Sol Yanım Atatürk

25 ŞUBAT 1920 -Atatürk'ün, bazı komutanlarla İstanbul'da Rauf (Orbay) ve İsmet (İnönü) Beylere, iç ve dış siyaset hakkında düşüncelerini açıklayan ve onlardan da görüş isteyen yazısı:

"Hükümet Merkezi, milleti her vesile ile kuvvetten düşürecek yabancı tekliflerini derhal kabul ve gereğine girişmektedir. Muhaliflerin eylemli girişimlerine mâni olmak şöyle dursun, Kuva-yi Milliye'nin dağılmasına sebep olacak genelgeler yaymaktadır. ...İtilâf Devletleri'nin kuvvete dayanarak yapmaları hatıra gelen menfi teklifleri karşısında Millî Meclis ile Hükümetin ne gibi tedbirler ve tertibat hazırladıklarını öğrenmeyi, davranış şeklini belirleme için gerekli görmekteyiz."

İÇ VE DIŞ DURUM
(25. II. 1920)
Kumandanlıklara gönderilen Şifre.
Rauf ve İsmet Beylere
Onbeşinci Kolordu Kumandam Karabekir Kâzım Paşaya
Üçüncü Kolordu Kumandanı Salâhattin Beyefendiye

25 /2 /36

Bugünlerde vaziyet-i hariciye ve dahiliyemizi berveçhiâti mütalâa etmekteyiz: Ahiren muhtelif menabi‘den gelen malûmatdan Düvel-i itilâfiye ve Müşarekenin bizimle sulh akdetmek için bir karar-ı kat‘î vermek üzere oldukları anlaşılmaktadır. Bu kararın nasıl olabileceği hakkındaki bu fikrimizi bu raporumuzda izaha çalışmakla beraber rüfekamızın mütalâalarına ıttıla‘ hususunda istical ettiğimizi de arzederiz:

Son Londra mülakatı üzerine şayanı memnuniyet haberleri aldık. Ancak İngiltere Hariciye Nazırı ile Millerand‘ın beyanat-ı muhimmesi ve memleketimizdeki Düvel-i itilâfiye kuvvetlerinin İstanbul İzmir ve Kilikya havalisinde gittikçe tekasüf eylemesi ve İstanbul, İzmit ve tekmil sahillerimizdeki esliha ve cephane depolarımızın İngilizlere teslimi hakkında Harbiye Nezaretine vâki‘ olan teklif-i resmî ve muhaliflerin her defadan ziyade Dersaadet ve Anadolu‘da efkârı umumiyeyi teşviş maksadıyla neşriyatı tevsi‘ ve teşebbüsat-ı fi‘liyeye başlamaları ve hükûmet-i merkeziyenin menfi bir karar karşısında hiçbir mukavemet gösteremiyeceği hakkında şimdiden emmareler mevcut olması gibi ahval sulh şeraitinin ağır olacağını zannettirmektedir. İngiltere Hariciye Nazırı nutkunda Türkiye sulhu hakkında mesail-i âtiyenin tetkik ve tamiki lâzım geldiğini bildirmektedir.

Dersaadetin vaziyet-i müstakbelesi, Boğazlar hakkında elde edilecek teminat, Dersaadet ile Bulgaristan arasındaki havalinin âtide hangi hâkimiyet ve idare altında kalacağı, Anadolunun mukadderat-ı âtiyesi, İzmir’de Yunanlıların mevcudiyeti.

Millerand‘ın nutku Lord Curzon‘un nutku kadar açık değilse de Fransız mebuslarının telâşından Fransız hükûmet-i hâzırasının 1916 senesinde Anadolu hakkındaki itilâflarda bahsolunan nüfuz mıntakalarının tatbikine meyyal olduğu anlaşılmaktadır. Düvel-i itilâfiyenin memleketimizdeki kuvvetleri malûm-u âlileri olduğu veçhile İngilizlerin Dersaadetde iki kolordu İngiliz ve Fransız altıbin kişi kadar İtalyan ve Yunan ki, cem‘an yüzbin kişi kadar, Çanakkale Boğazının tarafeyninde muhtelit bir Fırka ve İzmir işgal mıntakasında sekiz Yunan Fırkası ve Fırat‘ın garbındaki Kilikya mıntakasiyle Fırat‘ın şarkındaki işgal mıntakasında 1: 2 Fransız Fırkası mevcuttur. Kilikya‘ya daha dört Fransız Fırkasının gelmekte olduğu söylenmektedir. Kuşadası, Antalya, Konya havalisinde bir İtalyan Fırkası olup Anadolu ve Rumeli şimendöfer hatları üzerinde küçük müfrezeler vardır. Boğazlardaki evvelce mevcut harb sefinelerinden mâada bükere beş dritnavt ve dört büyük muhrib ile küçük harb gemilerinden mürekkep İngiliz Bahrisefid Filosu da Dersaadet‘e muvasalat etmiştir.

Dersaadet‘de muhalif gazetelerle Düvel-i itilâfiye namına çalışan bir zümrenin ortaya İstanbul’un bizde kalmasını sürerek Düvel-i itilâfiyenin öteden beri mevcut âdil ve insanî siyasetlerine dair işae ettikleri havadis İstanbul muhitini hayliden hayliye, yumuşatarak mukavemet esasını kabul etmiş olan Kuvayı Milliye ve teşkilâtını duçar-ı za‘fetmiye çalışmaktadırlar.

Yunan işgalini şimalden durdurmağa muvaffak olan Balıkesir cephesinin arkasında Karabigalı civarında Ahmet Anzavur kumandasında kuvveti günden güne tezayüd etmekte olan 800 kişilik bir çete ile de düşmanlar faaliyete geçmişlerdir.

Hükûmet-i merkeziye milleti her veçhile kuvvetden düşürecek ecnebi tekliflerini derhal kabul ve icabına tevessül etmektedir. Muhaliflerin fi‘lî teşebbüsatına mâni olmak şöyle dursun Kuvayı Milliyenin inhi-lâlini mucib olacak tamimler yaymaktadır. Ezcümle lehimizde başlamış olan sulh konferansının hüsn-ü neticeye iktiranı için aslaa mevcut olmıyan Ermeni kıtalinin durdurulması ve Yunan kuvvetlerine karşı Kuvayi Milliye harekâtının derhal tevkifi hakkında İngiliz teklifini Harbiye Nazırımız telâkki ve aynen kabul ve tamim etmiş ve Onüçüncü Kolordudan bu tamimin tatbik edildiğine dair de malûmat talebetmiştir. Bir taraftan da Heyet- i Temsiliyeye Hükümetin siyaset-i dahilîsinin esasen Kuvayi Milliyeyi dağıtmak olup harice karşı kuvvetli olduğunu göstermek gibi olduğundan bu gibi tedabire tevessül edildiğini bildirmiştir. Hükûmet-i Merkeziyenin âciz ve mütereddit olduğu tahmin edilmektedir. Meclis-i Meb‘usana gelince şimdiye kadar arzu edilen tesanüdü teşkil edememiştir. Fedakâr mebuslarımızın beyanat-ı mühimmesi de içtima salonunun haricine çıkamamakta bulunmuştur.

Sivas ve Erzurum Millî Kongreleriyle Ankara‘da meb‘usan ihtimamda mukarrerat-ı ma‘lûme dahilinde vatanın istihlâsına son derecede gayret etmeği deruhte etmiş olan Heyeti Temsiliyemiz bu hususdaki mesuliyeti tamamiyle müdrik ve bu uğurda hiçbir ihtirasatı düşünmeksizin en azîm fedakârlığı ifaya hâzır ve müheyya olduğu cümlece malûmdur. Ancak hâl-i inikatda bulunan Meclis-i Millî ve bunun itimadına mazhar olmuş olan hükümetin şu ân-ı mühimde Vatanın istihlâsı uğurunda başda bulunarak her nevi umur ve hususatı kanun dairesinde idare etmeleri de en mühim temenniyatımızdandır. Bunun için Düvel-i itilâfiyenin kuvvete istinaden yapmaları melhuz menfi teklifleri karşısında Meclis-i Milliyle Hükümetin ne gibi tedabir ve tertibat hazırladıklarını öğrenmeği tâyin-i hattı hareket için lüzum görmekteyiz. Hükümet ve Grup nezdinde icra-yi teşebbüsat ile neticenin sür‘at-i iş‘arına muntazırız. İstanbul’da yüzbin kişilik bir ordu ve büyük bir donanmalarının mevcudiyetini nazarı dikkatde tutmak lâzımdır.

Öğrenmek istediğimizi Dersaadet‘deki rüfekaya yazdık. Bu babdaki mütalâa-i aliyeleri müsterhamdır.

M. Kemal
H.T.V.D.: 1957, sayı: 21, No. 523

__________________

__________________

__________________

__________________

__________________

__________________

__________________

__________________

__________________

__________________