla ilgili ailenizden, arkadaşlarınızdan geribildirimler alırsınız. Bu geribildirimlere ihtiyaç duyun; ya da duymayın temelde yaptığınız seçimlerin sevdikleriniz tarafından da onaylanması ve saygı görmesini beklersiniz. Yeni taşınacağınız evi beğenmeyen annenize belki pek kulak asmazsınız ama konu ilişki ya da aşk olduğunda işler sizin için çetrefilli hale gelir.

Aileniz ya da sosyal çevreniz tarafından onaylanmayacağını düşündüğünüz bir ilişkinin içinde olmak sizi zorlayabilir. Bu durumda daha çok içinize kapanıp, ilişkinizi kapalı kapılar ardında gizli bir şekilde sürdürmek isteyebilirsiniz.

Toplum açısından yargılanan ilişki modellerinden biri de arada yaş farkının hayli yüksek olduğu ilişkilerdir. Çoğu insan bu tip çiftlere iyi gözle bakmaz hatta yargılar, eleştirir ya da altında başka nedenler arar.

Diyelim çok genç yaşta kendinizden yaşça büyük biriyle bir ilişkiye başladınız. Unutmayın hayatımıza dahil ettiğimiz her insan ihtiyaç duyduğumuz bir boşluğu doldurur ve bir anlamda gelişimimize hizmet eder. Sevgi, şefkat, güven, dostluk, çocuklarınızı beraberce büyüteceğiniz bir eş, büyütmenize rehberlik edecek bir yol gösterici, oyun arkadaşı ve ihtiyacı duyduğunuz şey her neyse yaşamınıza dahil olan kişi bir misyon edinmiş demek oluyor, elbette aynı şekilde siz de karşı taraf için bir konuma oturuyorsunuz.

Peki neden kendinizden yaşça büyük birinden etkilenme ihtimaliniz her zaman vardır?

Kadınlar ilişkilerde erkeklerin statüsüne ve kaynaklarına daha fazla önem verir, bunun nedeni de yuva kurduğunda çocuklarına daha iyi bir gelecek verebilme kaygısıdır. Bu yüzden bu kaynaklara tam anlamıyla erişmiş yaşça büyük erkeklerden etkilenirler. Erkekler açısından durum gençliğin doğurganlıkla özdeşleşmesinden dolayı onların da daha genç kadınlara yönelmesidir. Evrimsel olarak bu durumun tersini açıklamak için yeterince veriye sahip değiliz. Yani kendinden yaşça küçük bir erkekle beraber olan kadın ya da kendinden yaşça büyük olan bir kadınla beraber olan erkek söz konusu olduğunda ancak sosyokültürel açıklamalardan faydalanabiliriz. Günümüzde artık çoğu kadın eskiye nazaran ekonomik ve bireysel özgürlüğüne daha çok kavuşmuş durumda. Yüksek maaşlar ve pozisyonlar artık sadece erkeklere has sıfatlar olmaktan çıkmış ve erkeklerden bu anlamda özgürleşmişlerdir. Bu yüzden eş - sevgili arayan bir kadın için deneyim, olanaklar ve olgunluk daha ikinci planda yer alır diyebiliriz.

Aşkın, ilişkilerin ve bağlılığın temelindeki kimyasal ve sosyokültürel süreçlerden bahsettik. Hayatınızdaki kişi sizden yaşça çok büyük olabilir; ya da yaşam tarzınız hiç birbirinize benzemiyor da olabilir. İlişkinizi çevreniz onaylamıyor ; ancak her şeye rağmen ona bağlandığınızı hissediyorsunuz ve onunlayken mutlusunuz. Bu durumda ne yapmalısınız?

• Meseleye tek taraflı bakmayın.

Aradaki yaş farkı ilk etapta her iki taraf için de korkutucu olabilir; ancak unutmayın ikiniz de benzer şeyleri düşünüyor ve yaşıyorsunuz. Böyle bir durumda meseleye sadece kendi açımızdan bakmayın, en az sizin kadar onun da tereddütlerinin olabileceğini unutmayın.

• Ortak beklentilerinizin ne olduğunu keşfedin.

Yaş farkından ziyade ortak beklentiler üzerine yoğunlaşmak daha sağlıklıdır. Birbiriniz için ne ifade ettiğinizi bulmak ilişkinizi anlamlandıracak ve daha güvenli bir hale getirecektir. İkiniz de ilişkide aynı şeyi arıyorsanız çoğu şeyi çözdünüz demektir. Yakın yaşlarda olan çiftlerin de sorun yaşadığını unutmayın.

• Her ilişkinin farklı olduğunu görün.

Bir başka faktör ise, her partnerin yaş aralıklarıdır. Örneğin; 20-30 yaş aralığında olan bir çift ile 50-60 yaş aralığında olan bir çiftin sorunları farklıdır. Bunun bedeni yaşamlarımızın farklı aşamalardan oluşuyor olmasıdır. Her aşamada ustalaşmamız gereken farklı deneyimlerden geçeriz ve her yaş aralığında öncelik verdiğimiz şeyler değişebilir. Bu yüzden her ilişki kendi şartlarında değerlendirilmelidir.

• Yaş farkı her şey demek değildir.

Bir ilişkinin başarılı olup olmaması, partnerlerin ilişkileriyle ilgili benzer değerleri, inançları ve hedefleri ne ölçüde paylaştığına bağlıdır. Dolayısıyla yaş farkında takılı kalıp diğer olumlu şeyleri gözden kaçırmayın. Kişisel hedeflere ulaşmada sevgilinizi desteklemek; ilişki taahhüdünü, güven ve samimiyeti teşvik etmek ve problemleri yapıcı yollarla çözebilmek sağlıklı bir ilişki için var olması gerekenlerde ve bu faktörlerin yaşla çok az ilgisi vardır. Gerçek şu ki, bir yaş aralığı çiftler için bazı zorluklar doğurabilirken, çiftler ilişkilerinde gayretli oldukları sürece, yaşın bir engel oluşturmaması gerekir.

• Algınızı değiştirin.

Arada yaş farkı olan çiftlerin toplumsal onaylanmaması algıları, ilişkilerinin sonuçlarını oldukça etkileyen bir faktör. Yani bu çiftler, aileleri, arkadaşları veya çevrelerinden onay almadıklarını düşünürlerse ve buna inanırlarsa ilişkilerin devam etmesi zorlaşıyor. Eğer ilişkinize inanıyorsanız önyargıları boş verin.

• Olumlu örnekleri görün.

Bazı insanlar, aralarında yaş farkı olan insanların ilişki verilerinin yetersiz olduğunu düşünseler de bazı çalışmalar aralarında yaş farkı olan çiftlerin ilişki memnuniyetinin daha yüksek olduğunu gösteriyor. Ayrıca bu çiftler, yaşları yakın veya yaşları aynı olan çiftlere göre daha fazla güven, bağlılık ve daha az kıskançlık yaşıyorlar. Kendinden yaşça büyük olan erkeklerle birlikte olan kadınlar daha romantik ilişkiler yaşadıklarını belirtiyorlar.

Uzman Psikolog
Esra Ezmeci’nin Kararı Ben Veririm kitabından yazılmıştır.