Polyksena Lahdi, Çanakkale Kızöldün Tümülüsü’nde, 1994 tarihli kaçak bir kazı ihbarı üzerine yapılan kurtarma kazısında bulunmuş.

MÖ 6. yüzyıla ait olan lahit, Anadolu’da bugüne kadar bulunan figürsel anlatımlı lahitlerin en erken örneği kabul ediliyor.

Lahdin uzun kenarlarından birinde, Troya Kralı Priamos ile kraliçe Hekabe’nin en küçük kızları olan Polyksena’nın kurban edilmesi olayı tasvir edilmiş. Bu nedenle kıymetli eser Polyksena Lahdi olarak da anılmakta.

Polyksena lahdinde bütün yüzlerdeki konular birbirleriyle bağlantılı olarak işlenmiş. Aynı zamanda lahit üzerinde 37 farklı insan figürüne yer verilerek oldukça zengin bir betimleme oluşturulmuş. Birinci uzun yüzde toplam 17 tane kadın figürü tasvir ediliyor. Frizde işlenen sahne, odak noktada sırt sırta vermiş olan iki kadın figürü ile ikiye ayrılıyor. Sol tarafta yer alan tasvirde ise, merkezde tahtta oturan bir kadın ve etrafında ona çeşitli hediyeler sunan refakatçiler bulunuyor.

Frizin sağ tarafında ise sırasıyla aulos (çift flütten oluşan nefesli bir çalgı) ve kithara (bir tür telli çalgı) çalan iki müzisyen kadın yer alıyor. Savaş dansı yapan iki çift kadın dansçı ile en sağda dans eden kadınlardan oluşan bir betimleme görüyoruz. Birinci kısa yüzdeki tasvir Polyksena’nın annesi Hekabe ile vedalaşması olarak ifade ediliyor. Lahidin ikinci uzun yüzünde, Akhilleus’un mezarı önünde, Hekabe ve Priamos’un kızı Polyksena’nın kurban edilişi konusu işleniyor. Sahnenin sağ kısmında, genç kızın kurban edilişi sırasında onu zapt etmeye çalışan Yunan savaşçılar tasvir ediliyor. Sahnenin sol tarafında ise ölen kız için yas tutan, başta Hekabe olmak üzere Troyalı kadınlar betimleniyor. İkinci kısa yüz anlatımın sonundaki sahneye işaret ediyor. Kızını kaybeden Hekabe, ağacın altına çömelmiş vaziyette yas tutarken görülüyor ve arkasında ayakta duran iki kadın figür de yasa eşlik ediyor.