Bilim insanları, Dünya’nın derinliklerinde kaya gibi katı bir malzemenin akışını ilk kez deneysel olarak gözlemledi. Yarım yüzyıllık bir gizem çözüldü.



Yeryüzünün altında, yaklaşık 2.700 kilometre derinlikte olağanüstü bir hareket gözlemlendi. Bilim insanları, bugüne dek sadece varsayımsal olarak kabul edilen bir olguyu doğruladı: Kaya gibi katı bir yapı, Dünya’nın derinliklerinde çok yavaş bir şekilde akıyor. Yeni araştırmalar onlarca yıldır süregelen bir jeofizik bilmecesini çözüyor.

ETH Zurich üniversitesinden bir ekip, yerkürenin en derin katmanlarından birinde meydana gelen bu sıradışı olayı laboratuvar ortamında yeniden üretti. Araştırma, Communications Earth & Environment dergisinde yayımlandı.

Deneysel Mineral Fiziği Profesörü Motohiko Murakami liderliğindeki ekip, D” katmanı olarak bilinen ve yeryüzünden 2.700 kilometre derinlikte bulunan gizemli bölgeyi inceledi. Bu bölge, deprem dalgalarının beklenmedik şekilde hızlanmasıyla dikkat çekiyordu.

2004 yılında Murakami, Dünya’nın alt mantosunun ana minerali olan perovskitin, D” katmanı yakınlarında aşırı basınç ve yüksek sıcaklık altında “post-perovskite” adı verilen yeni bir minerale dönüştüğünü keşfetti.

Katı Kayaların Gizemli Akışının Sırrı Çözüldü



Araştırmacılar, gelişmiş bir bilgisayar modeli kullanarak post-perovskite kristallerinin yöneliminin mineralin sertliğini değiştirdiğini ortaya çıkardı. Deprem dalgalarındaki hızlanma, ancak tüm kristaller aynı yöne baktığında gerçekleşiyordu.

ETH Zurich’teki laboratuvar deneylerinde, post-perovskite kristallerinin muazzam basınç ve aşırı sıcaklık altında kendiliğinden aynı yönde hizalandığı kanıtlandı. Araştırmacılar, sismik dalgaların hızını ölçerek D” katmanında gözlemlenen sıçramayı laboratuvarda yeniden üretebildiler.

Bu kristallerin hizalanmasına neden olan şey, Dünya’nın mantosunun alt kenarı boyunca yatay olarak akan katı manto kayasıdır. Bu hareket, kaynayan sudakine benzer bir konveksiyon türüdür ve varlığı uzun zamandır tahmin edilmesine rağmen doğrudan kanıtlanamamıştı.

Dünyanın Derinliklerinde Yapılan Araştırmalarda Yeni Bir Sayfa Açılıyor

Dünya’nın derinliklerindeki dinamiklere de ışık tutan bilgi, araştırmacıların yerkürenin en derin iç kısımlarındaki akıntıları haritalandırmasına ve volkanları, tektonik plakaları ve hatta Dünya’nın manyetik alanını yönlendiren görünmez motoru görselleştirmesine olanak sağlıyor.



Çalışma, yeryüzünün sadece yüzeyde değil, derinlerde de aktif olduğunu kanıtlamış oldu. Katı kayanın akışı artık bir teoriden kesinliğe dönüşmüş durumda. Murakami son olarak hislerini şu cümleyle ifade ediyor:

“Bu keşif sadece D katmanının gizemini çözmekle kalmıyor, aynı zamanda Dünya’nın derinliklerindeki dinamiklere de bir pencere açıyor.”

Kaynak: [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!]