Gök Tanrı

**Krizantem** · 16 Şubat 2026, 06:59

Şimdi bu kavramlardan biri olan GÖKTANRI anlayışı üstünde duralım. Eski Türklerde ve Moğollarda TANRI kelimesi GÖK ve İLAH anlamlarında kullanılmıştır. Yani Türkler ve Moğollar önceleri GÖK’e tapıyorlarmış. Tanrı, GÖK olarak kabul ediliyormuş. GÖK için kullanılan kavram aynı zamanda GÖKTANRI’yı ifade için kullanılmış.

Şamanist halklarda GÖKTANRI göğün belli bir katında bulunan ve insana benzeyen bir varlık olarak düşünülmüştür. Altaylarda göğün 3 veya 9 katından sözedilir. Ayin sırasında şaman bu göğün katlarına yolculuk eder. Bu katlardan 7 veya 9 katı aşmak gerekiyor. Bu tabaka veya katların sayısı bazen 17’ye çıkmaktadır. Orta Asya’da ayin için kurula çadırlar doğrudan doğruya göğü temsil eder. Bazı yerlerde 33 gök dairesinden bahsedilir.

Tanrı veya en büyük ruh göğün en üst katında ve insan biçiminde düşünülürmüş. Abakan Türklerinin inanışlarına göre ise, Ülgen altın kapılı bir sarayda, altın bir taht üstüne otururmuş.

Göktanrı; çeşitli kudret ve sıfatları ile tanınır. Gökte yaşayan en büyük ruh olarak yeryüzünü, güneşi, ayı ve yıldızları, gökkubbeyi yaratan düzeni sevk ve idare eden, kaderi tayin eden bir güçtür. Göktanrı herşeye sahiptir. O herşey yapabilir. İnsanlara çocuk veren odur. O yalnız iyilik eder. İnsanlara kötülük etmez.

Göktanrı yeryüzüne kızarsa bu tepkisini; kıtlık, çeşitli doğa olayları gibi şeylerle ifade eder. Bazı halklar da Göktanrı’nın insanların yaptığı işlere karışmadığı inancındadırlar. Tanrı Ülgen’e genellikle ilkbahar, yaz ve sonbaharda dinsel törenler yapılır. Bu törenlerde kurban olarak beyaz kısrak kesmek gelenektir.

Altay Türklerinde tanrı Ülgen’in 7 veya 9 oğlu, 9 kızı ile birtakım yardımcı ruhları bulunur. Araştırmacı Anohin, Material adlı eserinde tanrı Ülgen’in oğullarının adlarının şunlar olduklarını yazmıştır; Karşıt, Pura, Kan, Yajıl Kan, Burça Kan, Karakuş, Paktı Kan, Töz Kan, Kara Kan, Suylap’dır. Buradaki Kara Kan’ın Tanrılar aleminden ayrılarak yeraltına karanlıklara çekildiğine inanılır. Yeraltı aleminin hakimi Erlik’in Kara Kan’ın oğlu olduğuna inanılır.

Yedi kattan ibaret olan göğün en üst katında Ülgen ve eşinin oturduğu varsayılır. Diğer katlarda ise tanrıların oğulları ile insanlara elçi olarak gönderilen ruhların oturduğuna inanılır.

Yedi kattan ibaret olan göğün en üst katında Ülgen ve eşinin oturduğu varsayılır. Diğer katlarda ise tanrıların oğulları ile insanlara elçi olarak gönderilen ruhların oturduğuna inanılır. Altay Türklerinde her boy Ülgen ‘in oğullarından birini kendilerine koruyucu ruh olarak seçmiştir. Yakutlarda ilkbahar bayramında ateşe kımız serpilerek kurban sunulur.

Tanrı sayısı ve onlara sunulan törenler, kurbanlar ve Tanrıların çocuklarının sayısı ve adları, boylara göre değişiklikler gösterebilmektedir. Bu durum çok tanrılı inanç sisteminin olası özellikleridir. Örneğin; Altaylarda şaman göğe çıkarken; Kızagen Tengere’yi “kırmızı” yularlı, kızıl, erkek deve sırtında, alaimisema asalı baba!” Diye seslenmekte iken bu seramoni başka halklarda başka biçimde olabilmektedir.

Altaylar Göktanrı için yapılan törene Ülgen’in yaşlı oğlu Karşıt’ı çağırarak başlarlar. Dualarında bu; “Sarı kamış asalı, sarı atlı, sarı dizginli, sarı ipek kürklü” diye tarif edilir. Tanrı Ülgen’in diğer oğlu Karakuş’un (Kartal) şamana göğe çıkarken yardımcı olduğuna inanılır.

Tanrı Ülgen’in adları belirsiz 9 kızına Altaylılar Ak kızlar veya “iffetli kızlar” adını verirler. İyi ruhlar kesimine giren ak kızların şamana tören sırasında heyecan ve ilham verdiğine inanılır. Onları sembolize eden bebekler şamanın cübbesine takılır. Gök Tanrı’nın yanında ona yardımcı olunduğuna inanılan bir nevi elçilik görevi yapan başka yardımcı ruhlarında olduğuna inanılır. Gök seyahatinde şamana; Yayık, Suyla ve Karlık yardımcı olur. Gök seyahatinde şamana yardımcı olan bir ruhların bir süreçte değişik görevleri vardır.

Güneş ve ay konusunda Altay Türkleri şöyle düşünüyorlar: Başlangıçta Güneş ve Ay’ın olmadıklarını sonradan Gök Tanrı’nın gönderdiği bir varlığın göğe madeni iki büyük ayna koyarak dünyayı aydınlatmayı gerçekleştirdiği düşüncesindeler. Bu iki büyük ışık kaynağı ile ilgili çeşitli anlatımlar bulunuyor. Bazı kesimlerde Güneş ve Ay’a bakarak bilinmez şeylere ait haberler veren falcılarda vardır. Şaman cübbesinde Güneş’i ve Ay’ı sembolize eden madeni levhaların bulunması bu düşüncenin ifadesi sayılıyor. Türk topluluklarının bir çoğunda Güneş dişi, Ay erkek cinsiyetli olarak düşünülür.

Altay şamanının göğe çıkarken 6. katta; “Ay baba”yı, 7. Katta ise, “Güneş ana”yı selamladığı söylenir. Ay tutulması olayını Yakutlar Ay’ın küçülmesi olarak yorumlarlar. Altaylar ise Ay tutulmasının “yelbegen” adı verdikleri bir canavarın Ay’ı yemesinden ileri geldiğine inanırlar. Bu korkutucu yaratığı korkutmak için ise; havaya silah, taş v.s. atılır; teneke çalınarak gürültü yapılır. Bu tepkiler yani Ay’ın tutulması sırasında teneke çalmak, gürültü çıkarmak, havaya silah sıkmak bugün bile Anadolu’da hala yapıla şeylerdir.

Güneş ile Ay Tunguzlarda şaman ayinlerinde önemli bir yere sahiptirler. Bunlara tören sırasında kurban sunulur. Volga boylarındaki Çuvaşların Ay ve Güneşe “ak donlu” hayvan kurban ettikleri belirtiliyor.

Bazı Altaylı’lara göre gök, çadır gibidir. Yakutlar göğün üstüste gerili tabakalardan oluştuğunu düşünüyorlar. Yıldızları da bu tabakalardan gök ışığını sızdıran feliklt olarak kabul ediyorlar. Göğün bir merkez etrafında döndüğünü varsayıp bu noktaya “yer göbeği” ne karşılık olarak “gök göbeği” diyenlerde bulunuyor. Kutup yıldızınada; “Çivi”, “Gök çivisi” , “çivi yıldız” gibi adlar vermişlerdir.

Kırgız, Başkıt ve Sibirya Türkleri Kutup yıldızını “Demir Kazık” ; Moğol ve Tunguzlar ise, “Altın Direk” olarak adlandırmaları anlayışı göğün büyük bir sütun veya miğferin ucunda dönebileceği anlayışından ileri gelmektedir. İnanca göre tanrılar da atlarını bu kazığa bağlarlar. Bu belirtilen dengelerin bozulması ile korkunç olayların olduğuna inanılır. Yerine göre bu yıldızlara at kurban ederler ve içkiyi lokma olarak sunarlar.

—-

Konu Bilgileri
	Konu Basligi Gök Tanrı	Konudaki Cevap Sayisi 0
	Su an Bu Konuyu Goruntuleyenler Bu bilgi üye girişi gerektirir.	Goruntulenme Sayisi 176

16 Şubat 2026, 06:59	# 1
Çevrimdışı Krizantem Profil ayrıntılarını görüntüleyebilmek için kayıtlı kullanıcı olmanız ve üye hesabınızla oturum açmanız gerekmektedir.	Gök Tanrı Gök Tanrı Şimdi bu kavramlardan biri olan GÖKTANRI anlayışı üstünde duralım. Eski Türklerde ve Moğollarda TANRI kelimesi GÖK ve İLAH anlamlarında kullanılmıştır. Yani Türkler ve Moğollar önceleri GÖK’e tapıyorlarmış. Tanrı, GÖK olarak kabul ediliyormuş. GÖK için kullanılan kavram aynı zamanda GÖKTANRI’yı ifade için kullanılmış. Şamanist halklarda GÖKTANRI göğün belli bir katında bulunan ve insana benzeyen bir varlık olarak düşünülmüştür. Altaylarda göğün 3 veya 9 katından sözedilir. Ayin sırasında şaman bu göğün katlarına yolculuk eder. Bu katlardan 7 veya 9 katı aşmak gerekiyor. Bu tabaka veya katların sayısı bazen 17’ye çıkmaktadır. Orta Asya’da ayin için kurula çadırlar doğrudan doğruya göğü temsil eder. Bazı yerlerde 33 gök dairesinden bahsedilir. Tanrı veya en büyük ruh göğün en üst katında ve insan biçiminde düşünülürmüş. Abakan Türklerinin inanışlarına göre ise, Ülgen altın kapılı bir sarayda, altın bir taht üstüne otururmuş. Göktanrı; çeşitli kudret ve sıfatları ile tanınır. Gökte yaşayan en büyük ruh olarak yeryüzünü, güneşi, ayı ve yıldızları, gökkubbeyi yaratan düzeni sevk ve idare eden, kaderi tayin eden bir güçtür. Göktanrı herşeye sahiptir. O herşey yapabilir. İnsanlara çocuk veren odur. O yalnız iyilik eder. İnsanlara kötülük etmez. Göktanrı yeryüzüne kızarsa bu tepkisini; kıtlık, çeşitli doğa olayları gibi şeylerle ifade eder. Bazı halklar da Göktanrı’nın insanların yaptığı işlere karışmadığı inancındadırlar. Tanrı Ülgen’e genellikle ilkbahar, yaz ve sonbaharda dinsel törenler yapılır. Bu törenlerde kurban olarak beyaz kısrak kesmek gelenektir. Altay Türklerinde tanrı Ülgen’in 7 veya 9 oğlu, 9 kızı ile birtakım yardımcı ruhları bulunur. Araştırmacı Anohin, Material adlı eserinde tanrı Ülgen’in oğullarının adlarının şunlar olduklarını yazmıştır; Karşıt, Pura, Kan, Yajıl Kan, Burça Kan, Karakuş, Paktı Kan, Töz Kan, Kara Kan, Suylap’dır. Buradaki Kara Kan’ın Tanrılar aleminden ayrılarak yeraltına karanlıklara çekildiğine inanılır. Yeraltı aleminin hakimi Erlik’in Kara Kan’ın oğlu olduğuna inanılır. Yedi kattan ibaret olan göğün en üst katında Ülgen ve eşinin oturduğu varsayılır. Diğer katlarda ise tanrıların oğulları ile insanlara elçi olarak gönderilen ruhların oturduğuna inanılır. Yedi kattan ibaret olan göğün en üst katında Ülgen ve eşinin oturduğu varsayılır. Diğer katlarda ise tanrıların oğulları ile insanlara elçi olarak gönderilen ruhların oturduğuna inanılır. Altay Türklerinde her boy Ülgen ‘in oğullarından birini kendilerine koruyucu ruh olarak seçmiştir. Yakutlarda ilkbahar bayramında ateşe kımız serpilerek kurban sunulur. Tanrı sayısı ve onlara sunulan törenler, kurbanlar ve Tanrıların çocuklarının sayısı ve adları, boylara göre değişiklikler gösterebilmektedir. Bu durum çok tanrılı inanç sisteminin olası özellikleridir. Örneğin; Altaylarda şaman göğe çıkarken; Kızagen Tengere’yi “kırmızı” yularlı, kızıl, erkek deve sırtında, alaimisema asalı baba!” Diye seslenmekte iken bu seramoni başka halklarda başka biçimde olabilmektedir. Altaylar Göktanrı için yapılan törene Ülgen’in yaşlı oğlu Karşıt’ı çağırarak başlarlar. Dualarında bu; “Sarı kamış asalı, sarı atlı, sarı dizginli, sarı ipek kürklü” diye tarif edilir. Tanrı Ülgen’in diğer oğlu Karakuş’un (Kartal) şamana göğe çıkarken yardımcı olduğuna inanılır. Tanrı Ülgen’in adları belirsiz 9 kızına Altaylılar Ak kızlar veya “iffetli kızlar” adını verirler. İyi ruhlar kesimine giren ak kızların şamana tören sırasında heyecan ve ilham verdiğine inanılır. Onları sembolize eden bebekler şamanın cübbesine takılır. Gök Tanrı’nın yanında ona yardımcı olunduğuna inanılan bir nevi elçilik görevi yapan başka yardımcı ruhlarında olduğuna inanılır. Gök seyahatinde şamana; Yayık, Suyla ve Karlık yardımcı olur. Gök seyahatinde şamana yardımcı olan bir ruhların bir süreçte değişik görevleri vardır. Güneş ve ay konusunda Altay Türkleri şöyle düşünüyorlar: Başlangıçta Güneş ve Ay’ın olmadıklarını sonradan Gök Tanrı’nın gönderdiği bir varlığın göğe madeni iki büyük ayna koyarak dünyayı aydınlatmayı gerçekleştirdiği düşüncesindeler. Bu iki büyük ışık kaynağı ile ilgili çeşitli anlatımlar bulunuyor. Bazı kesimlerde Güneş ve Ay’a bakarak bilinmez şeylere ait haberler veren falcılarda vardır. Şaman cübbesinde Güneş’i ve Ay’ı sembolize eden madeni levhaların bulunması bu düşüncenin ifadesi sayılıyor. Türk topluluklarının bir çoğunda Güneş dişi, Ay erkek cinsiyetli olarak düşünülür. Altay şamanının göğe çıkarken 6. katta; “Ay baba”yı, 7. Katta ise, “Güneş ana”yı selamladığı söylenir. Ay tutulması olayını Yakutlar Ay’ın küçülmesi olarak yorumlarlar. Altaylar ise Ay tutulmasının “yelbegen” adı verdikleri bir canavarın Ay’ı yemesinden ileri geldiğine inanırlar. Bu korkutucu yaratığı korkutmak için ise; havaya silah, taş v.s. atılır; teneke çalınarak gürültü yapılır. Bu tepkiler yani Ay’ın tutulması sırasında teneke çalmak, gürültü çıkarmak, havaya silah sıkmak bugün bile Anadolu’da hala yapıla şeylerdir. Güneş ile Ay Tunguzlarda şaman ayinlerinde önemli bir yere sahiptirler. Bunlara tören sırasında kurban sunulur. Volga boylarındaki Çuvaşların Ay ve Güneşe “ak donlu” hayvan kurban ettikleri belirtiliyor. Bazı Altaylı’lara göre gök, çadır gibidir. Yakutlar göğün üstüste gerili tabakalardan oluştuğunu düşünüyorlar. Yıldızları da bu tabakalardan gök ışığını sızdıran feliklt olarak kabul ediyorlar. Göğün bir merkez etrafında döndüğünü varsayıp bu noktaya “yer göbeği” ne karşılık olarak “gök göbeği” diyenlerde bulunuyor. Kutup yıldızınada; “Çivi”, “Gök çivisi” , “çivi yıldız” gibi adlar vermişlerdir. Kırgız, Başkıt ve Sibirya Türkleri Kutup yıldızını “Demir Kazık” ; Moğol ve Tunguzlar ise, “Altın Direk” olarak adlandırmaları anlayışı göğün büyük bir sütun veya miğferin ucunda dönebileceği anlayışından ileri gelmektedir. İnanca göre tanrılar da atlarını bu kazığa bağlarlar. Bu belirtilen dengelerin bozulması ile korkunç olayların olduğuna inanılır. Yerine göre bu yıldızlara at kurban ederler ve içkiyi lokma olarak sunarlar. —- Eğlence ❤Kalp Fırlat 🌸Çiçek Fırlat 💧Su Fırlat 💣Bomba Fırlat ↕Titret Benzer Konular Tanrı Formlarına Bürünmek... Tanrı Problemi... Yer Tanrı \| Türk Mitolojisi... Ne Tanrı, Ne Efendi (No gods, no masters)... Tanrı Krios - Yunan Mitolojisi... Leydihan bunu beğendi. ❤ 1 👍❤😂😮😡😢👎👏
	Alıntı Sesli Oku

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)

ForumKalbi