İyi bir mülakat için yapmanız gerekenler nelerdir?

İş ararken ağzı en çok laf yapan ve en deneyimli adaylar bile mülakat öncesi hazırlık yaparlar. Neden dersiniz? Çünkü mülakatta başarılı olmak yetenek gerektirir ve bu yetenek geliştirilebilir. Ayrıca adayların mükemmel bir ilk izlenim yaratmak için ikinci birer şansları yoktur. Öyleyse mülakat performansınızı artırmak için bu ipuçlarına bir göz atın.Vücut dilinizi konuşturun

Bütün mesele kendinize güvendiğinizi göstermede; dik durun konuştuğunuz kişinin gözlerinin içine bakın ve el sıkışırken çekingen durmayın. Yarattığınız ilk izlenim mülakata müthiş bir başlangıç ya da hızlı bir son olabilir.

Başvurduğunuz işe ve şirkete uygun giyinin

Günümüzde işyerinde artık rahat giysiler tercih ediliyor fakat siz buna aldanıp mülakata da spor kıyafetlerle gitmeyin. İyi giyinmelisiniz ve profesyonel bir havanız olmalı. Başvurduğunuz şirketin kültürüne göre takım elbise ya da daha az resmi bir şeyler giyebilirsiniz. Mümkünse mülakattan önce şirketi arayıp kılık kıyafetle ilgili kuralları öğrenin.

İyi bir dinleyici olun

Mülakatın başından sonuna kadar insan kaynakları yetkilisi doğrudan ve dolaylı yoldan size bilgi verir. Eğer iyi dinlemezseniz büyük bir fırsatı kaçırmış olursunuz şirketi yakından tanıma fırsatını. Sözel yetenekler arasında iyi dinlemek ve karşınızdakine ne dediğini duyduğunuzu göstermek de vardır. Mülakatı yöneten kişiyi iyi gözlemleyin ve onun üslubuna konuşma hızına göre kendinizi ayarlayın.

Çok fazla konuşmayın

Mülakat sırasında sorulduğundan fazla şey anlatmak sizi büyük bir başarısızlığa götürebilir. Eğer önceden hazırlanmazsanız lafı ağzınızda gevelemeye başlayabilirsiniz ve işe alınmamanızın nedeni de doğru düzgün konuşamamanız olur. İş ilanını dikkatli okuyarak pozisyonun gerektirdikleriyle kendi özelliklerinizi karşılaştırarak ve sadece gerekli bilgileri aklınızda tutarak mülakata hazırlanabilirsiniz.

Fazla samimi olmayın

Mülakat iş konuşmak için düzenlenmiş ciddi bir toplantıdır. Mülakata arkadaş edinmek için gitmezsiniz. Samimiyet derecenizi sizinle mülakat yapan insan kaynakları yetkilisine göre ayarlayın. Mülakata enerji ve heyecan katmanız sorular sormanız çok önemlidir fakat iş arayan bir aday olarak sınırlarınızı aşmamaya özen gösterin.

Uygun bir dille konuşun

Mülakat sırasında profesyonel bir dil kullanmanız gerektiğini biliyorsunuz. Yaş ırk din siyasi görüş veya cinsel tercihle ilgili herhangi bir argo sözcük kullanmaktan kaçının. Böyle hassas konular çabucak arka kapıdan gönderilmenize neden olabilir.

Ukala olmayın

Mülakat başarınızda tutum önemli bir rol oynar. Kendine güven profesyonellik ve mütevazılık arasında hassas bir denge vardır. Yeteneklerinizi sergilemeye çalışıyorsanız bile kendine aşırı güvenmek fazla çekingenlik kadar tehlikelidir.

Sorulara uygun cevaplar vermeye çalışın

Mülakattaki insan kaynakları yetkilisi bir konuda başınıza gelen bir olay sorduğunda geçmiş davranışınıza bir örnek duymak ister. Uygun bir örnek veremezseniz hem soruyu cevaplayamamış hem de yeteneklerinizden söz etme fırsatını kaçırmış olursunuz.

Soru Sorun

“Sorunuz var mı?” diye sorulduğunda adayların birçoğu “Yok” cevabını verir; bu da yanlış cevaptır. Şirkette işlerin nasıl döndüğünü öğrenmek ve ilgili olduğunuzu göstermek için birkaç soru sormanız çok önemlidir. Soru sorarak aynı zamanda başvurduğunuz şirketin sizin için doğru yer olup olmadığını da öğrenme fırsatını da bulursunuz. Mülakat boyunca size sorulanları dinlerseniz ve daha fazla bilgi isterseniz yerinde sorular sorabilirsiniz.

Ümitsiz görünmeyin

Piyasa şartlarının zor olduğunu ve sizin de bir iş aradığınızı biliyorum. Fakat mülakata yüzünüzdeki “lütfen beni işe alın lütfen” ifadesiyle girerseniz ümitsiz ve pısırık görünürsünüz. Sakin olun ve kendinizden emin görünmeye çalışın. İşi yapabileceğinizi biliyorsunuz ve insan kaynakları görevlisinin de bunu anlamasını sağlayın.

Mülakatta başarının yolları...

İş görüşmesi iş arama sürecinin en stresli ve son noktası. Görüşmedeki davranışlarınız ve görüşmeciniz ile iletişiminiz tecrübeniz ve yetkinliklerinizden bağımsız olarak işe alınmanızda kritik rol oynuyor. Bu süreci başarıyla geçmek için görüşmede olacakları gözünüzde canlandırmak işe yarayacaktır. Görüşmeyi değil görüşmede başarıyı hayal edin

Önemli bir olay öncesi genellikle en kötü senaryoyu aklımızdan geçiririz. İş görüşmesinde de aynı şekilde olur ve hatta bir gece önce bunun kâbusunu dahi görürüz. Aslında gelecekteki bir olayı gözümüzde canlandırabilme yeteneğimizi tam ters yönde kullanabiliriz. Atletler sahne sanatçıları ve satışçılar bunu uzun yıllardır kullanıyorlar. Bugün iş arayanlar da aynı yöntemle istedikleri işi alabiliyorlar.

Bir araştırmada (Journal of Consulting Psycholog) iki gruba ayrılan iş arayanlara kariyer danışmanlığı eğitimi verilmiş. Bu eğitimde iş görüşmesine yönelik eğitimler her iki gruba da verilmiş ancak ikinci gruba ayrıca canlandırma teknikleri de anlatılmış. İki ay sonra ilk gruptakilerin yüzde 21’i ikinci gruptakilerin yüzde 66’sı işe yerleşmiş.

Düşüncenizi eğitin

İyi bir canlandırmayı hayal kurmaktan ayıran olmasını istediğiniz pozitif şeyleri zihninizi programlayarak düşünmektir. Hayal gücünüzün sizi doğru yöne götürmesini sağlamak için şu adımları izleyebilirsiniz:

Sessiz bir oda bulun ve uzanın. Gözlerinizi kapatın ve tüm vücudunuzu derin derin nefes alarak rahatlatın.

Kendinizi görüşme günü görüşme yerinde hayal edin. Odaya girerken içerideki ışığı renkleri ve objeleri gözünüzün önüne getirin. Görüşmecinizin sizi selamlarken söyleyeceklerini elinizi sıkarken ne kadar sakin ve güvenli olduğunuzu gözünüzde canlandırın.

Görüşmecinizle ilk karşılaşmanızda ona gülümsediğinizi aynı şekilde onun da size gülümsediğini göz önüne getirin. Soru sorulmaya başlandığında kolaylıkla cevap verdiğinizi hayal edin. Kendinize güvendiğinizi ve rahat olduğunuzu düşünün. Görüşmenin sonuna geldiğinizde “İşe alındınız.” veya “Aramıza hoş geldiniz.” dendiğini gözünüzde canlandırın.

Düşüncenizi bu şekilde ne kadar eğitirseniz o kadar faydasını göreceksiniz.

Mulakat Öncesi Yapılması Gerekenler

Mulakat işverenlerin işe alma kararı vermeden önce bilmeleri gereken üç şeyi öğrenmelerine yardımcı olur;

İşi yapabilecek kapasiteniz var mı?

Gerekli yetenek ve becerilere sahip misiniz ya da kolay ögrenir misiniz?

İşi yapmaya hevesli misiniz?

İşi iyi yapma sorumluluğunu alacak mısınız, gerektiğinde yardım isteyebilecek ve teslim tarihine işi yetiştirmek için gerekli çabayı gösterecek misiniz?

Ya da mazeretlere mi sığınacaksınız? Diğer insanların birlikte çalışmaktan hoşlanacağı bir insan mısınız?

Grup çalışmalarına katılacak ve şirket kültürüne kolayca uyum sağlayacak mısınız?

Memnun mu yoksa şikayetçi mi olacaksınız?

Şirkete kazandıracak mısınız yoksa yiyecek misiniz?

Özgeçmişler ikinci ve üçüncü sorulara bazü cevaplar verebilir fakat birinci soruya cevap vermek konusunda tek başına yeterli değildirler.

Mülakat süreci işte bu boşlukları doldurmak amacıyla gerçekleştirilmektedir.

Potansiyel personel ile mülakat yapmak bir sanattır. Bazı insanların bu konuda maharetleri ve bilgileri vardır. Iyi hazırlanmanın yanısıra mülakatçi için süreci kolaylaştırın ve mülakatçının (gayet beceriksizce ya da pürüzsüz bir şekilde) özgeçmişinizde olmayanları bulmaya çalıştığını göz önönde bulundurun.

Fakat mülakat sadece mülakatçıları tatmin etmek için yapılmaz. Ayrıca bunun sizin için doğru şirket, doğru meslek ve doğru çalışma grubu olup olmadığını da öğrenmeye çalışmalısınız. Çünkü işe başladığınızda bir ya da iki yıl uyku saatlerinizin çoğunu işinize ayırmak zorunda kalacaksınız.

İdeal olarak işinizde tatmin olmak arkadaşlarınızı sevmek daha çok öğrenmek ve uzun vadeli kariyer hedeflerinize ulaşmak için kendinize en uygun yeri bulmak istersiniz.

Mülakata hazırlanmak Mülakattan önce seçtiğiniz alanda mesleki meselelerinizle ilgili bir araştırma yapın ve iki dakikalık bir sunuş hazırlayın; tipik mülakat sorularına vermek istediğiniz cevaplar için gerekli anahtar noktalar üzerinde düşünün; kendinize bir portföy geliştirin; iş konusunda sahip olmanız gerektiğini düşündüğünüz "olursa iyi olur" diyebileceklerinizden oluşan bir liste oluşturun; referanslarınızı seçin ve özetleyin.

Özel bir mülakat için işi ne kadar istediğinize bağlı olarak yapabileceğiniz 6 seviyede hazırlık vardır:

[B]1. aşama; [/B]sadece temel gereklilikler. Şirketin web sitesinden yıllık raporundan ve kendi çevrenizden şirket hakkında bilgi alın. Şirketin ürün ve hizmetlerinin neler olduğunu öğrenin. Şirketin mali durumunu ve politikalarını öğrenin -verimli eli sıkı ya da problemli mi? Mülakatın nerede olacağıı-nı öğrenin açık adresini alın ve zamanı onaylattırın. Eğer mümkünse mekana varmanın ne kadar alacağını ve olası bir trafik aksaması yüzünden kaybedebileceğiniz zamana ne kadar pay bırakacağınızı öğrenebilmek için bir kez gidip deneyin.

2. aşama; birazcık daha gayret, iletişim ağı kaynaklarınızdan mülakatçınız asistanı veya şirketteki bir kişi hakkında bilgi edinin, iş için aranan şartları öğrenin ve sizin tecrübelerinizle eğitiminizle ve başarılarınızla nasıl bir ilişki içinde olduğu üzerinde düşünün. Şirketin ürettiği ve mülakat yapılan pozisyonla ilgili ürün ve hizmetlerin tarihi gelişimini araştırın. Sektörde öncü mü? Bu işin teknolojisini yapıyor mu yoksa alıyor mu? Şirketin rekabetçi yönü nedir?

3. aşama; işi gerçekten istediğinizde müşteri ihtiyaçları rekabetin ne durumda olduğu ve şirketin pazardaki payı konusunda bazı araştırmalar yapın. Şirkete faydalı olabilecek bir kaç özgün fikirle karşılarına gelin.

4. aşama; özgeçmişinize çalışın. Bir iş ya da yaz stajı için bir mülakata gitmeden önce özgeçmişinizi çıkarın ve her bir kelimesini okuyun. Yazdığınız herşey üzerinde düşünün.

Özgeçmişinizde bahsedilen her tecrübeniz sonunda başardıklarınız hakkında da düşünün. Eğer bu alıştırma üzerinde mülakattan önce biraz zaman harcarsanız mülakatçi size dört yıl önce çalıştığınız işiniz konusunda bir soru sorduğunda şaşkın ve korkmuş bakışlarla bakmak zorunda kalmazsınız. Bundan sonra özgeçmişinizi nasıl daha güzel hale getireceğiniz üzerinde düşünün.

5. aşama; konuşma alıştırmaları yapın. Özgeçmişinizdeki her önemli nokta üzerine gidin ve tecrübelerinizi dikkatle hazırlayın. Sesli konuşun ve kendiniz olmaya çalışın. Konuşurken kendinizi seyredin. Homurdanıyor musunuz? Göz teması kuruyor musunuz? Şaşkın ya da prezantabl mısınız?

Sorulabilecek zor ya da şaşırtıcı soruları kafanızda canlandırın; bu sorulara cevap verirken çırpınmayın. Böyle yapmak mülakatçinin yolunuzun önüne koyabileceği her tür soruya hazırlıklı olmanızda yardımcı olacaktır.

6. aşama; duruşunuzu kontrol edin. Mülakatlarınızda çok fazla burnu havada olmayın. Mülakatta en iyi davranışlarınızı sergilemeye çalışın. Bu sıkıcı olmak zorundasınız ya da yapmacık olmalısınız anlamına gelmez. Sadece bir profesyonel gibi davranmanız gerektiği anlamına gelir. Bunu basit bir örnekle anlatmak gerekirse erkek ya da kız arkadaşınızın ailesiyle olduğunuz zaman nasıl hareket edeceğinizi düşünün-saygılı ve saygıdeğer fakat kişiliğinizi yansıtması için çok fazla heyecanlı değil. Pek çok mülakatçi size çalışmadığınız zamanlarda neler yapmaktan hoşlandığınızı soracaktir. Rahatlamanızı ve açılmaniızı sağlamaya çalışmaktadırlar. Böylece şirket kültürüne uyum sağlayıp sağlayamayacağınızı görebileceklerdir. Bu tür "yumuşak" sorular teknik sorular kadar önemlidirler. Bunlara da hazırlıklı olun.