Filmlerde, dizilerde çokça şahit olduğumuz iki sahne vardır:

1. Sahne: Ayrılık sonrası kadın.

Genelde ayrıldıktan sonra eve kapanmış, pijama terlik moduna girmiş, ağlayan, kendini yemek yemeye vermiş, battaniyenin altından çıkmayan ve arkadaşları tarafından teselli edilen bir kadın profili. Zamanla dış dünyaya açılan, nihayetinde gücünü topladığı ilk anda saçlarında ya da fiziksel görünümünde büyük bir değişiklik yapan, bir süre ertelediği sosyalleşme gündemini tekrar başlatan en sonunda da yeni birine fırsat verme cesaretini kendinde bulan kadınlar…

1. Sahne: Ayrılık sonrası erkek.

Ayrıldıktan sonra yeniden özgürlüğünü kazanmanın verdiği mutlulukla hızlı bir yaşama doğru açılan, mutlu ve keyifli süren çapkınlık turlarının ardından yavaşlayan ve bir süre sonra mutsuzluğa kapılan ve eski günleri özleyen erkekler.

Bu klişe iki sahneye pek çoğumuz aşinayız. Hatta benzer deneyimlerden bile geçmiş olabilirsiniz. Aslında bilimsel olarak da kadının ve erkeğin ayrılığa verdiği reaksiyonlar aşağı yukarı bu şekilde.

Aslında ayrılıklarda klişe laftır. “Kalbim kırıldı!” demek. Oysa kırılan beynimizdir ve erkekle kadınlar farklı beyin yapılarına sahip olduklarından bu süreci de farklı yaşarlar. Çok hoşuma giden bir benzetmeden bahsetmek istiyorum. Kadınların ayrılık süreci paraşütle atlamaya, erkeklerinki ise trambolinde zıplamaya benzer. Kadınlar ayrılıktan sonra serbest düşüşe geçerler ve açılan paraşütle indiklerinde her şey onlar için geride kalmıştır. Erkekler de ayrıldıktan sonra eğlenceli bir zıplama halinde yukarı doğru hareket ederler, ancak fizik kuralları gereği yere indiklerinde üzüntü ve pişmanlıkla dolarlar.

İlişki içindeyken insan beyni bir çeşit ödül dengesine alışır. Haz almak beklenti doğurur, hazdı karşılandığında tatmin olur, bu döngü bu şekilde sürüp gider. İlişki bittikten sonraysa, beyninizin ödül mekanizmasının normale dönmesi zaman alır. Mutlu anlar, romantik paylaşımlar ortadan yok olduğunda beyniniz ödülünü kaybetmiş olur. Çekilen acı aslında bunun yoksunluğudur. Ayrılık sonrası, beyin sanki hâlâ ilişki devam ediyor gibi, ödül mekanizmasını işletmeye devam eder. Yeterli tepkiyi alamadığı zaman, aktivasyon düzeyini artırarak tepki verir.

Beynin ödül sisteminden gelen bu talep, ayrılmanın ardından dürtüsel ya da saçma şeyler yapmanıza neden olur. Eski sevgilinize yazdığınız ayrılık mesajları ya da umutsuz yalvarışlar, aslında içinizde meydana gelen kimyasal fırtınaların dışa vurulmuş halidir.

Ayrılık aşaması her insan için acı verici bir süreçtir. İlişkilerin doğasında birlikte olmak kadar ayrılmak var ve hatta şairin de dediği gibi: “Ayrılık sevdaya dahil.” Eğer yolunda gitmeyen bir ilişkinizi bitirdiyseniz ve yolunuza nasıl devam edeceğinizi bilmiyorsanız öncelikle bunun şu aşamada çok normal bir süreç olduğunu kabullenin. Panik yapacak bir şey yok.

Özellikle uzun ilişkilerden sonra ne yapacağınızı bilememiz normal. Onca zaman sonra basit bir sabah rutininizin yokluğu dahi duygusal dalgalanmalar ve boşluk hisleri yaratır. Bir de üstüne istemediğiniz bir ayrılığın getirdiği depresyon varsa toparlanmanız için etkili bir eylem planına ihtiyacınız var demektir.

- İlişkiler sizi beslemek ve büyütmek içindir, kendi benliğinizle dahil olduğunuz bir süreçtir. İlişkiniz bittikten sonra geriye kalanlarda sadece mutsuzluk ve olumsuz duygular aramayın. Siz neredesiniz? Kim olduğunuzu hatırlayın, ilişkiniz olsun olmasın hâlâ sahip olduğunuz değerleri, başarılarınızı, mücadele ile edindiklerinizi anımsayın. Bunları anımsamak sizin sadece ilişkinizden var olduğunuz yanılsamasını ortadan kaldıracaktır.

- İlk başlarda onay bir şeyler yapmak size zor gelebilir. Hatta tek başınızayken neler yaptığınızı hatırlatmakta zorlanabilirsiniz bile. Kendinize eskiden neler yaptığınızı sorun. Ne yaparak eğlenirdiniz? Dışarı çıkarak mı, arkadaşlarınızla vakit geçirerek mi? Belki de sadece yalnız evde olmaktan keyif alacaksınız. Bu sorulara verdiğiniz cevaplar uzun zamandır içinizde saklı kalan tutkular ve hobilerin kilidini açabilir. Ayrıca kendinize bir şeyleri denemek için izin verin. Bunlar uzun zamandır aklınızda olan ama bir türlü zaman ayıramadığınız hobiler de olabilir, yeni bir şeyler keşfetmek için bulacağınız ve yapmaktan zevk alacağınız şeyler de… Yeni şeyler denemek için rutininizden çıkıp sosyal olmak, hayatınızı kontrol altına alıyormuş gibi hissetmenin en iyi yoludur. Bu muhtemelen yolculuğunuzun en korkutucu kısmı gibi gözükse de aynı zamanda sizin için büyük bir ödül de olabilir. Korkularınızın üzerine gidin. Denemeden bilemezsiniz.

- Doğanın kanunudur: “ Evren boşlukları sevmez!” Hemen aklınıza yeni bir ilişki gelmesin. Elbette buna ihtiyaç duyuyor olabilirsiniz ancak uzun ilişkiler sonrasındaki beraberlikler sizin adınıza olmasa da hayatınıza giren insan için hayal kırıklığına neden olabilir. Duygusal olarak dengeye gelmeden yeni bir ilişkiye başlamayın çünkü beklentilerinizin ne olduğunu sağlıklı bir şekilde tespit edemeyebilirsiniz. Ancak birileriyle vakit geçirmek istediğinizde de açık olmak iyi bir fikir olabilir. Peki yaşamınızdaki boşluğu sadece insanlar mı doldurur? Elbette hayır. Başlamak istediğiniz ama bir türlü vakit bulamadıklarınızı hayata geçirmek için mükemmel bir fırsat. Üstelik bir şeyleri başarma duygusu ve tatmini size de çok iyi gelecek. Sadece spor, egzersiz veya düzenli beslenme hedefleri değil aynı zamanda daha büyük yaşam hedeflerinize doğru ilerlemek için de geçerli. Büyük bir yaşam değişikliği, kariyerinizin bir sonraki adımlarını planlamak, her zaman merak ettiğiniz eğitimlere katılmak, kitap yazmak, seyahate çıkmak ya da yeni şeyler öğrenmek, keşfetmek için çok değerli bir anın eşiğindesiniz. Eğer “Hayatımda o olmasa bunları yapardım” diye düşündüğünüz şeyler varsa bu hedeflerinizin peşinden gitmenizin tam sırası. Özeyle birlikteyken ertelediğiniz ne varsa el atın ve bunu başarmanın keyfini çıkarın.

- Yalnız olmadığınızı hatırlayın. Hayatınızdaki kişiyle yollarınızın ayrılması sizin tek başınıza kaldığınız anlamına gelmez. Hâlâ sevdikleriniz, arkadaşlarınız ve aileniz sizinle birlikte. Üstelik koşulsuz sevgiyi sunacak insanlarla birlikte olmak en güzel ilaçtır. Güvendiğiniz insanlarla olun, değerli anlar yaratın. Uzun zamandır görüşmediğiniz insanlarla buluşun ve onlardan kendinize dair hikâyeleri, anıları dinleyin. Geçmişte ne kadar güçlü ve mutlu olduğunuzu hatırlamak geleceğe yönelik umutlarınızı ve motivasyonunuzu da tazeleyecektir. Arkadaşlar, ebeveynler, kardeşler, akrabalar ve daha fazlası, sevildiğinizi hatırlatmada ve bunun geçici bir durum olduğu olduğu ve size engel olmaması gerektiği konusunda size bakış açısı kazandırabilirler. Güvendiğiniz ve yanında olduğunuz insanlarla konuşmaktan çekinmeyin, hayatınızda değişme yol açacak bazı tavsiyelerde bulanabilirler. Hem hayatınızda biri varken onları ihmal ettiğiniz zamanları da böylece telafi etmiş olabilirsiniz.

- Zamanın hem en iyi arkadaşınız zaman zaman da düşmanınız olduğunu aklınızdan çıkarmayın. Tam bir denge ve bağınsızlık hemen bugünden yarına kazanabilecek bir şey değildir. İyi hissetmek zaman ister. Her şeyin hemen değişmesini beklemeyin, bunun için kendinize zaman verin ancak sağlanıp da kalmayın. Unutmayın büyük yolculukların hepsi küçük adımlarla başlar. Hedefiniz kendinizi tekrar bulmaksa eskiyi anımsamak ve anıların üşünde yuvarlanmak yerine ufak değişimlere hareket etmeye başlayın. Durağanlık sizi esir almasın. Güne başladığınızda bu kez farklı bir şey yapın, gün içinde yaşamınıza dahil edebileceğiniz yeniliklere açın ruhunuzu. Ayrıldıktan sonra hemen her şeyin normale dönmesini beklemek bir yanıldıdır. Üzüntü yaşamak, acı çekmek de bu sürece dahil. Yaşanmayan her üzüntünün sizi beklemediğiniz bir anda yakalayacağını unutmayın. Bastırmak yerine duygularınızı anlamaya ve kabullenmeye odaklanın. Her gününüzü ittirerek devam etmeye zorlayın, yataktan zor kalktığınız, korktuğunuz veya üzgün olduğunuz halde hareket etmeye devam etmek kendiniz için yapabileceğiniz en iyi şeydir. Bu zamanı kendimizi yenilemeye, iyileştirmeye ve özgür bırakmaya odaklayın, böylelikle bu sürecin sonunda kendinizle gurur duyacağınız pek çok şey kazanacaksınız.

Kendinize biraz zaman verin. Ve bu zaman içinde elinizden gelen her şeyi yapmaktan lütfen çekinmeyin. Böylelikle başlayacağınız yeni ilişkinizde yenilenmiş bir siz olarak çok daha sağlıklı ve mutlu bir ilişki yürütme potansiyeline de sahip olmuş oluruz olacaksınız.

Uzman Psikolog Esra Ezmeci’nin Kararı Ben Veririm Kitabından Yazılmıştır.