Jātaka ( "Doğum Hikayesi" anlamına gelir, "doğumla ilgili"), esas olarak Gautama Buddha'nın hem insan hem de hayvan formundaki önceki doğumlarıyla ilgili olan, Hint yarımadasına özgü hacimli bir edebiyat bütünüdür . Jataka hikayeleri stupaların korkuluklarında ve toranlarında tasvir edilmiştir.

Önceki yaşamında Buda, bir ağaçkakan olarak bir aslanın boğazından Amaravati tarzı bir kemik çıkarır
c. MS 175-225

Peter Skilling'e göre bu tür "Budist edebiyatının en eski sınıflarından biridir." Bu eserlerin bazıları aynı zamanda kendi başlarına büyük edebiyat eserleri olarak kabul edilir.

Vessantara Jataka, Sanchi

Bu öykülerde geleceğin Buda'sı bir kral, toplumdan dışlanmış bir kişi , bir deva , bir hayvan olarak görünebilir ; ancak hangi biçimde olursa olsun, öykünün telkin ettiği bazı erdemleri sergiler.

Çoğu zaman, Jātaka hikayeleri etkileşim içinde olan ve çeşitli türde sorunlarla karşılaşan geniş bir karakter kadrosunu içerir; bunun üzerine Buda karakteri tüm sorunları çözmek ve mutlu bir son sağlamak için müdahale eder . Jātaka türü, Buda'nın tüm geçmiş yaşamlarını hatırlayabildiği ve dolayısıyla bu anıları bir hikaye anlatmak ve öğretilerini açıklamak için kullanabileceği fikrine dayanmaktadır.

Budist geleneklerine göre jātakalar, Budalığa giden uzun yolda gerekli olan birçok hayatı, eylemi ve manevi uygulamayı gösterir . Ayrıca Buda'nın büyük niteliklerini veya mükemmelliklerini ( cömertlik gibi) gösterirler ve özellikle karma ve yeniden doğuş çerçevesinde Budist ahlaki dersler verirler .

Jātaka hikayeleri Budist dünyasında Budist mimarisinde de resmedilmiştir ve popüler Budist sanatında önemli bir unsur olmaya devam etmektedir . Bu tür en eski illüstrasyonlardan bazıları Sanchi ve Bharhut'ta bulunabilir .

Suvannasama Jataka'nın Pali el yazması, Khom Tay alfabesi (Khmer Mul yazısı),
Orta Tayland , 18. yüzyıl

Naomi Appleton'a göre, Jātaka koleksiyonları " Budalık , karma ve liyakat ve Buda'nın diğer Budalar ve Bodhisattva'larla ilişkili yeri hakkındaki fikirlerin oluşumunda ve iletişiminde önemli bir rol" oynamış olabilir . Hikayelerin önsözü olan Pali Jātakanidana'da bulunan geleneksel görüşe göre Gautama, Buddha Dipankara'nın önünde gelecekte Buda olmaya yemin etti . Daha sonra Budalığa giden yolda birçok yaşam geçirdi ve bu yaşamlardan gelen hikayeler Jātakas olarak kaydedildi.

Jātakalar, ( bir bodhisattva tarafından veya başka bir şekilde) karmik açıdan önemli herhangi bir eylemin ve sonucunun hikayesi olan, Budist anlatının başka bir türü olan avadāna ile yakından ilişkilidir (ve çoğu zaman örtüşür) . Naomi Appleton'a göre bazı masallar ( Avadānaśataka'nın ikinci ve dördüncü on yılında bulunanlar gibi ) hem jātaka hem de avadāna olarak sınıflandırılabilir.