Kült Filmler: Sinemanın Gizemli Dünyasına Yolculuk

[Nemo Personne]

“Kült” kelimesi etimolojik olarak Latince cultus sözcüğünden gelir. Bu kelime “tapınma”, “ibadet”, “özen gösterme”, “yüceltme” ve “bağlılık” anlamları taşır. Aynı kökten gelen colere fiili ise “işlemek”, “bakmak”, “kutsamak”, “saygı göstermek” gibi anlamlara sahiptir. Zaman içinde bu kelime dini bağlamdan çıkarak belirli bir düşünceye, kişiye, esere ya da topluluğa duyulan yoğun bağlılığı ifade etmeye başlamıştır. Bugün “kült” dendiğinde, küçük ama son derece sadık bir hayran kitlesinin tutkuyla benimsediği şeyler anlaşılır.

Sinemada “kült film” kavramı da buradan doğmuştur. Kült film, geniş kitlelere hitap eden sıradan popüler filmlerden farklı olarak, belirli bir izleyici topluluğu tarafından özel bir bağlılıkla sahiplenilen filmlerdir. Bu filmler bazen ilk gösterime girdiklerinde başarısız olabilir, eleştirmenlerden kötü yorumlar alabilir ya da gişede beklenen başarıyı yakalayamayabilir. Ancak zaman geçtikçe etrafında güçlü bir hayran kitlesi oluşur ve film adeta ikinci bir hayat kazanır. İnsanlar filmi tekrar tekrar izler, repliklerini ezberler, sahnelerini tartışır ve filmle duygusal bir bağ kurar.

Kült filmleri diğerlerinden ayıran en önemli özelliklerden biri, izleyicide güçlü bir kimlik hissi oluşturmasıdır. Bu filmleri seven insanlar yalnızca “iyi bir film izlediklerini” düşünmez; o filmin dünyasında kendilerinden bir parça bulurlar. Bu nedenle kült filmler çoğu zaman toplum dışına itilmiş karakterleri, sıra dışı hikâyeleri, karanlık atmosferleri, deneysel anlatım biçimlerini veya sistem karşıtı fikirleri işler. Herkes tarafından kolayca sevilmezler. Hatta bazen birçok kişi tarafından garip, anlamsız ya da rahatsız edici bulunabilirler. Fakat onları seven küçük topluluk için film çok özel bir yere dönüşür.


Bu başlık altında aslında kendi arşivimi yapacağım... Tim Dirks'ün editörlüğünü yaptığı en güvenilir amerikan film sitelerinden biri olan filmsite.org ' tan kronolojik olarak aşağı yukarı 2010 yılına kadar yapılmış 300 film derledim. 2010 yılından sonra da dijital çağda kült sayılan 20 kadar filmi ekleyeceğim.. Anlayacağınız konu yaklaşık 1 yıl aktif olarak devam edecek.. Bu arada izlemediğim kült filmleri de yıl içerisinde izlemeyi planlıyorum.. Bonus olarak film müzikleri de ekleyebilirim.. Sizlere iyi seyirler..

[Nemo Personne]

Häxan: Witchcraft Through the Ages (Cadılar) (1922)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


Yapımı: 1922 - Danimarka, İsveç
Tür: Belgesel, Korku
Süre: 87 Dak.
Yönetmen: Benjamin Christensen
Oyuncular: Poul Reumert, Astrid Holm, Benjamin Christensen, Maren Pedersen, Clara Pontoppidan
Senaryo: Benjamin Christensen
Müzik: Launy Grøndahl, Emil Reesen, Matti Bye
Görüntü Yönetmeni: Johan Ankerstjerne
Dağıtım: Svensk Filmindustri (İsveç), Janus Films (Amerika)
Vizyon Tarihi: September 18, 1922 (İsveç)
Dili : Sessiz film ( Danca altyazı )
Bütçe : 2 milyon İsveç Kronu



Häxan, 1922 yılında Danimarkalı yönetmen Benjamin Christensen tarafından çekilmiş, sinema tarihinin en sıra dışı ve etkileyici yapımlarından biridir. Film, Avrupa’daki cadılık inanışlarını, orta çağ korkularını ve insanların şeytanla ilgili düşüncelerini anlatırken aynı zamanda bunların toplum üzerindeki etkilerini inceleyen deneysel bir yapıdadır. Sessiz film döneminde çekilmiş olmasına rağmen oldukça güçlü ve rahatsız edici görüntülere sahiptir. Bu nedenle döneminin çok ötesinde kabul edilir.

Film başlangıçta bir belgesel gibi ilerler. Orta çağ insanının evren anlayışı, şeytan tasvirleri, cehennem korkusu, büyücülük inançları ve dini düşünceleri anlatılır. Christensen, eski kitaplardan, gravürlerden ve kilise resimlerinden yararlanarak insanların cadılığa neden inandığını göstermeye çalışır. Daha sonra film dramatik sahnelere geçer ve cadı olduğu düşünülen kadınların nasıl sorgulandığını, işkence gördüğünü ve toplum tarafından dışlandığını gösterir. Özellikle yaşlı kadınların kolayca “cadı” ilan edilmesi filmin en dikkat çekici yönlerinden biridir.

Filmde cadı ayinleri, şeytan figürleri, büyü ritüelleri ve gece sahneleri oldukça karanlık bir atmosfer içinde sunulur. Şeytan karakterini bizzat yönetmen Christensen canlandırmıştır. Bu sahneler, dönemin sineması için son derece cesur bulunmuştur. Çünkü film sadece korkutmayı amaçlamaz; insanların korkularının nasıl oluştuğunu da göstermeye çalışır. Özellikle dini baskı ve toplumsal korkuların, masum insanların suçlanmasına nasıl yol açtığını anlatır.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Filmin son bölümü ise oldukça farklıdır. Christensen burada cadılık suçlamalarının aslında psikolojik rahatsızlıklar, histeri, uyurgezerlik ya da toplumsal baskılarla ilişkili olabileceğini söyler. Yani orta çağda “şeytan işi” olarak görülen olayların modern dünyada tıbbi veya psikolojik açıklamaları olabileceğini savunur. Bu bakış açısı 1922 yılı için oldukça ileri ve tartışmalı bir düşüncedir.

Film gösterime girdikten sonra birçok ülkede sansüre uğramış, bazı yerlerde tamamen yasaklanmıştır. Bunun nedeni içerdiği çıplaklık, işkence sahneleri ve dini sembollerin alışılmışın dışında gösterilmesidir. Ancak yıllar geçtikçe film yeniden keşfedilmiş ve özellikle korku sineması üzerinde büyük etkisi olduğu anlaşılmıştır. Günümüzde hem korku filmi hem deneysel sanat filmi hem de belgesel özellikleri taşıyan kült bir yapım olarak kabul edilir.

1968 yılında film yeniden düzenlenmiş ve İngilizce anlatımlı bir versiyonu hazırlanmıştır. Bu versiyon “Witchcraft Through the Ages” adıyla yayımlanmış ve özellikle karşı kültür hareketleri içinde büyük ilgi görmüştür. Film bugün hâlâ sinema tarihinin en özgün ve karanlık eserlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.

[Nemo Personne]

Nosferatu, eine Symphonie des Grauens (1922)
(Nosferatu, Bir Dehşet Senfonisi)


[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: F.W. Murnau
Yapımcı: Enrico Dieckmann, Albin Grau
Senarist: Bram Stoker, Henrik Galeen
Oyuncular: Max Schreck, Gustav von Wangenheim, Greta Schröder, Alexander Granach, Georg H. Schnell, Ruth Landshoff, John Gottowt, Max Nemetz, Wolfgang Heinz, Albert Vehnor, Heinrich Witte, Guido Herzfeld, Karl Etlinger, Fanny Schreck, Hardy von Francois, Gustav Botz
Görüntü yönetmeni: Fritz Arno Wagner, Günther Krampf
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Korku
Renk: Siyah Beyaz
Yapım yılı: 1922, Almanya
Çıkış tarihleri: 3 Haziran 1929 (ABD), 4 Mart 1922 ( Almanya )
Süre: 94 dakika
Dil: Sessiz

Nosferatu, eine Symphonie des Grauens, korku sinemasının temel taşlarından biri kabul edilen ve vampir temasını sinema tarihinde unutulmaz hale getiren sessiz Alman filmidir. Türkçeye genellikle “Nosferatu: Dehşetin Senfonisi” olarak çevrilir. Film, Alman yönetmen F. W. Murnau tarafından çekilmiş ve 1922 yılında gösterime girmiştir. Hem Alman dışavurumcu sinemasının en önemli örneklerinden biri hem de modern korku estetiğinin doğuş noktalarından biri sayılır.

Film aslında Dracula romanının izinsiz bir uyarlamasıdır. Yapımcılar telif hakkı sorunlarından kaçınmak için karakter isimlerini değiştirmiştir. Dracula yerine Kont Orlok, Jonathan Harker yerine Hutter gibi isimler kullanılmıştır. Ancak hikâye büyük ölçüde Bram Stoker’ın romanına dayanır. Buna rağmen yazarın mirasçıları dava açmış ve mahkeme filmin tüm kopyalarının yok edilmesine karar vermiştir. Fakat bazı kopyalar gizlice saklandığı için film tamamen kaybolmamış ve günümüze ulaşabilmiştir. Sinema tarihinin hayalet gibi geri dönen filmlerinden biridir.

Filmin konusu genç emlak çalışanı Hutter’ın, Transilvanya’daki gizemli Kont Orlok’a bir ev satmak için yaptığı yolculukla başlar. Hutter, kontun yaşadığı şatoya ulaştığında burada tuhaf olaylarla karşılaşır. Orlok insan gibi görünmez; uzun tırnakları, sivri kulakları, kemiksi yüzü ve fareyi andıran görüntüsüyle adeta yaşayan bir salgın gibidir. Kont kısa süre sonra Hutter’ın eşi Ellen’a saplantılı bir ilgi duymaya başlar ve gemiyle Almanya’ya doğru yola çıkar. Onun gelişiyle şehirde ölüm, hastalık ve korku yayılmaya başlar.

Filmde vampir figürü daha sonraki Hollywood yapımlarındaki aristokrat ve çekici Dracula imajından oldukça farklıdır. Kont Orlok korkutucu, çürümüş ve neredeyse insan dışı bir varlık olarak tasvir edilir. Bu yüzden filmdeki korku yalnızca bireysel değildir; ölümün ve salgının kendisi gibi hissedilir. Özellikle Orlok’un gölgesinin duvarda ilerlediği sahneler sinema tarihinin en ünlü görüntüleri arasındadır. Gölge burada sadece fiziksel bir unsur değil, yaklaşan ölümün sembolü gibidir.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Filmin görsel dili Alman dışavurumculuğunun güçlü etkisini taşır. Keskin gölgeler, karanlık koridorlar, eğri mimariler ve sessizliğin yarattığı gerginlik filmin atmosferini belirler. Buna rağmen film tamamen stüdyo içinde çekilmemiştir; gerçek mekan kullanımı da dikkat çeker. Bu durum filme hem rüya gibi hem de rahatsız edici derecede gerçek bir hava kazandırır.

Kont Orlok karakterini canlandıran Max Schreck performansıyla sinema tarihine geçmiştir. Hatta oyuncunun görüntüsü ve davranışları o kadar ürkütücü bulunmuştur ki yıllar sonra gerçekten vampir olduğu yönünde şehir efsaneleri bile ortaya çıkmıştır. Bu fikir daha sonra Shadow of the Vampire filmine ilham vermiştir.

“Nosferatu”, yalnızca bir korku filmi değildir. Birçok eleştirmen filmi savaş sonrası Avrupa’nın korkularıyla ilişkilendirir. Ölüm, salgın, yabancı korkusu ve toplumsal çöküş duygusu film boyunca hissedilir. Kont Orlok’un şehre farelerle birlikte gelmesi özellikle veba ve kitlesel ölüm imgelerini çağrıştırır.

Film sonraki bütün vampir sinemasını derinden etkilemiştir. Dracula, Horror of Dracula ve hatta modern vampir anlatılarının çoğu bir şekilde bu filmin gölgesinden geçmiştir. 1979 yılında Werner Herzog tarafından çekilen Nosferatu the Vampyre ise filmin en önemli yeniden yorumlarından biri olmuştur.

Bugün “Nosferatu”, korku sinemasının karanlık mabedinde duran en eski ikonlardan biri kabul edilir. Sessizdir ama görüntüleri hâlâ konuşur. Özellikle Orlok’un merdivenden yükselen gölgesi, sinemanın unutulmayan kabuslarından biri olarak yaşamaya devam eder.

[Nemo Personne]

Sherlock, Jr. (1924)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Buster Keaton
Yapımcı: Joseph M. Schenck, Buster Keaton
Senarist: Clyde Bruckman, Jean Havez, Joseph A. Mitchell
Oyuncular: Buster Keaton, Kathryn McGuire, Joe Keaton, Erwin Connelly, Ward Crane
Kurgu: Buster Keaton
Dağıtıcı: Metro Pictures Corporation
Cinsi: Sessiz film
Türü: Komedi
Renk: Siyah-beyaz
Yapım yılı: 21 Nisan 1924, ABD
Süre: 44 dakika
Dil: İngilizce (yazılar)


Sherlock Jr., sessiz sinema döneminin en yaratıcı ve en yenilikçi filmlerinden biridir. Başrolünde ve yönetmen koltuğunda Buster Keaton yer alır. Film yalnızca bir komedi değildir; aynı zamanda sinemanın gerçeklik, hayal ve kurgu arasındaki sınırlarını sorgulayan erken dönem bir deneysel başyapıt olarak görülür. Bugün hâlâ modern sinema tekniklerinin öncülerinden biri kabul edilir.
Filmin konusu oldukça basit görünür. Genç bir sinema makinisti aynı zamanda amatör bir dedektif olmayı hayal etmektedir. Sevdiği kıza yaklaşmaya çalışırken işlemediği bir suç yüzünden hırsızlıkla suçlanır ve küçük düşer. Moral bozukluğu içinde çalıştığı sinema salonunda uyuyakalır. İşte filmin büyüsü tam burada başlar. Genç adam rüyasında perdeye girer ve kendisini “Sherlock Jr.” adında ünlü bir dedektif olarak görür. Böylece gerçek dünya ile film dünyası birbirine karışır.
“Sherlock Jr.”ın en önemli özelliği, sinemanın doğasını doğrudan konu edinmesidir. Keaton adeta kamerayla oyun oynar. Özellikle karakterin fiziksel olarak sinema perdesinin içine girdiği sahne, dönemine göre inanılmaz derecede yenilikçidir. Kurgu teknikleriyle mekanlar bir anda değişir; karakter bir saniye şehirdeyken aniden çölde ya da uçurumun kenarında kalır. Bu geçişler seyircide bilinçli bir şaşkınlık yaratır. Film, sinemanın yalnızca hikâye anlatan bir araç değil, gerçekliği dönüştüren bir rüya makinesi olduğunu gösterir.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Buster Keaton’ın komedi anlayışı da filmi özel kılar. Keaton’ın ünlü “taş surat” ifadesi burada zirveye ulaşır. Yüzü neredeyse hiç değişmez ama beden dili olağanüstü derecede dinamiktir. Filmin birçok sahnesinde fiziksel komedi ve akrobatik hareketler kullanılır. Özellikle motosiklet sahneleri ve tren sekansları sessiz sinema tarihinin en etkileyici stunt çalışmaları arasında kabul edilir. Keaton bu sahnelerin çoğunu dublör kullanmadan çekmiştir ve bazı çekimlerde ciddi biçimde yaralanmıştır.
Film aynı zamanda sinema tarihinde “meta sinema” denilen anlayışın erken örneklerinden biridir. Yani film, kendi varlığının farkındadır ve doğrudan sinemanın kendisini konu eder. Karakterin perdeye girmesi, gerçek dünya ile film dünyasının birleşmesi ve rüya yapısının kullanılması daha sonra birçok yönetmeni etkilemiştir. Woody Allen, Federico Fellini ve Christopher Nolan gibi yönetmenlerin sinema anlayışında bu filmin izleri görülür.
Görsel açıdan film oldukça akıcıdır. Keaton’ın kamera kullanımı döneminin çok ilerisindedir. Hızlı kurgu, yaratıcı geçişler, optik illüzyonlar ve mekan oyunları bugünün modern efektlerinin ilkel ama büyüleyici ataları gibidir. Özellikle rüya sekansındaki sahne geçişleri hâlâ film okullarında incelenir.
“Sherlock Jr.” gösterime girdiği dönemde büyük ticari başarı elde etmese de zaman içinde değeri daha iyi anlaşılmıştır. Günümüzde yalnızca sessiz komedinin değil, sinema sanatının en önemli eserlerinden biri kabul edilir. Çünkü film, “Bir insan neden sinemaya gider?” sorusuna görsel bir cevap verir. Gerçeklikten kaçmak, başka bir dünyanın içine yürümek ve birkaç saatliğine başka biri olabilmek için.
Bu yüzden “Sherlock Jr.” sadece eski bir komedi filmi değil; sinemanın rüya görme yeteneği üzerine kurulmuş zarif bir mekanizmadır. Sanki projektör çalıştığında gerçek dünya kısa süreliğine çözülür ve Keaton bizi gülümseyerek perdenin içine davet eder.

[Nemo Personne]

Un Chien Andalou (Endülüs Köpeği) (1929, France)


[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Luis Buñuel
Yapımcı: Luis Buñuel
Senarist: Luis Buñuel, Salvador Dali
Oyuncular: Pierre Batcheff, Simone Mareuil, Luis Buñuel, Salvador Dalí, Jaime Miravilles
Görüntü yönetmeni: Albert Duverger, Jimmy Berliet
Yapım yılı: 1928
Süre: 16 dakika
Dil: Sessiz
Tür: Gerçeküstü deneysel
Cins: Sinema filmi


Bir Endülüs Köpeği, 1929 yılında çekilmiş kısa bir sürrealist filmdir. Filmin yönetmeni Luis Buñuel, senaryo ortaklarından biri ise ünlü ressam Salvador Dalí’dir. Yaklaşık on altı dakika süren bu yapım, sinema tarihinde sürrealizmin en önemli örneklerinden biri kabul edilir. Film, alışılmış bir hikâye anlatımı yerine rüya mantığına dayanan sahnelerden oluşur. Olaylar arasında belirgin bir neden-sonuç ilişkisi bulunmaz; zaman ve mekân sürekli değişir. Bu nedenle izleyiciye mantıklı bir öykü sunmaktan çok bilinçaltını ve duygusal çağrışımları yansıtmayı amaçlar.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Filmin en bilinen sahnesi, bir kadının gözünün usturayla kesildiği açılış bölümüdür. Bu sahne, izleyiciyi sarsmak ve geleneksel sinema anlayışını kırmak amacıyla kullanılmıştır. Film boyunca karıncalar, kesik uzuvlar, dini imgeler ve beklenmedik geçişler gibi birçok sembolik unsur yer alır. Bu imgeler kesin bir anlam taşımaktan çok izleyicide rahatsızlık, merak ve şaşkınlık yaratmayı hedefler.
Sürrealizm akımının etkisiyle hazırlanan filmde rüyalar, bastırılmış arzular, korkular ve bilinçaltı ön plana çıkarılmıştır. Buñuel ve Dalí, filmi oluştururken gördükleri rüyalardan esinlenmiş ve özellikle mantıklı açıklaması yapılabilecek sahnelerden kaçınmaya çalışmışlardır. Film ilk gösterildiğinde büyük tartışma yaratmış, ancak zamanla modern sanat sinemasının en etkili yapıtlarından biri olarak kabul edilmiştir. Günümüzde hâlâ deneysel sinema ve sürrealist sanat denildiğinde akla gelen ilk eserlerden biridir.

[Nemo Personne]

Die Büchse der Pandora a.k.a Pandora's Box (1929)
(Pandora'nın Kutusu)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


Yönetmen: G. W. Pabst
Yapımcı: Seymour Nebenzal
Senaryo: G. W. Pabst, Ladislaus Vajda, (Oyun “Lulu”) Frank Wedekind
Oyuncular: Louise Brooks, Francis Lederer, Carl Goetz, Alice Roberts
Görüntü Yönetmeni: Günther Krampf
Dağıtıcı: Süd-Film
Çıkış Tarihleri: Almanya: 30 Ocak, 1929 / Amerika: 1 Aralık, 1929
Süre: 100-152 dk. (Amerika), 133 dk. (Yönetmen montajı)
Ülke: Almanya
Dil: Sessiz film (Almanca yazılar)


Pandora's Box (Die Büchse der Pandora), 1929 yılında çekilmiş Alman yapımı bir sessiz filmdir. Filmin yönetmeni Georg Wilhelm Pabst’tır ve yapım, Frank Wedekind’in “Lulu” oyunlarından uyarlanmıştır. Başrolde yer alan Louise Brooks, Lulu karakterini canlandırır ve bu rol sayesinde sessiz sinema tarihinin en unutulmaz oyuncularından biri hâline gelmiştir.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Film, güzelliği ve özgür tavırlarıyla çevresindeki insanları etkileyen Lulu’nun hayatını anlatır. Lulu’nun ilişkileri zamanla kıskançlık, tutku ve yıkımla sonuçlanır. Hikâye ilerledikçe karakterlerin hayatı karanlık bir trajediye dönüşür. Film, toplumun ahlak anlayışını, kadın cinselliğine bakışını ve insanların arzularının nasıl felaketlere yol açabileceğini işler.

Çekildiği dönemde tartışmalı bulunan film, özellikle kadın karakterin özgür ve geleneksel kalıpların dışında gösterilmesi nedeniyle dikkat çekmiştir. Bugün ise sessiz sinema döneminin en önemli klasiklerinden biri kabul edilir. Özellikle Louise Brooks’un performansı ve filmin karanlık atmosferi sinema tarihinde büyük etki bırakmıştır.

[Nemo Personne]

M (M - Bir Şehir Katilini Arıyor) (1931)


[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


Yönetmen: Fritz Lang
Yapımcı: Seymour Nebenzal
Senarist: Thea von Harbou, Fritz Lang, Egon Jacobson 'nun bir makalesinden
Oyuncular: Peter Lorre, Otto Wernicke, Theodor Loos
Görüntü yönetmeni: Fritz Arno Wagner
Kurgu: Paul Falkenberg
Stüdyo: Nero-Film AG
Dağıtıcı: Paramount Pictures, Janus Films, The Criterion Collection
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Suç, gerilim, kara film
Renk: Siyah- beyaz
Yapım yılı: 1931
Çıkış tarihi: 11 Mayıs 1931
Süre: 117 dakika
Ülke: Almanya
Dil: Almanca


M - Bir Şehir Katilini Arıyor 1931 Almanya yapımı psikolojik gerilim filmidir. Özgün adı M dir. İngilizce konuşulan ülkelerde Fritz Lang's M in yanı sıra Murderers Among Us adı ile de gösterime sunulmuştu. Filmin yönetmeni Fritz Lang filmin senaryosunu da eşi Thea von Harbou ile birlikte yazmıştı. Filmin başrol oyuncusu Peter Lorre 'dur. Bu film Fritz Lang 'ın ilk sesli filmidir ve kendisinin de belirttiği gibi filmografisindeki en iyi filmidir. Filmde bir Alman kentinde polisin seri cinayetler işleyen bir çocuk katilini yakalamakta yetersiz kalması üzerine tedirgin olan şehirdeki diğer suçluların da insan avına katılmaları anlatılmaktadır.


[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


Film Hakkında Notlar:

*Film her zaman IMDb'nin en iyi 250 Film listesine girmekte ve sıralamada sürekli olarak üst sıralarda yer almaktadır.

*Daha önce mevcut olan baskıları seyredilmeyecek kadar çiziklerle dolu ve yıpranmış olduğu halde film son yıllarda Münih Film Arşivi tarafından esaslı bir restorasyondan geçirilmiştir. DVD 'ler bu son restorasyondan geçen filmden basılmışlardır.

*Bu film hem Fritz Lang 'ın ABD seyircisi tarafından tanınmasını,hem de daha önce hep komedi filmlerinde küçük rollerde oynamış olan Peter Lorre 'un starlığa yükselmesini sağlamıştır.

*Filmin senaryosunu yönetmen Fritz Lang 'la birlikte yazan Thea von Harbou aynı zamanda yönetmenin eşiydi.Lang başta Metropolis (1927) olmak üzere onun birçok senaryosunu filme çekmişti.Thea von Harbou 1932 yılında Nazi Partisi NSDAP 'ye katılınca Nazi karşıtı bir Musevi olan Fritz Lang onu terkederek ABD'ye göç etti.1933 'te de boşandılar.

*Naziler iktidara gelince filmi Tammuz 1934 'te Almanya'da yasakladılar.Lang filmde dehşet içindeki bir Alman şehrinin portresini çizerken Alman toplumunu karamsar bir bakış açısı ile resmetmiş,suç örgütleri ile polis teşkilatını neredeyse aynı kefeye koymuştu.Lang'a göre katil hasta ruhlu olabilirdi,ama onun peşindekiler de ondan daha iyi değillerdi.

*Filmin gerçek bir olaydan,"Düsseldorf Vampiri" olarak nam salmış seri katil "Peter Kürten" davasından ilham alınarak çevrildiği ileri sürülmüştü,ancak Fritz Lang bunu şiddetle yalanlamıştı.

*Filmde rol alan suç örgütü elemanları gerçek suçlular arasından seçilmişlerdi.Özellikle filmin sonundaki suçluların kurduğu mahkemede yer alanların tamamı gerçek suçlularmış.

*Filmde bir dış anlatıcı sesin (dış ses) kullanılması o zaman için çok yenilikçi bir teknik olarak kabul edilmişti.

*"M" kara film (film-noir) türünün de ilk örneklerinden biridir.Bu film Orson Welles 'in filmlerinden başka ABD'deki kara filmin ilk örneği kabul edilen Malta Şahini (The Maltese Falcon) 'ne kadar 1940'ların birçok Amerikan filmine ilham kaynağı olmuştur.

*Filmde Peter Lorre 'un ıslıkla çaldığı melodi Edvard Grieg 'in Peer Gynt suitinden In The Hall of the Mountain King adlı bölümdür.Peter Lorre ıslık çalmayı bilmediği için bu melodiyi Fritz Lang ıslıkla çalmış ve filme eklemişti.

*Sinemada leitmotif adı verilen bu tekniğin de ilk kullanıldığı filmlerden biri budur.Belirli bir fikir,düşünce,şahıs veya mekanla özdeşleşen bir müzik temasının film boyunca tekrar edilmesine leitmotif adı verilmektedir.Burada Peter Lorre 'un ıslıkla çaldığı Peer Gynt melodisi filmin leitmotif 'idir.Filmin ilerleyen dakikalarında seyirci katilin görüntüde olmadığı sahnelerde de bu ıslığı duyduğu zaman onun yakınlarda olduğunu bilir.

*Fritz Lang 'ın oyunculara karşı olan efsanevi sert tutumu bu filmde zirveye çıkmış,hatta çekimler sırasında Peter Lorre 'u defalarca merdivenlerden aşağıya fırlatmıştı.

*Yaygın inanışın aksine Fritz Lang filmin "Aramızdaki katiller" olan adını "M" ye Nazi 'lerin hışmından çekindiği için değiştirmemiş.Bu değişikliğe çekimler sırasında suçlulardan birinin elinin üzerine M harfini yazarken karar vermiş,bunun daha ilginç bir isim olacağını düşünmüş.M harfi Almanca'da katil anlamına gelen "Mörder" sözcüğünün baş harfidir.

*Joseph Losey 1951 yılında aynı isimle filmi yeniden çevirdi.Öncekinin Amerikan versiyonu olan bu film de siyah beyaz çekilmişti ve olumlu eleştiriler almıştı.Soğuk Savaş yıllarında ABD 'deki Komünist cadı avlarının bir alegorisi idi.

[Nemo Personne]

Freaks (Ucubeler) (1932)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Tod Browning
Yapımcı: Tod Browning
Senaryo: Tod Robbins
Oyuncular: Wallace Ford, Leila Hyams, Olga Baclanova, Roscoe Ates
Görüntü Yönetmeni: Merritt B. Gerstad
Dağıtıcı: Metro-Goldwyn-Mayer
Gösterim tarihi: 20 Şubat, 1932
Süre: 90 dakika (Orijinal kurgu), 64 dakika (yayınlanan kurgu)
Ülke: Amerika
Dil: İngilizce, Almanca, Fransızca
Bütçe: $310,607



Freaks, yönetmen ve yapımcılığını Tod Browning yaptığı, dağıtıcılığını ise Metro-Goldwyn-Mayer'in üstlendiği 1932 tarihli ABD yapımı korku filmi. Filmin oyuncu kadrosunun büyük kısmını, gerçekte de karnaval göstericisi olan kişiler oluşturdu. Film, Tod Robbins'in "Spurs" adlı 1923 tarihli kısa hikayesinden uyarlandı. Yönetmen Browning, kostüm ve makyaj kullanmaktansa gerçekten deformiteleri olan kişileri oyuncu kadrosuna aldı.

Hayatının erken yıllarında bir seyyar sirk üyesi olan Browning, filmde kendi kişisel deneyimlerinden yararlandı. Filmde fiziksel olarak deforme "ucubeler" ("freaks") güvenilir ve onurlu kişiler iken; gerçek canavarlar, göstericilerden birinin büyük miktardaki mirasını ele geçirmek için onu öldürmek üzere komplo kuran, sirkin "normal" üyelerinden ikisidir.

Hilkat garibeleriyle dolu bir sirk artistleri arasında bulunan güzel trapez sanatçısı, cüce Hans’la evlenmek ister. Fakat hilkat garibeleri, bu evliliği Hans’ın parası için olduğunu öğrenirler.

Onlarla dalga geçen trapezcinin onlardan bir olan kocasını öldürme planları yaptığı açığa çıktığındaysa, hilkat garibeleri öç alma yoluna giderler.

Yönetmenin yıllarca sirklerle yaptığı yolculuklardan edindiği deneyimlerini yansıttığı Ucubeler , dış güzellikten çok iç güzelliğin önemli olduğu vurgusu yapılmış

[Nemo Personne]

The Most Dangerous Game (1932)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Irving Pichel, Ernest B. Schoedsack
Yapımcı: Ernest B. Schoedsack, Merian C. Cooper
Senaryo: Richard Connell (Hikaye), James Ashmore Creelman
Oyuncular: Joel McCrea, Fay Wray, Leslie Banks, Robert Armstrong
Müzik: Max Steiner
Görüntü Yönetmeni: Henry W. Gerrard
Stüdyo: RKO Radio Pictures
Dağıtıcı: RKO Radio Pictures
Gösterim Tarihi: 16 Eylül, 1932
Süre: 63 dk.
Ülke: Amerika
Dil: İngilizce
Bütçe: $219,869
Hasılat: $443,000


The Most Dangerous Game, Ernest B. Schoedsack ve Irving Pichel tarafından yönetilen, korku ve macera türlerini bir araya getiren erken dönem Amerikan filmlerinden biridir. Film, Richard Connell’ın 1924 tarihli aynı adlı kısa öyküsünden uyarlanmıştır ve insan avını konu alan hikâyesiyle sinema tarihinde oldukça etkili bir yere sahiptir. Özellikle gerilim sinemasının ilk büyük örneklerinden biri kabul edilir. Film, karanlık atmosferi ve avcı-av ilişkisini merkeze alan yapısıyla daha sonra çekilecek birçok korku ve hayatta kalma filmine adeta gölge gibi eşlik etmiştir.

Hikâye, gemi kazasından sağ kurtulan ünlü avcı Bob Rainsford’un gizemli bir adaya düşmesiyle başlar. Adada yaşayan Kont Zaroff isimli aristokrat, sıradan hayvan avlarından artık sıkıldığını söyler. Çünkü ona göre gerçek zekâya ve mücadele yeteneğine sahip tek canlı insandır. Zaroff, adaya düşen insanları avlayarak “en tehlikeli oyun”u oynar. Rainsford ise kısa süre içinde kendisini ölümcül bir insan avının içinde bulur. Film boyunca yoğun bir kaçış ve takip atmosferi hâkimdir; orman, sis, gölgeler ve gotik şato görüntüleri filmin gerilimini sürekli besler.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Film, Büyük Buhran döneminin karamsar havasını da taşır. Medeniyetin ince cilasının altında vahşetin saklı olduğu fikri sık sık hissedilir. Kont Zaroff karakteri ise sinema tarihinin erken dönem “kült kötü adam” örneklerinden biridir; zarif, entelektüel ama aynı zamanda son derece acımasızdır. Bu yönüyle daha sonra korku ve gerilim sinemasında sıkça görülecek aristokrat canavar tipinin öncüllerinden sayılır.

Teknik açıdan da dikkat çekici bir filmdir. Yapımcılar, aynı yıl çekilen King Kong için hazırlanan dev orman setlerini kullanmıştır. Bu nedenle filmin görsel atmosferi dönemine göre oldukça zengin görünür. Hızlı kurgu, karanlık ışık kullanımı ve ekspresyonist etkiler, filme neredeyse kabus hissi veren bir yapı kazandırır.

Film bugün “avcı ile av arasındaki sınırın bulanıklaşması” temasını işleyen birçok yapımın atası kabul edilir. Özellikle hayatta kalma gerilimleri, ölüm oyunları ve insan avı temalı filmler üzerinde büyük etkisi vardır. Kısa süresine rağmen yoğun temposu sayesinde hâlâ güçlü ve sürükleyici bir klasik olarak görülür.

[Leydihan]

Nosferatu, Bir Dehşet Senfonisi ve Freaks (Ucubeler) filmlerini izlemiştim. Çok tuhaf filmlerdi.

[Whiplash]

Kült film denilinca kimsenin izlemeye cesaret edemediği filmlerdir.

[Sürmenaj]

Bu filmler favorim işte, gişe yapma hedefi olmadan
ince mesajları olan filmler.
Herkes sevmez ama sevenin de kopamadığı filmlerdir.

[Nemo Personne]

Sons of the Desert (Çöl Arkadaşları) (1933)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Oyuncular: Stan Laurel, Oliver Hardy, Charley Chase, Mae Busch, Dorothy Christy Yönetmen: William A. Seiter
Dil: İngilizce
Ülke: ABD
Süre: 68 dakika

Sons of the Desert, komedi tarihinin en sevilen ikililerinden Stan Laurel ve Oliver Hardy’nin başrollerini paylaştığı 1933 yapımı klasik bir komedi filmidir. Film, yönetmen William A. Seiter tarafından çekilmiş ve ikilinin en başarılı uzun metrajlı yapımlarından biri kabul edilmiştir. Türkçede genellikle “Çöl Arkadaşları” adıyla bilinir.

Hikâye, “Sons of the Desert” adlı erkek kulübünün yıllık toplantısına katılmak isteyen Stan ve Ollie’nin başına gelen olayları anlatır. Ancak ikisinin de eşleri bu geziye izin vermez. Bunun üzerine Ollie sahte bir hastalık numarası yapar ve doktorun deniz yolculuğu tavsiye ettiğini söyler. Planları toplantıya gizlice gidip dönmektir. Fakat işler, Laurel ve Hardy evreninin o meşhur domino etkisiyle yavaş yavaş felakete dönüşür. 🌪️ Şüpheler, yalanlar, yanlış anlamalar ve absürt tesadüfler zinciri giderek büyür; sonunda küçük bir kaçamak tam anlamıyla komik bir kaosa dönüşür.

Film, Laurel ve Hardy’nin klasik mizah anlayışını çok iyi yansıtır. Komedi yalnızca düşüp kalkmalardan değil, karakterlerin çaresiz bakışlarından, uzun sessizliklerden ve birbirlerini felakete sürükleyen kararlarından doğar. Stan’in çocukça saflığı ile Ollie’nin kendinden emin ama sürekli çöken otoritesi arasında kurulan denge, filmin temel gücüdür. Özellikle Hardy’nin kameraya dönüp attığı o ünlü “bıkkın bakışlar”, sessiz sinema geleneğinin sesli sinemaya taşınmış hâli gibidir.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Film aynı zamanda dönemin erkek kulübü kültürüyle de hafifçe dalga geçer. “Sons of the Desert” organizasyonu, büyük bir gizem ve ciddiyetle sunulsa da aslında yetişkin adamların çocukça kaçış alanı gibidir. Bu durum filme ince bir toplumsal hiciv havası da katar.

Bugün film, yalnızca bir komedi klasiği olarak değil, eski Hollywood mizahının en rafine örneklerinden biri olarak görülür. Pek çok sinema tarihçisi tarafından Laurel ve Hardy’nin en iyi filmi sayılır. Aradan geçen onca yıla rağmen hâlâ çalışmasının nedeni ise çok basit: İnsanların küçük yalanlarla açtıkları çukurlara düşme biçimi hiç değişmedi. Film bunu kahkahaya dönüştüren zarif bir zaman kapsülü gibi çalışır.

[Umran]

Harika bir seçim! Laurel ve Hardy gerçekten de sinemanın unutulmaz yüzlerinden. "Sons of the Desert" da onların en iyilerinden biri bence de. O kadar çok güldüğüm filmdir ki, izlerken zamanın nasıl geçtiğini anlamıyorum bile. Paylaşım için teşekkürler!

[Nemo Personne]

Tarzan and His Mate (Tarzan) (1934)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Cedric Gibbons
Yapımcı: Bernard H. Hyman
Senaryo: James Kevin McGuiness
Oyuncular: Johnny Weissmuller, Maureen O'Sullivan, Neil Hamilton, Paul Cavanagh
Görüntü Yönetmeni: Clyde De Vinna, Charles G. Clarke
Dağıtıcı: MGM
Gösterim Yılı: 16 Nisan , 1934
Süre: 104 dk.
Ülke: Amerika
Dil: İngilizce
Bütçe: $1,279,142



Film, Tarzan ile Jane’in Afrika ormanındaki huzurlu yaşamını anlatır. Ancak uygarlık dünyasından gelen hırslı avcılar ve define arayıcıları bu düzeni bozar. Özellikle fildişi peşindeki insanlar, hem doğayı hem de Tarzan’ın yaşam alanını tehdit eder. Hikâye yalnızca bir macera değildir; aynı zamanda “medeniyet” ile “doğa” arasındaki çatışmayı işler. Tarzan burada sadece güçlü bir kahraman değil, ormanın ruhunu temsil eden bir figür gibidir. Film boyunca vahşi doğa adeta yaşayan bir karaktere dönüşür.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

1934 yapımı bu film, Hollywood’un “Pre-Code” döneminin son büyük örneklerinden biri sayılır. Yani sansür kurallarının tam sertleşmediği kısa dönemde çekilmiştir. Bu yüzden dönemi için şaşırtıcı derecede cesur sahneler içerir. Özellikle Jane’in kıyafetleri, erotik alt tonlar ve ünlü su altı yüzme sahnesi yıllarca konuşulmuştur. O su altı sekansı, sessiz bir rüya gibi akar; iki insanın kelimeler olmadan kurduğu bağ, suyun içinde neredeyse baleye dönüşür. Daha sonra yürürlüğe giren Hays Code yüzünden Hollywood uzun süre böyle sahnelerden uzak duracaktır.

Teknik açıdan da film dönemi için oldukça etkileyicidir. Stüdyo ortamında yaratılan yapay orman dekorları, egzotik atmosferi güçlendirir. Aslanlar, filler ve diğer hayvanlarla çekilen sahneler o yılların seyircisi için büyüleyici bir deneyimdi. Bugün bazı sahneler teknik olarak eski görünse de filmin enerjisi hâlâ canlıdır; çünkü yapım tamamen saf macera duygusuyla ilerler. Sanki çocukluk hayal gücüyle yapılmış büyük bir orman operası gibidir.

[Umran]

Bu filmi daha önce duymamıştım, ilginç bir yapıma benziyor. Tarzan ve Jane'in ormandaki hayatını uygarlığın tehdit etmesi konusu işlenmiş sanırım. Hatta bu serinin ilk filmi değil bu, değil mi?

[Nemo Personne]

Bu filmi daha önce duymamıştım, ilginç bir yapıma benziyor. Tarzan ve Jane'in ormandaki hayatını uygarlığın tehdit etmesi konusu işlenmiş sanırım. Hatta bu serinin ilk filmi değil bu, değil mi?

Tarzan the Ape Man filminin devam filmi bu.. İlki 1932 yılında gösterime girdi..

[Nemo Personne]

Tell Your Children a.k.a. Reefer Madness

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Louis J. Gasnier
Yapımcı: Dwain Esper
Senaryo: Arthur Hoerl
Oyuncular: Dorothy Short, Kenneth Craig, Lillian Miles, Dave O'Brien, Thelma White, Warren McCollum, Carleton Young
Dağıtıcı: Motion Picture Ventures
Gösterim Yılı: Ocak 15, 1936
Süre: 68 dk.
Ülke: Amerika
Dil: İngilizce
Bütçe: $100,000



Reefer Madness, ilk adıyla Tell Your Children, 1936 yapımı bir Amerikan propaganda filmidir. Yönetmenliğini Louis J. Gasnier üstlenmiştir. Film, özellikle gençleri marihuana kullanımından uzak tutmak amacıyla çekilmiş bir “uyarı filmi” olarak tasarlanmıştır. Ancak zaman içinde ciddi mesaj vermeye çalışan yapısından çok, aşırı abartılı anlatımı nedeniyle kült sinemanın en ilginç örneklerinden biri hâline gelmiştir.

Filmde bir grup gencin marihuana kullandıktan sonra hızla suç, şiddet, delilik ve ahlaki çöküş içine sürüklendiği anlatılır. Karakterler birkaç kullanım sonrasında kontrolünü kaybeder, cinayet işler, akıl sağlıklarını yitirir ve trajik olaylara karışırlar. Günümüzde bu anlatım oldukça gerçek dışı ve aşırı dramatik bulunduğu için film çoğu izleyiciye istemsiz bir komedi gibi görünür.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


Başrollerde Dorothy Short, Kenneth Craig ve Lillian Miles yer alır. Film ilk yayımlandığında büyük bir başarı elde edememiştir. Ancak 1970’lerde yeniden keşfedilmiş ve gece gösterimlerinde, üniversite kampüslerinde ve kült film çevrelerinde popüler hâle gelmiştir. İnsanlar filmi artık ciddi bir eğitim aracı olarak değil, dönemin korkularını ve propaganda anlayışını yansıtan absürt bir kült eser olarak izlemeye başlamıştır.

Reefer Madness bugün özellikle propaganda sineması, exploitation filmler ve kült sinema tarihinin önemli örneklerinden biri kabul edilir. Aynı zamanda 1930’lu yıllardaki Amerikan toplumunda uyuşturucuya yönelik korku atmosferini anlamak açısından dikkat çekici bir tarihsel belge niteliği taşır.

[Nemo Personne]

The Wizard of Oz (Oz Büyücüsü)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Victor Fleming
Yapımcı: Mervyn LeRoy
Senarist: Noel Langley, Florence Ryerson, Edgar Allan Woolf
Oyuncular: Judy Garland, Frank Morgan, Ray Bolger, Bert Lahr, Jack Haley, Billie Burke, Margaret Hamilton, Charles Grapewin, Clara Blandick
Müzik: Herbert Stothart
Şarkılar: Harold Arlen, E. Y. Harburg
Görüntü yönetmeni: Harold Rosson
Kurgu: Blanche Sewell
Dağıtıcı: Metro-Goldwyn-Mayer (orjinal)
Warner Bros. (şimdiki)
Çıkış tarihi: 12 Ağustos 1939 (Strand Theater)
25 Ağustos 1939 (Birleşik Devletler)
Süre: 103 dakika
Ülke: Amerika Birleşik Devletleri
Dil: İngilizce
Bütçe: $2,777,000
Hasılat: $16,538,431
Devam filmi: Journey Back to Oz, Return to Oz

The Wizard of Oz 1939 yapımı Amerikan fantastik müzikal film. Esasen Victor Fleming tarafından yönetilmiştir. Ve senaryosunun büyük çoğunluğu Florence Ryerson ve Edgar Allan Woolf tarafından yazılmıştır. Ayrıca kapanış jeneriğinde ismi geçmeyen kişilerin işbirliğiyle yazılmıştır. Metro-Goldwyn-Mayer yapım şirketi tarafından yapılmış ve piyasaya çıkmıştır. Yazar L. Frank Baum'un 1900 senesindeki kitabı The Wonderful Wizard of Oz'dan filme uyarlanmıştır. Yazar film yayınlanmadan 20 sene önce ölmüştür. Filmin oyuncuları Judy Garland, Ray Bolger, Jack Haley, Bert Lahr and Frank Morgan, with Billie Burke, Margaret Hamilton, Charles Grapewin, Clara Blandick ve the Munchkins rolünde oynayan Singer Midgets'dir. Technicolor tarafından üretilen özel efektlerin kullanımı kayda değerdir. Fantastik hikayesi ve alışılagelmedik karakterleriyle, The Wizard of Oz yıllar boyunca tüm zamanların en çok bilinen filmlerinden biri ve gerçek bir klasik olmuştur. Bununla beraber, fazla sayıda olumlu eleştiri toplaması ve Akademi Ödülleri kazanmasına rağmen, film başlangıçta gişe geliri olarak yapımcı firmanın elinde patlamıştır.

Film o zamanlar MGM'nin en pahalı prodüksiyonuydu. Stüdyo ilk yayınlanmasında istediği gişe gelirini elde edemeyince filmi tekrar yayına soktu. Film müziği "Over the Rainbow" En İyi Özgün Şarkı Akademi Ödülünü kazandı. Ve filmin kendisi de birkaç Akademi Ödülü adaylığı kazandı. Bunların içerisinde En İyi Film ödülü de vardır. Televizyonlar filmi 1956 senesinde yayınlamaya başladı. Ve filmin kendine büyük bir izleyici kitlesi buldu. Bundan dolayı televizyonlar yıllık bir gelenek olarak filmi yılda bir kez yayınladılar ve filmi halka tekrar tanıttılar. Bu da The Wizard of Oz'un en ünlü filmlerden biri olmasına yardım etti. Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi tarihte izlenen en çok film olarak The Wizard of Oz ismini vermiştir. Film çeşitli eleştiri yazıları ve popüler anketlerde, tüm zamanların en iyi filmleri listesinde ilk onda yerini alır. Ve filmden bir çok unutulmaz alıntı modern Amerika ve dünya popüler kültüründe yerini almıştır.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


Kansas çiftlik kızı Dorothy Gale (Judy Garland) teyzesi Em (Clara Blandick), amcası Henry (Charles Grapewin) ve üç çiftlik kahyası, Hickory (Jack Haley), Hunk (Ray Bolger) ve Zeke (Bert Lahr) birlikte yaşamaktadır. Çabuk parlayan karaktere sahip kasabalı Miss Almira Gulch (Margaret Hamilton) Dorothy’nin köpeği Toto tarafından ısırıldığında , şeriften köpeği Toto’yu uzak bir yere götürüp itlaf konusunda emir alır. Köpek, hayatı için endişe edip kendisiyle birlikte kaçan Dorothy’ye geri döner.
Dorothy, kısa bir süre sonra onun bir yerden kaçmakta olduğunu anlayan kahin Profesör Marvel (oynayan : Frank Morgan) ile karşılaşır. Profesör Dorothy’ye geleceğini anlatmak üzere onu yaşadığı yere davet eder. Dorothy ve teyzesi Em’in fotoğrafına bakarak teyzesinin hasta olduğunu ve evine hemen geri dönmesi gerektiğini söyler. Bu arada bir fırtına ve hortum şehre yaklaşmaktadır. Evin içindeki bir sığınağa kendini güçlükle atar. Uyandığında evin fırtınada kendisi ve köpeğiyle beraber göğe yükseldiğini fark eder. Ev tekrar yere düştüğünde kapıyı açar ve kendisini çok tuhaf bir köyde bulur. Burada karşılaştığı kuzeyin cadısı Glinda, Dorothy’ye düşen evle beraber Doğu’nun lanetli cadısını öldürdüğünü söyler. Bu esnada bir kutlama başlarken Batı’nın lanetli cadısı aniden ortaya çıkar ve kardeşinin emanetlerini geri ister.

[Matsuro]

Oz Büyücüsü gerçekten de kült filmler listesinde olması gerekenlerden. O renkli dünyası ve müziğiyle bende ayrı bir yeri var. Sizin de favoriniz mi?

[Nemo Personne]

Fantasia (1940)



[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Samuel Armstrong, Ford Beebe Jr., Norman Ferguson
Ülke: ABD
Tür: Animasyon | Aile | Fantastik
Gösterim Tarihi: 13 Kasım 1940
Süre:124 dakika
Dil: İngilizce
Senaryo: Joe Grant, Dick Huemer, Lee Blair
Görüntü Yönetmeni: James Wong Howe
Yapımcı: Walt Disney, Ben Sharpsteen
Firma: Walt Disney Pictures
Bütçe: $ 2,280,000
Hasılat: $ 76,400,000



Fantasia, sinema tarihinde eşi pek görülmemiş bir deney olarak kabul edilir. Film, klasik müzik eserlerini animasyonla birleştiren deneysel bir yapımdır ve Walt Disney Productions tarafından hazırlanmıştır. Yönetmen kadrosunda James Algar, Samuel Armstrong, David Hand ve birkaç başka isim bulunur. Filmin müzikleri ise dünyaca ünlü orkestra şefi Leopold Stokowski yönetimindeki Philadelphia Orchestra tarafından icra edilmiştir. Yapımın anlatıcılığını eleştirmen ve besteci Deems Taylor üstlenir.

Film aslında birbirinden bağımsız sekiz animasyon bölümünden oluşur. Her bölüm farklı bir klasik müzik eserine göre hazırlanmıştır. Bunların en ünlüsü, Mickey Mouse karakterinin büyülü bir şapkayla kontrolden çıkan olaylar yaşadığı “The Sorcerer’s Apprentice” kısmıdır. Bu bölüm öylesine popüler olmuştur ki zamanla filmin sembolüne dönüşmüştür. Ayrıca Johann Sebastian Bach, Pyotr Ilyich Tchaikovsky, Igor Stravinsky ve Ludwig van Beethoven gibi bestecilerin eserleri de filmde kullanılmıştır.


[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

“Fantasia”, yalnızca bir çocuk animasyonu değildir. Film; soyut sanat, mitoloji, doğa, tarih öncesi yaşam ve dini imgeleri bir araya getirir. Örneğin Stravinsky’nin “The Rite of Spring” bölümü, Dünya’nın oluşumunu ve dinozorların çağını anlatır. O dönem için bu kadar deneysel bir anlatım oldukça cesur görülmüştür. Animasyonlar bazen bir rüya gibi akar, bazen de bir konser salonunun içine düşmüş hissi verir. Adeta renklerin ve notaların birbirine dönüştüğü bir görsel senfoni gibidir.

Teknik açıdan da film devrim niteliğindeydi. “Fantasound” adı verilen erken dönem surround ses sistemi kullanıldı. Bu teknoloji sayesinde seyirciler müziği salonun farklı noktalarından duyabiliyordu. Ancak sistem pahalı olduğu için film ilk gösterimlerinde geniş dağıtıma ulaşamadı. Bu yüzden başlangıçta büyük ticari başarı elde edemedi. Yıllar içinde yeniden keşfedildi ve bugün animasyon tarihinin en önemli eserlerinden biri kabul edilir.

Film özellikle sanat sinemasıyla animasyonu buluşturması nedeniyle çok etkilidir. Pek çok modern animasyon yönetmeni ve müzik videosu estetiği üzerinde izi vardır. Disney’in daha sonra yaptığı Fantasia 2000 ise bu filmin devamı niteliğindedir.

[Nemo Personne]

I Walked With a Zombie (1943)


[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


Yönetmen: Jacques Tourneur
Ülke: ABD
Tür: Korku
Oyuncular: James Ellison, Frances Dee, Tom Conway
Vizyon Tarihi: 21 Nisan 1943 (ABD)
Süre: 69 dakika
Dil: İngilizce
Senaryo: Curt Siodmak, Ardel Wray, Inez Wallace
Müzik: Roy Webb
Görüntü Yönetmeni: J. Roy Hunt
Yapımcı: Val Lewton
Firma: RKO Radio Pictures


I Walked with a Zombie, klasik korku sinemasının en atmosferik ve şiirsel yapımlarından biridir. Yönetmen koltuğunda Jacques Tourneur otururken, yapımcı olarak korku tarihinin gizli mimarlarından Val Lewton yer alır. Film teknik olarak bir “zombi filmi” olsa da, bugün bildiğimiz et yiyen modern zombi anlayışından oldukça farklıdır. Buradaki zombiler daha çok Karayip voodoo inançlarından beslenen, ruhunu ve iradesini kaybetmiş yaşayan bedenlerdir.

Hikâye, genç hemşire Betsy Connell’in Karayipler’deki Saint Sebastian adasına gitmesiyle başlar. Betsy, bir şeker plantasyonu sahibinin gizemli şekilde donuklaşmış eşi Jessica’ya bakmak için tutulur. Jessica konuşmaz, tepki vermez, geceleri boş gözlerle dolaşır. Doktorlar bunun fiziksel bir hastalık olduğunu söylerken ada halkı onun bir zombi olduğuna inanır. Betsy ise zamanla hem adanın tuhaf atmosferine hem de Jessica’nın kocası Paul Holland’a duygusal olarak bağlanır. Film ilerledikçe aşk, suçluluk, sömürge geçmişi ve voodoo ritüelleri iç içe geçer.

Film özellikle korkuyu “göstermeden” yaratmasıyla ünlüdür. Büyük canavar efektleri ya da ani korkutmalar yerine gölgeler, rüzgâr sesleri, davullar ve gece görüntüleri kullanılır. En unutulmaz sahnelerden biri Betsy’nin Jessica’yı gece boyunca voodoo tapınağına götürdüğü sekansıdır. Uzun otların arasındaki yürüyüş, uzaktan gelen davullar ve devasa zombimsi bekçi Carrefour’un görüntüsü, korku sinemasının en hipnotik anlarından biri sayılır. Reddit’teki birçok klasik korku izleyicisi de filmin en büyük gücünün “atmosfer” olduğunu özellikle vurguluyor.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Film aynı zamanda Jane Eyre romanından da izler taşır. Issız malikâne, gizemli eş figürü ve bastırılmış duygular doğrudan gotik edebiyat havası yaratır. Ancak bunu Karayip kültürü ve Haiti voodoo geleneğiyle birleştirerek çok farklı bir tona ulaşır. Dönemine göre şaşırtıcı biçimde kölelik geçmişi ve sömürgecilik üzerine de alt metinler içerir.

İlk çıktığında karışık eleştiriler alsa da yıllar içinde büyük saygı kazandı. Bugün birçok sinema tarihçisi tarafından yapılmış en iyi klasik zombi filmlerinden biri kabul edilir. Modern korku sinemasındaki “sessiz dehşet” anlayışının erken ustalarından biridir. Film sanki bir kâbus değil de, tropik bir gecede görülen ateşli bir rüya gibidir; deniz kokusu, davul sesleri ve ay ışığıyla ağır ağır ilerler.

[Nemo Personne]

Farewell My Lovely aka Murder, My Sweet
(Cinayet, Tatlım )




[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Edward Dmytryk
Ülke: ABD
Tür: Suç | Dram | Kara Film
Vizyon Tarihi: 09 Aralık 1944 (ABD)
Süre: 95 dakika
Dil: İngilizce
Senaryo: John Paxton, Raymond Chandler
Müzik: Roy Webb
Görüntü Yönetmeni: Harry J. Wild
Yapımcı: Sid Rogell, Adrian Scott
Nam-ı Diğer: Farewell, My Lovely
Firma: RKO Radio Pictures
Oyuncular: Dick Powell, Claire Trevor, Anne Shirley
Bütçe: $ 400,000



Murder, My Sweet, yönetmenliğini Edward Dmytryk’in yaptığı ve klasik film noir türünün en önemli örneklerinden biri kabul edilen karanlık bir dedektif filmidir. Film, dedektif romanlarıyla ünlü yazar Raymond Chandler’ın “Farewell, My Lovely” adlı romanından uyarlanmıştır. Başrolde yer alan Dick Powell ise özel dedektif Philip Marlowe karakterini canlandırır. İlginç olan nokta, Powell’ın o döneme kadar daha çok neşeli müzikallerde oynayan bir oyuncu olarak bilinmesi ve bu rolle birlikte kariyerinde keskin bir dönüş yapmasıdır.

Film, hafızasını yitirmiş ve polis sorgusunda başından geçenleri anlatan Marlowe’un bakış açısından ilerler. Bir gece kulübünde çalışan iri yarı eski mahkûm Moose Malloy, kayıp sevgilisini bulması için Marlowe’u tutar. Basit gibi görünen bu arayış kısa sürede cinayetler, şantajlar, sahte kimlikler ve yozlaşmış zenginlerle dolu bir labirente dönüşür. Hikâye ilerledikçe film adeta sigara dumanı, neon ışıkları ve paranoya ile örülü bir rüyaya dönüşür; seyirci de Marlowe gibi kime güveneceğini bilemez hale gelir.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Claire Trevor ve Anne Shirley gibi oyuncuların performansları filme güçlü bir gerilim havası kazandırır. Özellikle sert gölgelerle kurulan görüntü dili, çapraz ışık kullanımı ve gece sahneleri daha sonra noir sinemasının görsel şablonlarından biri haline gelmiştir. Film ayrıca Chandler’ın alaycı, keskin ve ironik diyaloglarını başarılı biçimde perdeye taşımasıyla da öne çıkar.

Bugün Murder, My Sweet, yalnızca bir polisiye değil; savaş sonrası Amerikan karamsarlığını, şehir yalnızlığını ve ahlaki çöküş hissini yansıtan kült bir noir klasiği olarak görülür. Philip Marlowe karakterinin sinemadaki en etkili yorumlarından biri sayılır; yağmurlu sokaklarda dolaşan yorgun dedektif arketipinin taş duvarına kazınmış versiyonlarından biridir.

[Umran]

Gerçekten de "Farewell My Lovely" kült film tanımına çok uyuyor. O dönemin noir filmlerinin o kendine has havasını yakalamış, hem konusu hem de atmosferiyle insanı içine çekiyor. Dick Powell'ın oyunculuğu da ayrı bir keyifti bence. Bu tür filmleri paylaşman harika, devamını bekliyoruz!

[Nemo Personne]

Detour (1945) ( Sapma )


[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


Yönetmen: Edgar G. Ulmer
Ülke: ABD
Tür: Suç | Dram | Kara Film
Oyuncular: Tom Neal, Ann Savage, Claudia Drake, Edmund MacDonald
Vizyon Tarihi: 07 Kasım 1945 (ABD)
Süre: 67 dakika
Dil: İngilizce
Senaryo: Martin Goldsmith, Martin Mooney
Müzik: Leo Erdody
Görüntü Yönetmeni: Benjamin H. Kline
Yapımcı: Leon Fromkess, Martin Mooney
Firma: Producers Releasing Corporation (PRC)
Bütçe: $ 30,000



New York gece klüplerinde piyanistlik yapan Al Roberts, Hollywood'daki sevgilisi Sue'nun yanına gitmek için otostop çeker. Yağmurlu bir gecede onu arabasına alan kumarbaz bir adam gizemli bir biçimde ölünce polisten korkan Roberts adamın kimliğini alarak yola devam eder. Fakat ona şantaj yapan bir kadın yüzünden Roberts attığı her adımda daha çok batağa saplanacaktır.

[Umran]

Detour filmi gerçekten de kült filmlerin en iyi örneklerinden biri. Kara filmin tüm unsurlarını taşıyan, düşük bütçesine rağmen muazzam bir atmosferi var. Özellikle finaliyle unutulmazlar arasına girmişti. Edgar G. Ulmer'ın bu filmiyle sinema tarihine geçtiğini düşünüyorum.

[Nemo Personne]

It's a Wonderful Life (Şahane Hayat) (1946)


[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


Yönetmen: Frank Capra
Yapımcı: Frank Capra
Senarist: Frances Goodrich, Frank Capra, (Philip Van Doren Stern 'in hikâyesinden)
Oyuncular: James Stewart, Donna Reed, Lionel Barrymore
Müzik: Dimitri Tiomkin
Görüntü yönetmeni: Joseph F. Biroc
Kurgu: William Hornbeck
Stüdyo: Liberty Films
Dağıtıcı: RKO Radio Pictures
Cinsi: Sinema filmi
Türü: Dram, Aile, Aşk, Fantazi
Renk: Siyah-beyaz
Yapım yılı: 1946
Çıkış tarihi: 20 Aralık 1946, ABD
Süre: 130 dak.
Ülke: ABD
Dil: İngilizce


It's a Wonderful Life, küçük bir kasabada yaşayan George Bailey adlı bir adamın hayatını merkezine alan bir dram filmidir. George, gençliğinden itibaren kendi hayallerini ve kişisel hedeflerini sürekli erteleyerek ailesi, arkadaşları ve yaşadığı toplum için fedakârlıklar yapmıştır. Ancak yıllar geçtikçe ekonomik sıkıntılar, sorumluluklar ve beklenmedik olaylar onu derin bir umutsuzluğa sürükler.

Bir Noel arifesinde yaşadığı büyük bir kriz sırasında, hayatının hiçbir değer taşımadığına ve insanların onsuz daha iyi durumda olacağına inanmaya başlar. Tam bu noktada, ona yardım etmekle görevlendirilen bir melek devreye girer. Melek, George'a hiç doğmamış olsaydı çevresindeki insanların ve yaşadığı kasabanın nasıl bir hayat süreceğini gösterir.

Film, bireyin toplum üzerindeki görünmez etkilerini, fedakârlığın değerini, dostlukları, aile bağlarını ve insan hayatının anlamını sorgular. Fantastik unsurlar içerse de temelinde insani ilişkiler ve toplumsal dayanışma üzerine kurulu bir hikâyedir. Yönetmenliğini Frank Capra'nın yaptığı film, başrolde James Stewart'ı barındırır.

Günümüzde özellikle Noel döneminde sıkça gösterilen film, Amerikan sinemasının en önemli klasiklerinden biri kabul edilir. İlk gösterime girdiğinde beklenen ticari başarıyı elde edememiş olsa da sonraki yıllarda büyük bir kült statüsüne ulaşmıştır.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


Frank Capra (1897-1991), klasik Hollywood döneminin en etkili yönetmenlerinden biridir. İtalya'nın Sicilya bölgesinde doğmuş, çocuk yaşta ailesiyle birlikte Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etmiştir. Yoksulluk içinde geçen çocukluğunun ardından mühendislik eğitimi almış, ancak kısa süre sonra sinema sektörüne yönelmiştir.

Capra'nın sineması, sıradan insanların gücüne, ahlaki değerlere ve bireyin toplumsal önemine duyduğu inançla şekillenmiştir. Filmlerinde sık sık küçük insanın büyük kurumlara, yozlaşmış siyasetçilere ya da açgözlü iş çevrelerine karşı mücadelesi işlenir. Bu nedenle eserleri zaman zaman iyimser, hatta romantik bulunmuş; ancak aynı zamanda Amerikan toplumunun umut, dayanışma ve demokrasi ideallerini yansıtan önemli yapıtlar olarak değerlendirilmiştir.

1930'lu yıllarda Hollywood'un en güçlü yönetmenlerinden biri hâline gelen Capra, üç kez En İyi Yönetmen Oscar'ını kazanmıştır. En tanınmış filmleri arasında It Happened One Night, Mr. Deeds Goes to Town, Mr. Smith Goes to Washington ve It's a Wonderful Life yer alır. Özellikle Mr. Smith Goes to Washington, idealizmin ve dürüstlüğün siyasi yozlaşmaya karşı mücadelesini anlatan en önemli Amerikan filmlerinden biri kabul edilir.

İkinci Dünya Savaşı sırasında Amerikan ordusu için propaganda ve belgesel filmleri de yöneten Capra, savaşın ardından sinema dünyasının değişen yapısına ayak uydurmakta zorlandı. Buna rağmen sonraki kuşaklar tarafından Hollywood'un en önemli hikâye anlatıcılarından biri olarak kabul edildi.

Frank Capra'nın sineması, teknik yeniliklerden çok insan karakterlerine ve duygusal anlatıma dayanır. Filmlerinde mizah ile dram iç içe geçer; kötümserliğin içinden umut çıkarmaya çalışan bir bakış hâkimdir. Bu nedenle eleştirmenler zaman zaman onun filmlerini "Capraesk" olarak tanımlamışlardır. Bu terim, sıradan insanların dürüstlük ve iyilik sayesinde büyük engelleri aşabildiği, sıcak ve iyimser hikâyeleri ifade etmek için kullanılmaktadır.

Bugün Capra, Amerikan rüyasının sinemadaki en güçlü anlatıcılarından biri olarak görülür. Özellikle It's a Wonderful Life, yalnızlık, umutsuzluk ve toplumsal dayanışma üzerine kurduğu evrensel anlatı sayesinde her kuşaktan izleyiciye ulaşmayı sürdürmektedir.

[Umran]

Kesinlikle harika bir örnek vermişsin, bu filme "kült" demek az kalır bence. Tam da o sadık hayran kitlesinin ve zamanla değerlenen filmlerin ruhunu taşıyor. Teşekkürler eklediğin için!

[Nemo Personne]

Lady in the Lake (1947)


[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


Yönetmen: Robert Montgomery
Ülke: ABD
Tür: Suç | Kara Film | Gizem
Oyuncular: Robert Montgomery, Audrey Totter, Lloyd Nolan
Vizyon Tarihi: 23 Ocak 1947 (ABD)
Süre: 105 dakika
Dil: İngilizce
Senaryo: Steve Fisher, Raymond Chandler
Müzik: David Snell, Maurice Goldman
Görüntü Yönetmeni: Paul Vogel
Yapımcı: George Haight
Firma: Metro-Goldwyn-Mayer (MGM)



Lady in the Lake (1947), Raymond Chandler'ın aynı adlı romanından uyarlanan bir kara film (film noir) polisiyesidir. Hikâye, özel dedektif Philip Marlowe'nun kaybolan bir kadını aramak üzere işe alınmasıyla başlar. Marlowe, ilk bakışta sıradan görünen bu kayıp kişi vakasının peşine düştükçe kendisini cinayetlerin, yalanların ve karmaşık ilişkilerin içinde bulur. Bir gölde bulunan kadın cesedi soruşturmayı daha da derinleştirirken, olayın arkasında birbirine bağlı birçok sır olduğu ortaya çıkar.

Filmin en dikkat çekici özelliği, neredeyse tamamının dedektif Marlowe'un gözünden çekilmiş olmasıdır. Seyirci olayları onun gördüğü şekilde görür; kamera adeta dedektifin gözleri yerine geçer. Bu nedenle film, izleyiciyi doğrudan soruşturmanın içine çeken deneysel bir anlatım tarzına sahiptir. Kahramanın yüzü yalnızca aynalara baktığında ya da kısa birkaç özel sahnede görünür.

Karanlık atmosferi, entrikalarla örülü hikâyesi ve alışılmadık görsel tekniği sayesinde Lady in the Lake, klasik Hollywood kara filmleri arasında özel bir yere sahiptir. Filmin yönetmenliğini ve başrolünü Robert Montgomery üstlenmiştir. Film, cinayet gizeminden çok, izleyiciyi dedektifin zihnine ve bakış açısına hapsetme denemesiyle hatırlanır.

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Robert Montgomery, 21 Mayıs 1904'te ABD'nin Beacon kentinde doğdu. Varlıklı bir aileden gelmesine rağmen genç yaşta çeşitli işlerde çalıştı ve kısa süre sonra tiyatroya yöneldi. 1920'lerin sonunda Broadway sahnelerinde dikkat çekmeye başladıktan sonra Hollywood'un ilgisini çekti ve 1929 yılında Metro-Goldwyn-Mayer ile sözleşme imzaladı.

1930'lu ve 1940'lı yıllarda Hollywood'un en tanınmış oyuncularından biri hâline gelen Montgomery, özellikle romantik komedilerde ve dramalarda oynadığı rollerle ün kazandı. Dönemin birçok yıldız oyuncusunun aksine yalnızca yakışıklı başrol karakterleriyle yetinmedi; zaman zaman daha karanlık ve psikolojik rollerde de yer aldı. Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde sinemanın anlatım olanaklarıyla daha fazla ilgilenmeye başladı ve yönetmenliğe yöneldi.

1947 yılında çektiği Lady in the Lake, onun yönetmen olarak en çok hatırlanan çalışmasıdır. Filmde kullanılan öznel kamera tekniği, seyircinin olayları dedektif Philip Marlowe'un gözlerinden izlemesini sağlayan cesur ve deneysel bir yaklaşım olarak sinema tarihinde özel bir yer edinmiştir. Film eleştirmenleri bu yöntemi hem yenilikçi hem de tartışmalı bulmuş, ancak zamanla film noir türünün ilginç örneklerinden biri olarak kabul edilmiştir.

Robert Montgomery, II. Dünya Savaşı sırasında ABD Donanması'nda görev yaptı. Savaştan sonra televizyonun yükseliş döneminde de etkili oldu ve kendi televizyon programlarını hazırladı. Aynı zamanda kızı Elizabeth Montgomery, televizyon tarihinin en ünlü dizilerinden biri olan Bewitched ile büyük şöhret kazandı.

Montgomery, klasik Hollywood stüdyo sisteminin yıldızlarından biri olmasına rağmen bugün daha çok Lady in the Lake filmindeki sıra dışı yönetmenlik denemesi ve sinema diline getirdiği yenilikçi bakış açısıyla hatırlanmaktadır. 27 Eylül 1981'de New York'ta hayatını kaybetmiştir.

[Matsuro]

Vay be, "Lady in the Lake" filmini de buraya eklemişsin. O filmin anlatım tekniği gerçekten farklıydı, izlerken sanki Philip Marlowe'un gözünden görüyormuş gibi hissetmiştim. Kara filmi bu şekilde deneyimlemek ilginçti. Senin de bu tür filmleri sevdiğini görmek güzel.

[Nemo Personne]

Out of the Past (Darağacımı Yükseğe Kur)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Jacques Tourneur
Ülke: ABD
Tür: Dram | Kara Film | Gerilim
Oyuncular: Robert Mitchum, Jane Greer, Kirk Douglas, Rhonda Fleming
Vizyon Tarihi: 13 Kasım 1947 (ABD)
Süre: 97 dakika
Dil: İngilizce, American Sign Language
Senaryo: Daniel Mainwaring, James M. Cain, Frank Fenton
Müzik: Roy Webb
Görüntü Yönetmeni: Nicholas Musuraca
Yapımcı: Warren Duff, Robert Sparks
Firma: RKO Radio Pictures



Jeff Bailey (Robert Mitchum) küçük bir kasabada benzincilik yapmaktadır. Ancak bir gün, pis işler yapan Whit Sterling (Kirk Douglas) ile karşılaşır ve esrarengiz geçmişinin peşini bırakmadığını anlar. Geçmişte Jeff, Whit tarafından tutulan bir özel dedektiftir. Whit’i yaraldıktan sonra 40 bin dolarını alarak Acapulco’ya kaçan sevgilisi Kathie (Jane Greer) ’yi bulmak için görevlendirilir. Ancak Kathie, öyle etkileyici bir kadındır ki Jeff’e Whit hakkındaki herşeyi unutturur. Whit’in yeni işi tabi ki Jeff için bir tuzak kurmaktır ama Jeff’in aldığı önlemler Whit’i daha beter bir tuzağa düşürür. Douglas ve Mitchum gibi iki usta oyucuyu kadrosunda barındıran mükemmel bir kara-film.

[Matsuro]

Güzel bir film seçimi, tam bir kara film klasiği! Robert Mitchum o role biçilmiş kaftan resmen. Bu film hakkında eklemek istediğin başka bir şey var mı?

[Nemo Personne]

Force of Evil (Şeytan’nın Gücü)(1948)


[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])


Yönetmen: Abraham Polonsky
Ülke: ABD ABD
Tür: Suç | Kara Film | Dram
Oyuncular: John Garfield, Thomas Gomez, Marie Windsor
Vizyon Tarihi: 25 Aralık 1948 (ABD)
Süre: 78 dakika
Dil: İngilizce
Senaryo: Abraham Polonsky, Ira Wolfert
Müzik: David Raksin
Görüntü Yönetmeni: George Barnes
Yapımcı: Bob Roberts
Nam-ı Diğer: Tucker's People
Firma: Enterprise Productions | Roberts Pictures Inc.

The Night of the Hunter (Caniler Avcısı, 1955) gibi Şeytanın Gücü de Amerikan sinema tarihinde eşi benzeri olmayan bir vaka. Filmin yönetmeni Abraham Polonsky, çok sonralı iki film daha çekti ve başka filmlerin de senaryosunu yazdı; ama McCarthy döneminde kara listeye alınıp sektörden dışlanmadan önce, gelecek vaat eden dehasını her yönüyle sergilediği tek film bu.



Şeytanın Gücü, çağdaş kent yaşamında ayakta kalma becerisi gerektiren, çetin ceviz adamların cirit attığı polisiye filmleriyle tanınan bir yıldız oyuncunun (John Garfield) varlığına rağmen, kara film türü içine tam olarak oturmaz. Her şeyden önce bu, “uyaksız şiir” tadındaki bir dış sesle ve 1940’ların sinemasındaki en şaşırtıcı ve radikal yenilikler arasında sayılan ve Malick’in Badlands’ini (Kanlı Toprak, 1973) daha o zamandan müjdeleyen son derece stilize, kendine has bir müziği olan, diyaloglarla desteklenen şiirsel bir film.

Ayrıca, kardeşler arasındaki, kutsal kitaplarda anlatılana benzer türden bir hıyanet üzerinden dramatize edilen bir ahlak dışılık, günahkârlık ve kefaret öyküsü. Polonsky, hikâyenin kaçınılmaz kasvetinin (merdivenlerden çöplerin arasındaki cesedin yanına doğru iniş sahnesi son derece ürpertici), Garfield ve Beatrice Pearson arasındaki dokunaklı ve hayli çağdaş aşk öyküsünü kırıyor.

Film, en ufak ayrıntıya varana kadar şiirsel amacına uygun olarak stilize edilmiş: Ses, görüntü ve oyunculuk özgür bırakılmış ve bunların üçünün, sarhoş edici bir çokseslilik içerisinde birbirlerini etkilemesi sağlanmış.

[Nemo Personne]

Rope (Ölüm Kararı)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Alfred Hitchcock
Ülke: ABD
Tür: Suç | Dram | Gizem
Oyuncular: James Stewart, John Dall, Farley Granger, Joan Chandler, Sir Cedric Hardwicke, Constance Collier, Douglas Dick, Edith Evanson
Vizyon Tarihi: 23 Ağustos 1948 (Kanada)
Süre: 80 dakika
Dil: İngilizce
Senaryo: Hume Cronyn, Patrick Hamilton, Arthur Laurents
Müzik: David Buttolph
Görüntü Yönetmeni: William V. Skall, Joseph A. Valentine
Yapımcı: Sidney Bernstein, Alfred Hitchcock
Nam-ı Diğer: Alfred Hitchcock's Rope
Firma: Transatlantic Pictures | Warner Bros. Pictures
Bütçe: $ 1,500,000

Sinema Tarihi'nin gerilim ustası Alfred Hitchcock'un yönetmenliğini üstlendiği 1948 çıkışlı sinema filmi "Rope" (İp/ Ölüm Kararı), Patrick Hamilton'un yazdığı oyundan uyarlandı. James Stewart'ın başrolünde yer aldığı yapımda John Dall, Farley Granger ve Joan Chandler yer alıyor. tek mekanda geçen "Rope", Nietzsche'den Freud'a kadar bir çok düşünürün felsefesini dillendirerek türlü göndermeler yapmaktadır.



Saygın ve seçkin bir konuma sahip olan iki genç adam Brandon ve Philip, cinayet hakkındaki 'farklı' düşüncelerini eyleme geçirme kararı aldıktan sonra sosyetik arkadaşları David'i öldürürler. Dünyaya faydası olmayan insanların öldürülebileceği, dahası, cinayeti sadece asil ruhlu insanların işleyebileceği görüşünü savunan ikili, iple boğarak öldürdükleri arkadaaşlarının cansız bedenini bir sandığın içinde saklarlar.

Cinayet işlendikten bir kaç saat sonra evde parti düzenleyen ikili, yiyecek ve içkileri cesedin bulunduğu sandığın üzerine yerleştirirler ve arkadaşlarını davet ederler. Ancak ne var ki, herkes David'in gelmesini beklemektedir ve bu bekleyiş, cinayeti işleyenlerden Philip'in tedirgin olmasına sebep vermektedir.

Philip'e oranla daha soğukkanlı olan Brandon ise durumu ustaca idare etmeye çalışsa da partiye katılanlar arkadaşlarından Rupert'ın zekası, ikiliyle adeta çatışmaya girecektir.

[Nemo Personne]

Gun Crazy (1949)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Orijinal Adı: Gun Crazy (Birleşik Krallık'ta: Deadly Is the Female)
Yönetmen: Joseph H. Lewis
Senaryo: MacKinlay Kantor (hikâye), Dalton Trumbo (senaryo)
Yapım Yılı: 1949
Ülke: ABD
Tür: Kara film (Film Noir), Suç, Romantik, Dram
Süre: 87 dakika
Yapımcı: King Brothers Productions
Başlıca Oyuncular: John Dall, Peggy Cummins, Berry Kroeger
Görüntü Yönetmeni: Russell Harlan
Müzik: Victor Young


Çocukluğundan beri silahlara karşı takıntılı bir ilgi duyan Bart Tare, buna rağmen kimseyi öldürmek istemeyen içine kapanık genç bir adamdır. Bir gün keskin nişancı gösterileri yapan Annie Laurie Starr ile tanışır ve ona âşık olur. Annie'nin tehlikeye duyduğu tutku ve lüks yaşama arzusu, ikiliyi kısa sürede suç dünyasına sürükler. Önce küçük soygunlarla başlayan kaçışları, giderek daha büyük ve daha kanlı suçlara dönüşür. Polis peşlerine düştükçe hem birbirlerine olan bağımlılıkları hem de kaderleri kaçınılmaz bir sona doğru ilerler. Gun Crazy, tutku, saplantı ve suçun insan psikolojisi üzerindeki yıkıcı etkisini güçlü bir görsel anlatımla işleyen, film noir türünün en etkileyici klasiklerinden biridir.

[Nemo Personne]

The Set-Up (1949)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Robert Wise
Senaryo: Art Cohn
Oyuncular: Robert Ryan, Audrey Totter, George Tobias, Alan Baxter
Tür: Film noir, dram, boks
Yapım: ABD, RKO Radio Pictures
Süre: 72 dakika
Görüntü Yönetmeni: Milton R. Krasner
Müzik: C. Bakaleinikoff
Kurgu: Roland Gross
Kaynak: Joseph Moncure March'ın 1928 tarihli aynı adlı anlatı şiiri
Gösterim tarihi: 2 Nisan 1949

The Set-Up, kariyerinin sonlarına yaklaşmış 35 yaşındaki boksör Bill "Stoker" Thompson'ın hayatındaki yalnızca birkaç saati anlatan, son derece yoğun ve karanlık bir boks dramıdır. Stoker, artık yaşlandığı ve eski gücünü kaybettiği söylense de hâlâ büyük bir maça çıkabileceğine inanmaktadır. Eşi Julie ise onun bir gün ringden ağır yaralı çıkacağından korkar ve bu geceki maça katılmasını istemez.

Stoker'ın haberi olmadan menajeri Tiny, rakibi Tiger Nelson'ın kazanması için mafyayla anlaşır ve Stoker'ın ikinci rauntta maçı bırakması karşılığında para alır. Ancak Stoker, kendisi hakkında yapılan bu anlaşmadan habersizdir ve ringe çıktığında kazanmak için gerçekten mücadele eder. Böylece sıradan görünen bir boks maçı, onun gururu, onuru ve hayatta kalma mücadelesine dönüşür. Film gerçek zamanlı ilerler ve yaklaşık bir buçuk saatlik olay örgüsünü neredeyse tek bir geceye sıkıştırır.

Robert Wise'ın sert ve gerçekçi anlatımı, boks dünyasını kahramanlık romantizminden uzaklaştırarak sömürü, şiddet, para ve çaresizlik üzerinden ele alır. Özellikle ring sahnelerindeki fiziksel gerçekçilik ve karanlık atmosfer, filmi dönemin en önemli boks filmlerinden biri hâline getirmiştir. Milton Krasner'ın görüntü yönetimiyle 1949 Cannes Film Festivali'nde En İyi Görüntü Yönetimi ödülünü de kazanmıştır.

[Umran]

Vay be, "The Set-Up" tam da bahsettiğin o "kült" filmlerden biri sanırım. Anlatım tarzı ve konusuyla insanı içine çekiyor gibi duruyor. Özellikle film noir ve dramın birleşimi ilgimi çekti. Bu filmi izleyenlerin neden bu kadar bağlandığını anladım sanırım. Teşekkürler bu güzel paylaşım için!

[Nemo Personne]

The Narrow Margin (1952)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Richard Fleischer
Senaryo: Earl Felton
Yapım: RKO Radio Pictures
Yıl: 1952
Tür: Suç, kara film, gerilim
Süre: 71 dakika
Başroller: Charles McGraw, Marie Windsor, Jacqueline White, Gordon Gebert
Görüntü Yönetmeni: George E. Diskant



Los Angeleslı polis dedektifi Walter Brown, mafya tarafından öldürülen bir savcının dul eşi Carolyn Neely'yi mahkemeye ifade vermesi için güvenli biçimde Chicago'ya götürmekle görevlendirilir. Ancak tren yolculuğu başladığında Brown, Neely'nin peşinde yalnızca mafyanın olmadığını fark eder.

Dar koridorları, kompartımanları ve sürekli hareket hâlindeki tren, Brown ile Neely için adeta kaçışı olmayan bir labirente dönüşür. Kim dost, kim düşman belli değildir. Film, klasik kara filmin karanlık atmosferini son derece sıkı bir anlatımla birleştirerek güven, paranoya ve hayatta kalma üzerine yoğunlaşır.

Richard Fleischer'ın filmi, yalnızca 71 dakikada gerilimi giderek sıkıştıran, özellikle tren mekânını ustaca kullanan klasik kara filmlerden biridir.

[Matsuro]

Harika bir kült film önermişsin dostum, teşekkürler. Dar koridorlarda geçen gerilim dolu hikayeleri sevenler için birebir.

[Nemo Personne]

Glen or Glenda? (1953)

[Only Registered Users Can See Links] ([Only Registered Users Can See Links])

Yönetmen: Ed Wood
Senaryo: Ed Wood
Yapımcı: George Weiss
Oyuncular: Ed Wood, Bela Lugosi, Dolores Fuller, Lyle Talbot
Yapım yılı: 1953
Ülke: ABD
Tür: Dram, deneysel film
Süre: 65 dakika
Dil: İngilizce


Film, kadın kıyafetleri giymekten hoşlanan Glen adlı bir adamın iç dünyasını ve toplumsal baskılarla mücadelesini anlatır. Glen, bu yönünü nişanlısı Barbara'dan gizlemekte zorlanırken kendi kimliğiyle, korkularıyla ve çevresinin yargılarıyla yüzleşir.

Anlatı, Bela Lugosi'nin canlandırdığı gizemli anlatıcının monologları, sembolik sahneler ve belgeselvari açıklamalarla kesintiye uğrar. Film, dönemin cinsiyet rolleri ve toplumsal önyargıları üzerine alışılmadık bir sorgulama sunar.

Filmin önemi: Ed Wood'un en kişisel ve sıra dışı çalışmalarından biri olan Glen or Glenda?, bugün kült sinemanın önemli örnekleri arasında anılır. Döneminin ötesine geçen konusu kadar parçalı anlatımı ve deneysel biçemiyle de dikkat çeker.

[Umran]

Vallahi bu "Glen or Glenda" filmini ilk defa duydum ama bahsettiğin gibi bir konusu varsa gerçekten de Ed Wood işi olduğunu belli ediyor. Adamın filmleri hep bir tuhaf ama işte o yüzden de kült oluyorlar sanırım. Bu tarz deneme yanılma filmleri takip etmek de ayrı bir keyif.