İtalya Alpleri’ndeki Fraele Vadisi’nde, 210 milyon yıl öncesine ait binlerce dinozor ayak izi neredeyse dik bir kaya yüzeyinde ilk kez görüntülendi.



İtalya Alpleri’nde, neredeyse dik bir kaya yüzeyine yayılan ve yüzlerce metre boyunca izlenebilen dev bir dinozor ayak izi sahası tespit edildi.

Fraele Vadisi’ndeki bulguların Üst Triyas dönemine, yaklaşık 210 milyon yıl öncesine tarihlendiği ve binlerce izin şimdiden açığa çıktığı bildiriliyor.

Eylül 2025’te Fraele Vadisi’ne yaban hayatı fotoğraflamak için giden Elio Della Ferrera, dürbünüyle tarama yaparken neredeyse dik bir yamaç üzerinde bazı çöküntüler fark etti. Bazılarının 40 santimetreye kadar ulaştığı belirtilen izlerin bir bölümünün paralel doğrultuda ilerlemesi, bölgeyi yakından incelemesine yol açtı.

Alana ulaştığında bunların ayak izleri olduğunu anlayan Ferrera, daha önce birlikte çalıştığı Milano Doğa Tarihi Müzesi’nden paleontolog Cristiano Dal Sasso ile iletişime geçti.



Fotoğrafları inceleyen Dal Sasso, izlerin daha önce kayda geçirilmemiş dinozor izleri olduğunu doğruladı. İlk değerlendirmeler, vadiyi kapsayan Stelvio Ulusal Parkı uzmanları tarafından yapıldı ve sürece farklı disiplinlerden araştırmacıların da dâhil edildiği aktarıldı.

İtalyan Alpleri’ndeki Dinozor Ayak İzleri Üst Triyas Dönemine Ait

Bilim insanları, izlerin bulunduğu kaya katmanlarının Üst Triyas’a ait olduğunu belirtiyor. Benzer yaşta izler Doğu Alpler’de daha önce rapor edilmiş olsa da, Lombardiya bölgesinde dinozorlara ait bu ölçekte bir iz sahasının ilk kez tespit edildiği ifade ediliyor.

Bulguların ayrıca, İtalya’da “Insubric hattı”nın kuzeyinde kayda geçen ilk dinozor ayak izleri arasında yer aldığı değerlendiriliyor. Insubric hattı, Adriyatik ve Avrasya levhaları arasındaki sınır bölgesinin doğu kısmıyla ilişkilendirilen bir jeolojik çizgi olarak tanımlanıyor.

Sahada iz yoğunluğunun metrekare başına 4 ila 6 arasında değiştiği, bunun da uygun koşullarda bölgeden kalabalık bir grubun geçtiğine işaret ettiği aktarılıyor. Açığa çıkan izlerin sayısının binlerle ifade edildiği, kaya içinde henüz görünür olmayan daha fazla izin de bulunabileceği belirtiliyor.



İzlerin paralel hatlar oluşturması, bazı araştırmacılara göre dinozorların sürü hâlinde ve eş zamanlı ilerlediğine dair bir işaret olabilir. Yerel yönetimler, bölgeyi “Dinozorlar Vadisi” olarak anmaya başladı.

İzler Hangi Dinozorlara Ait Olabilir?

Triyas dönemi, dinozorların erken evrelerini temsil ediyor ve ayak izlerini kemik/diş buluntularıyla bire bir eşleştirmek çoğu zaman mümkün olmuyor. Yine de ilk gözlemler, izleri bırakan hayvanların iki ayak üzerinde yürüdüğünü; bazı anlarda ön uzuvlarını yere dayamış olabileceğini gösteriyor. Bu özelliklerin, daha sonraki dev otçulların ataları arasında sayılan “prosauropod” grubuyla uyumlu olabileceği ifade ediliyor.

Ön değerlendirmelerde izlerin, dünyada tanımlanan bazı prosauropod iz tipleriyle benzerlik taşıdığı; ancak kesin sınıflandırma için daha fazla analiz gerektiği kaydediliyor.

İzler İlk Başta Yamaçta Değiğldi

Araştırmacılara göre ayak izleri, ilk oluştuğunda yataya yakın bir zeminde bulunuyordu. Daha sonra Afrika ve Avrupa levhalarının çarpışmasıyla Alpler yükselirken kaya katmanları bükülüp döndü ve izler bugün görülen dik konuma taşındı.

Jeolojik süreçler ve erozyon, üzerlerini örten katmanları zamanla aşındırınca izler yeniden görünür hâle geldi.

Cristiano Dal Sasso, sahayı çok değerli bir bilimsel alan olarak tanımlarken, paralel iz hatlarının sürü davranışına işaret edebileceğini; ayrıca daha karmaşık hareket örüntülerini düşündüren bazı iz düzenleri de görüldüğünü belirtti.



Elio Della Ferrera ise bu tür keşiflerin, yaşadığımız coğrafyayı ne kadar az tanıdığımızı hatırlattığını ve araştırmaların desteklenmesinin önemini vurguladığını ifade etti.

Kaynak: [Foruma üye olmadığınız sürece forum içeriğindeki bağlantıları görüntüleyemezsiniz. Foruma üye olmak için TIKLAYIN!]