Av Tüfekleri ile Yaralanmalar

Av tüfeği fişeği namludan çıktıktan sonra içindeki saçmalar etrafa doğru yayılır. Bu yayılma atış mesafesine ve namlunun uç tarafındaki daralmaya bağlıdır. Av tüfeklerinin namlu uçları saçmaların yayılmasını en aza indirmek için gittikçe daralan özellikte imal edilirler.

GİRİŞ DELİĞİ : Giriş deliğinin şekli diğer ateşli silah yaralanmalarındaki gibi atış istikametine bağlı olarak yuvarlak veya ovaldir. Bitişik atışlarda boyutları aşağı yukarı namlu çapında olan tek bir giriş deliği bulunur.

15 cm.’ye dek olan atışlardaki cilt ve yara bulguları aynen diğer ateşli silah yaralarındaki gibidir. Av tüfeği ile yapılan atışlarda duman isinin ciltte yayıldığı alan barut artıklarınınkinden daha geniştir. Duman isi 50 cm.’ye kadar olan mesafedeki atışlarda bulunabilir. Ayrıca yara içinde fişeğe ait plastik parçalar ve mukavva gibi sıkı parçaları bulunur.

otomatik av tüfeği : Yaklaşık bir metreye kadar olan atışlarda genellikle geniş ve tek bir merkezi giriş deliği bulunur. Bu deliğin kenarları düzensiz ve tırtıklı görünümdedir. Bir metrenin üzerindeki mesafelerden yapılan atışlarda ana giriş deliğinin etrafında ikincil giriş delikleri oluşmaya başlar. Saçma tanelerinin etkisiyle oluşan bu küçük girişlerin sayısı 2 m. üzerindeki atışlarda gittikçe fazlalaşır. 3-5 m.’den sonra merkezi giriş deliği kaybolur ve yerini saçma tanelerinin girişlerine bırakır.

Av tüfeği fişeğinin metal olmayan (sıkı) parçalarıyla oluşan yaralanmalar ekimozdan fatal lezyonlara dek değişik şiddette olabilir. Sıkı parçaları bitişik ve yakın atışta vücutta genellikle bulunur. Bu parçaların vücuda girişi 1-2 m.’ye dek olan atışlarda merkezi giriş deliğinden olur. Bunun üzerindeki mesafelerden yapılan atışlarda ise sıkı parçalarının vücuda girişi merkezi giriş deliğinin altında ikinci bir delikten olabilir. Sıkı parçaları 5 m.’den sonra vücuda ulaşamaz. Otopsi sırasında vücuttan çıkartılan sıkı parçaları kriminolojik tetkikler için savcılığa teslim edilmelidir.

TRAJE : Bitişik ve yakın atışlarda fişeklerin vücuda girişleri toplu iken girişten sonra saçmalar vücut içinde dağılırlar. Traje de dağınık olur. Saçma tanelerinin vücut içinde çarparak parçaladığı solid dokular nedeniyle sekonder yaralanmalar görülebilir. Vücut içindeki saçma tanelerinin radyografi veya skopi ile tespiti trajenin dolayısıyla da atış istikametinin belirlenmesinde kullanılabilir.

ÇIKIŞ DELİĞİ : Saçma tanelerinin enerjileri düşüktür. Bu nedenle özellikle batın ve torakstaki av tüfeği yaralanmalarında çıkış deliği görülmeyebilir. Atış mesafesi uzadıkça bu ihtimal daha da artar. Ancak son yıllarda yüksek kinetik enerjili fişekler atabilen av tüfekleri imal edilmektedir. Bu tür tüfeklerle bitişik ve yakın mesafelerden oluşan yaralanmalarda ise çıkış delikleri genellikle oluşur. Traje içinde oluşan kemik fragmanlarına bağlı olarak sekonder çıkış delikleri de görülebilir. Çıkış deliği olmayan yaralanmalarda cilt altında palpasyonla saçma taneleri aranmalıdır.

ATIŞ İSTİKAMETİNİN TAYİNİ : Aynı diğer ateşli silah yaralanmalarındaki gibi giriş deliği özelliklerinden ve yukarıda belirtildiği gibi trajeden yararlanarak vücuda isabet ettiği yönün değerlendirmesi yapılır.

ATIŞ MESAFESİ TAYİNİ : Namlunun cilde sıkıca bastırıldığı bitişik atışlarda yaklaşık namlu çapında tek bir giriş deliği oluşur. Giriş deliğinin kenarları düzgün ve siyahlaşmıştır. Çoğunlukla stampa izi bulunur. Duman isi ciltte genellikle yoktur. Deride ekimoz dokularda karbonmonoksite bağlı pembeleşme ve yara içinde sıkı parçaları bulunur.

0-3 cm. mesafeden yapılan bitişiğe yakın atışlarda kenarları düz veya kısmen tırtıklı tek bir giriş deliği vardır. Saçma tanelerine ait ikincil giriş delikleri bulunmaz. Ciltte duman isi alev yanığı tatuaj; kıllarda yanık dokularda karbonmonoksite bağlı pembe renk ve yara içinde sıkı parçaları vardır.

30 cm.’ye dek mesafeden yapılan yakın atışlarda kenarları tırtıklı ve düzensiz görünümde tek bir giriş deliği oluşur. Saçma tanelerine ait ikincil giriş delikleri bulunmaz. Ciltte tatuaj ve duman isi kıllarda yanma ve yara içinde sıkı parçaları görülür. Ciltte alev yanığı da görülebilir. Dokularda karbonmonoksit yoktur veya çok az miktardadır.

1-5 m. mesafeden yapılan atışlarda kenarları tırtıklı ve düzensiz bir ana giriş deliği ve bunun etrafında saçma tanelerine ait ikincil giriş delikleri oluşur. Ciltte alev yanığı ve duman isi yoktur. Dokularda karbonmonoksit bulunmaz. Bir metre mesafeden ciltte az miktarda tatuaj oluşur. Atış mesafesi 3-5 m.’ye yaklaştıkça artık yara içinde sıkı parçaları da kaybolmaya başlar.

3-5 m.’nin üzerindeki mesafelerden yapılan atışlarda ise sadece saçma tanelerine ait diffüz ve multipl giriş delikleri bulunur. Merkezi bir giriş deliği genellikle yoktur. Ciltte hiçbir bulgu oluşmaz. Yara içinde sıkı parçaları da görülmez.

Vücuda dik açıyla isabet eden atışlarda kaba bir kural olarak; saçmaların vücutta dağıldığı alanın santimetre cinsinden çapının 1/3’ü metre cinsinden atış mesafesini verir. Ancak atış mesafesi ile ilgili olarak belirtilen bütün bu bulgular ve tahminler genel ifadelerdir. Silaha ve donanıma göre değişiklikler gösterir. Av tüfeği yaralanmalarında da esas olan; aynı veya benzer silah ve fişeklerle yapılacak deneme atışlarıyla mukayeseler neticesinde mesafe tayini yapmaktır.