Hayatın anlamı… Ne kadar büyük bir kelime değil mi? Son zamanlarda çoğumuzun diline dolanıyor, kimisine depresif kimisine serinlik geliyor sorgulamak.

Gerçekten 'hayatın anlamı' diye birinden kurtuluşta, uzaktan bakma imkanım oluyor ve ne kadar büyük bir söz diye düşünüyorum. Sahi var mı öyle bir anlam? Hepimizin biricik olan acıları ve sevinçleri gibi hayatları da benzersiz değil mi? Dünya çapında, son verilere göre 8 milyar. Elbette sadece insanları baz alırsak… Bu kadar canlı için tek bir anlam gerçekten mi olabilir? Ya da sabit ve herkesin kabul edebileceği bir anlam. Birçok imkana sahip olan varlıklı biri ile kritik bir hastalık olan ya da çocuğu olan hasta olan biri için hayatın anlamı aynı olabilir mi? Ya da 23 yaşındaki biri ile 70 yaşındaki biri için hayatın anlamı aynı olabilir mi? Kendime baktığımda20 yaşımdaki ben ile şu anki yaşımki ben için hayatın anlamı aynı olabilir mi? Bir kere bulduğum anlam, ömür boyu artık rahatım, huzurlu ve potansiyele ulaşmış mı olacağım ve bir daha bir arayışta olmayacak mıyım?

Yakın bir zamanda bu sorgulamaların içine düşüp, “Hayatın anlamı ne? Benim yaşam amacım ne?” gibi sorular hem zihnimde hem de kesitte dolaşıyordu. Gerçekte hayatın bir gizli anlamı var ve bunu bazılarını keşfediyor. Buna göre de yaşam amaçlarını buluyorlar, buna ulaşmak için çabalıyorlardı. Bir süre böyle düşündüm. Herkesin hayatta bir yeteneği var ve iş bunu keşfetmesine kalıyor sanki. Cesaretliler da bu amaca ulaşmak için yola çıkıyor. Bir hayatın bir listesi var ve o listede herkesin özetinin yazılı olduğu bir amaç ve ancak bunu bulabiliyorsak, hayatta bir anlam oluyor ve mutlu olabiliyoruz diye uykusuzum. Ayrıca bu yolu bulursan en mutlu sen oluyorsun, onu bu günlerde eski acıların olmuyor, tüm yapbozlar yerinde oturuyor. Ve genellikle bu amaç nedense yapılacağı bir iş ve bu iş üzerinden hayatların idame edilmesi üzerine oluyor. Bu da bir paradoks, yaşam amacım 'sadece yetenekm olan bir işi bulmak ve onu hayatta yaşamak mı?' Böyle olacağında en büyük amacımızın bir şekilde kullanılmasının sonucu ortaya çıkmıştır. Ve hayatta kaldığımız birçok şeyin başka hiçbir anlamı olmaması gerekiyordu. Belki de yok, bilmiyorum. Fakat tüm delillere rastlanıyor, hayatta kalma tek ve sürekli aynı kalan bir amaç görülüyordu.

Böyle somut bir şekilde kelimelere harcamak belki “Buna nasıl inanılır?” diyebilirsiniz. Ama böyle düşünüyorum sadece ben değilim, birçoğumuz böyle düşünüyor ya da benim kulağıma çalınan çoğunluk. Belki de günümüz dünyasında, kapitalizmin bize yüklediği bir başarı kriteri de olabilir. “Her şeyin elinde, yeter ki iste, potansiyelini öğrenip yapamayacağın hiçbir şey yok.” gerçekten bana son derece büyülü ve anlamlı geldi. Evet, başarmak için, öğrenmek, saklanmak ve bunun için çabalamak çok önemli ve değerli. Fakat yeterli mi? Her şey bizim hesaplarımız mı? Bunu kadere bağlamak ve umutsuzluk için söylemiyorum. Birlikte düşünelim diye sizi de davet ediyorum.

Şu anda uzun süre saklanan bir kitap okuyorum ama bir türlü okuyamadığım bir kitap okuyorum;

İnsanın Anlam Arayışı, Victor E Frankl. İnsanın anlam arayışı İkinci Dünya Savaşı sırasında bir toplama kampındaki deneyimleri anlatılmaktadır. Okurken toplama kampında esir makineleri düşünüyorum. Bugün olduğu gibi onun biri 'yaşam amacı' adı altında, kendi emeğini keşfetmeyi düşleyip bunu potansiyel iş haline getirip, gerçekleşmesini düşlediklerini ve bunun için çabaladıklarını düşünelim'. Sizce mantıklı geliyor mu? O koşulların altında keşfedilenler dahi olağanüstü bir gerçeklik altında bunun bir anlamı var mı? Bu çabayı bırakmak, onu boş anlamında 'nihilizm' doğru götürmek değil amacım.

Peki, bunların hiçbiri olmasa da bir kısmı orada hayatta kalmayı sürdürüyor ve yaşamla bağını koparmasına sebep olan bir durum mevcut mu? Sadece modern dünyanın bize sunduğu gibi 'hayatlarımızın çok büyük anlamı, heyecan verici yaşam hizmetleri, hayalimizdeki işlerin bulunması, işlerin hobiye çevrilmesi, bunlardan para kazanmak, tüm bunlara ulaşmak için kurallar listesi, çok çalışmak, istemek, evrene mesajlar eklenir ve daha güzel. Bunları bir yığın halinde götürebilir belki, sonuç olarak bir şeyler elde edilebilir, daha yaratıcı, keyif verici yolları paylaşırız, hiç birinde bir sıkıntı yok aslında. Bunların sonuçları sonuçta kendi içinde değerlendirilebilecek hiçbir şey elde edememiş de olabiliriz, bazen önemli olan o hayatta yaşanan deneyimlerdir. Bunlar da çok değerli sevgiler ve yanlış da değil. Sadece tüm bunlara indirgemek hem haksızlık hem de böyle bir yol aramak bulamayanlar için hayal etmek değil mi?

Sadece hayatın anlamı, yaşam amacı... Bunlar o kadar büyük ifadeler ki koskoca yaşam içerisinde bunların bir karşılıkla çalışmak, gerçekleştirmekye çalışmak biraz kendimizi kandırmak gibi oluyor. Belki de yaşamanın bir amacından ziyade 'yaşamın bizden bir beklediği var'. Her şey bizim yeteneklerimiz, yeteneğimiz ve yeteneklerimizin ortaklığı belirlenmiyor ve gerçekleşmiyor. Bunu VE Frankl şöyle açıklıyor: “Eğer bu kamptaki tutsakların gelecekten beklentileri 'sadece buradan çıkmak, yeni şeyler elde etmek ve keyifli hayatların hayali' olsaydı, bir yerden sonra bulunulan koşullar altında daha fazla umutsuzluk ve hayal kırıklığı ile intihara varan sonuçları olacaktır.” Nitekim de öyle oluyor. Daha sonra kendisi insanlar hayatta kalan başka bir şeyin ortaya çıkışı başlıyor ve yaşamdan beklediğimizin gerçekten önemli değildi, asıl önemli olan şeyin yaşamında bizden ne beklediğini öğrenmemizin normal durumu var. Yaşamın anlamı hakkında sorular sormayı bırakmamız bunun yerine kendimizi yaşam tarafından her gün, her saat sorgulanan birileri olarak düşünmemiz gerektiğini belirtiyor. Mesela kamptaki bir baba için onu dışarıda bekleyen bir çocuk yaşama sevincidir ve o babanın amacıdır belki de. Hayatın, çocuğun yetiştirilmesi ve ailesi ile birlikte vakit geçirilebilmesi için bir bölgede var.

Elbette ki burada ortaya çıkan sonuç, hayatta kalmanın tüm beklentilerimizi bir depoda saklaması, hayatın beklediği şeyler yönünde bakış açısına de indirgemek değil. Böylece hayatta kalan bir şeylerin beklediği, hepimizin hayalleri olacak, potansiyelimizi sonuna kadar devam edebileceğinizz. Ancak olayın sadece bununla sınırlı olmadığı görülüyor. Hiçbir şey sabit kalmadığı gibi biz de değişmiyoruz, dünya da değişiyor. Hayat içerisinde çok büyük bir düzenin parçasıyız ve bu değişimler bizi şekillendiriyor, bir şeyler bekliyor.

Kaldı ki tek bir doğumun odağındayken ve sürekli bir şeyleri değiştirdiğimiz, belki de kaçırdığımız şeyler de oluyor, kendiliğinden olmayı unutuyoruz ve başarıya odaklanıyoruz. VE Frankl, İnsanın Anlam Arayışı = buna dair çok güzel satırlar var;

'Başarıyı amaçlamayın. Bunu ne kadar amaç haline getirip bir hedefe ulaşırsanız, kaçırma görüntüleriz da artar. Çünkü mutluluk gibi başarının da başarıya ulaşması mümkün değildir, kendisi ortaya çıkmalı, kendisi oluşmalı ve sadece kişi, kendisinden daha büyük bir davaya kişisel adanmasını amaçlayan bir yan etki olarak ya da kişinin kendisi başka bir insanın bırakılmasının yan ürünü olarak oluşmalı.'

Hayatın hiçbirimize verilen bir sözü yok. Şanslıyız diye başka noktalarda başımıza kötü şeyler gelecek diye de bir şey yok. Çünkü yaşam kuralları yok. Sadece yaşamımızın beklentilerimizden ve yeteneğimizden ibaret değil. Hayatın da bir dinamiği var ve esas olan bu hayat tarzı ile uyumlu yaşayabilmek. Elbette bu çeşitliliği var edebilmek için, önce bulmak ve bulmak yolunda ilerlememiz için bir paradoks.

Görüşmeler sonucunda,

Duygu.

[Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!]