Ay'daki Adam | Man on the Moon (1999) - Film Eleştirisi

[Leydihan]

[Only Registered Users Can See Links]

AYDAKİ ADAM (MAN ON THE MOON) – 1999 FİLM ELEŞTİRİSİ

Biyografi sinemasının en nev-i şahsına münhasır örneklerinden biri olan, 1999 yapımı Ay'daki Adam (Man on the Moon) üzerine konuşalım. Yönetmen koltuğunda Miloš Forman gibi bir ustanın oturduğu bu film, komedi dünyasının en gizemli figürlerinden Andy Kaufman'ın hayatını konu alıyor.

Film, klasik biyografi kalıplarını elinin tersiyle itiyor. Kaufman'ın kronolojik hayat hikayesinden ziyade, onun "troll" kültürünün atası sayılan provokatif eylemlerine ve yarattığı alter egolara (Tony Clifton, Latka Gravas vb.) odaklanıyor. Seyirciyi güldürmek yerine şaşırtmayı ve hatta zaman zaman rahatsız etmeyi amaçlayan bir yapısı var.

Jim Carrey bu filmde sadece bir rolü canlandırmıyor, adeta Andy Kaufman'ın ruhuna bürünüyor. Çekim süreci boyunca karakterden çıkmadığına dair anlatılan set hikayeleri, onun bu işe ne kadar baş koyduğunun kanıtı. Kariyerinin en iyi performansı olduğunu söylemek kesinlikle mübalağa olmaz.

Miloš Forman, uyumsuz bir dehanın toplumla olan çatışmasını Amadeus ve Guguk Kuşu'ndaki gibi incelikle işlemiş. Danny DeVito'nun dengeleyici rolü, Paul Giamatti ve Courtney Love'ın güçlü destekleri filmin kalitesini bir üst seviyeye taşıyor.

Genel Değerlendirme

Artılar: Jim Carrey'nin devleşen performansı, R.E.M. müziklerinin yarattığı atmosfer ve cesur hikaye anlatımı.
Eksiler: Kaufman'ın absürt mizah anlayışı, bu tarza uzak izleyiciler için yer yer temponun düştüğü hissini yaratabilir.

Sonuç: Ay'daki Adam, şov dünyasının sahteliğiyle alay eden, gerçekle kurgu arasındaki çizgiyi bulanıklaştıran bir başyapıt. Kaufman'ı tanısanız da tanımasanız da bu eşsiz tecrübeyi mutlaka izlemelisiniz.

Yazan: Leydihan

[Leydihan]

[Only Registered Users Can See Links]

Man on the Moon

Truman Show gibi televizyon denen gözbağcının ruhumuza nasıl sahip olduğuna dair düşündürücü bir film Aydaki Adam.

Aydaki adam
Gösteri dünyasına içerden bakan ve televizyon kültürüne inceden inceye eleştiriler getiren Man On The Moon (Aydaki Adam), 'star' olmanın ve 'star' kalmanın sırlarını açık ediyor. 1980'lerde yaptığı komedi programıyla Hollywood'un parıltılı şov dünyasında şöhret olan Andy Kaufman'ın hayat hikâyesi diye bakmak bu filme haksızlık olur. Açıkçası Kaufman'ın küçük bir gece klübünden en çok seyredilen dizilerin yıldızı ve dünyaca ünlü bir şovmen olmaya giden yolda yaşadıklarını izlerken özel televizyon kanallarımızda parlayan 'star'lar geçiyor gözümüzün önünden. Hangisinin ne kadar sahte ve gerçek olduğu. Ama şov dünyasının kuralları değişmiyor. Dünyanın bir oyun ve eğlenceden ibaret olduğu gerçeği de...

[Only Registered Users Can See Links]

Truman Show gibi televizyon denen gözbağcının ruhumuza nasıl sahip olduğuna dair düşündürücü bir film Aydaki Adam. Çocukken, yüzünü döndüğü duvarı kamera olarak kabul eden ve saatler ce duvarın karşısında gösteri yapan Kaufman (Jim Carrey), babasının uyarısıyla şovunu kanlı, canlı, söylediklerine tepki verecek bir seyirci karşısında sürdürmeye başlar.

Yetişkin olduğunda orijinal ve başkalarının yapmadığı numaralarla seyirciyi eğlendirmeyi ve eğlendirirken eğlenmeyi hedefleyen Kaufman, başlangıçta beklediği ilgiyle karşılanmaz. Ancak insanların komedyenleri ve kötü adamı sevdiğini farkeden Kaufman, gösterilerini bu temel üzerine oturtur.

[Only Registered Users Can See Links]

Bir şovmenin önlenemez yükselişi

Yarattığı iki tiplemeden biri saf görünümlü komik Andy, diğeri de bet sesiyle şarkı söylemeye çalışan ama daha çok konuklara sataşarak, aşağılayarak kötü adamı oynayan Tony Clifton'dur. Böylece kendi malzemesini yaratmaya başlayan ve seyirciyi sürekli şaşırtarak, şok ederek, rating'ini yüksek tutan Kaufman, eğlencenin en alt sınıfı olarak tanımladığı televizyon dizilerinde oynamayı da kendine özgü projelerini hayata geçirebileceği 'özel bir program' yapmak kaydıyla kabûl eder. Ancak dünyanın en önemli televizyon kanallarından ABC'nin temel prensibi izleyiciyi koltuğuna bağlamaktır. Bu yüzden Kaufman'ın görüntülerle oynayarak yapmak istediği pratik şakalar kabûl görmez. Çünkü Kaufman, insanların beyinleriyle oynamaktan yanadır. Bildik esprilere beklenir tepkiler veren 'ölü' seyirci yerine sürekli merakını, öfkesini kışkırttığı bir seyirci ister karşısında. Bunda ne kadar başarılı olduğunu göstermek için de yönetmen Milos Forman sık sık kamerasını ünlü şovmeni seyredenlerin yüzünde gezdirir. Önce şaşkınlık, sonra "N'apmaya çalışıyor bu adam?" yollu bir merak ve ardından "Mesajını aldım abi, tamam" diyerek koyverilen kahkahalar.. Ama bu kadarı yeterli değildir Kaufman için. Çünkü o çocuk safiyetiyle yaptığı şovlarla insanların karşısına çıkmak ve onları çocuklar gibi neşelendirmekten yanadır. 'Komedyen' olmadığını tekrarlasa da sonuçta hırs, evlilik, ölüm dahil her tür malzemeyi şovunun bir parçası haline getirip satmaktan da geri durmaz.

[Only Registered Users Can See Links]

İllüzyona dönüşen hayat
Sonuçta insanlar şaşırmakta, beklemedikleri bir durumla karşılaşmakta ve eğlenmektedirler. Bu yüzden de bir illüzyon olarak gördüğü dünyada kendi hayatını da illüzyona çevirir. Artık Kaufman'ın hayatında neyin gerçek, neyin 'şov' olduğunu ayırt etmek en yakınları için bile imkânsız hale gelir. Öyle ki kansere yakalandığında aile fertleri bile ünlü şovmenin yine bir oyun oynadığını düşünürler. Yarattığı şeyle çevrelenen Kaufman'ın, en umutsuz olduğu noktada iyileşme umuduyla gittiği Uzakdoğu'da yapılan tedavi de bir illüzyondan ibarettir. Filmin finali de Kaufman'ın hayatı gibi şaşırtır. Öldüğünde Andy için görkemli bir cenaze töreni düzenlenir. Ancak bir yıl sonra bir show merkezinin giriş kapısından başında kese kağıdıyla bir adam içeri girer. Bu kez Tony Clifton'ı görürüz sahnede. Kaufman'ın dostları salonda gözleri yaşlı, Tony'yi seyretmektedirler. Ancak zaman zaman Tony kılığına giren Andy'nin en yakın dostu da seyirciler arasındadır.

Kaynak ([Only Registered Users Can See Links])

[Sürmenaj]

Jim Carrey'e bu rol çok yakışmış

[Matsuro]

Aynen öyle, Jim Carrey o rolün hakkını fazlasıyla vermiş. Kaufman'ın ruhunu yakalamış resmen.