MKUltra projesi ya da MK-Ultra, CIA tarafından; insan denekler üzerinde yapılan, bazıları yasa dışı bir dizi deneyden oluşan projeye verilen kod ad. Projenin sorumlusu CIA'nın Bilimsel İstihbarat Bölümü idi. 1940'ların ortalarında başlayan çalışmalar, ilk kez 1953 yılında resmi olarak onaylandı, 1964 yılında bu alana olan ilgi çeşitli sebeplerden dolayı azaldı, 1967 yılında da proje tamamen yürürlükten kaldırıldı. Program özellikle ahlaki yönden tartışmalara yol açtı.

Zira programda, deneyler için gönüllü olmamış bazı ABD ve Kanada vatandaşları da kullanıldı. MKUltra, insanların; hipnotizasyon, duygusal yoksunlukta bırakma ve uyuşturucu madde kullandırtma gibi yöntemlerle karşısındakinin istediğini yapıp yapmayacağını ve sorgu sırasında daha kolay bilgi verip vermeyeceğini ölçmeyi amaçlıyordu. Başta LSD olmak üzere birden fazla kimyasal maddeyle yapılabilen bu deney, sözlü taciz veya cinsel taciz de eklenerek CIA tarafından sorgu sırasında bir işkence yöntemi olarak da kullanıldı.

MKUltra projesi 44 kolej ve üniversitenin yanı sıra hastaneler, hapishaneler ve ilaç şirketleri de dahil olmak üzere 80 kurumun katkısıyla yürütüldü. CIA kendisine verilen ödeneğin %6'sını uzun yıllar boyunca MKUltra projesine ayırdı.

MKUltra projesi 1975 yılında ABD Kongresi'nin Kilise Komitesi ve Geral Ford komisyonu tarafından Amerika Birleşik Devletleri'nde CIA'nın aktivitelerini denetlemek ve kamunun dikkatine sunmak amacıyla başlatılan soruşturmada incelemeye alındı. Soruşturma, CIA müdürü Richard Helms'in 1973'te MKUltra projesiyle ilgili bütün raporlarının yok edilmesini emretmesi nedeniyle büyük oranda tanıkların yeminli ifadelerine dayanmak zorunda kaldı. Richard Helms'in yok etme emrinden çok az sayıda belge kurtuldu.

2001 yılının Temmuz ayında MKUltra'ya bağlı yan projeler de resmen iptal edildi ve MKUltra projesi ile ilgili 20.000 belgeden geriye kalan imha edilmemiş belgeler devlet sırrı olmaktan çıkarılarak kamuoyuyla paylaşıldı.

Projenin arka yüzü




Dr. Sidney Gottlieb'in onayladığı LSD üzerine MKUltra'nın 9 Haziran 1953'teki alt projesi mektubu

Prekürsör deneyleri

MKUltra programı 1945 yılında başladı ve bu konuyla ilgili Joint Intelligence Objectives Agency (Ortak İstihbarat Ajansı) kuruldu, bu kuruma doğrudan yetki verildi.

Çalışılan bazı bilim adamları işkence ve beyin yıkama olarak tanımlanan suçlardan, bazıları da Savaş suçu işlemek ve Nazilik suçuyla yargılanmıştır.