Matsuro
13 Nisan 2025, 15:56
Başak Takımyıldızı’nda bulunan devasa bir kara delik, uzun süren sessizliğini bozarak güçlü X-ışını patlamaları yaymaya başladı. Bilim insanları olağandışı uyanışı çözmeye çalışıyor.
[Only Registered Users Can See Links]
Evrenin en gizemli varlıklarından biri olan kara delikler genellikle sessizlikleriyle bilinir. Ancak Başak Takımyıldızı’nda bulunan dev bir kara delik bu sessizliği beklenmedik bir şekilde bozdu. Yakın zamanda tespit edilen olağanüstü X-ışını patlamaları gökbilimcileri alarma geçirdi.
Gözlemlenen ani ve güçlü enerji fırtınaları bilim dünyasında büyük merak ve şaşkınlık yarattı. Şimdi araştırmacılar bu dev kozmik canavarın neden aniden “uyandığını” anlamaya çalışıyor.
SDSS1335+0728 adlı galaksinin merkezinde yer alan ve bilim insanları tarafından Ansky olarak adlandırılan devasa kara delik, Dünya’dan yaklaşık 300 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. 2019 yılında başlayan ve günümüze kadar devam eden aktivitesi ise uzay araştırmacılarını şaşkına çevirdi.
MIT’den astrofizikçi Joheen Chakraborty, şaşkınlıklarının nedenini şu sözlerle dile getirdi:
“Ansky’den gelen X-ışını patlamaları normal bir kara delikten gözlemlediğimiz patlamalardan 10 kat daha uzun ve 10 kat daha parlak. Her bir patlama diğerlerinde gördüğümüzden 100 kat daha fazla enerji açığa çıkarıyor.”
Dev Kara Delik Bilinen Tüm Teorileri Alt Üst Ediyor
[Only Registered Users Can See Links]
Şili’deki Valparaiso Üniversitesi’nden gökbilimci Lorena Hernández-García, olayın aktif hale geçen bir kara delikte gözlemlenen ilk örnek olduğunu belirtiyor. Araştırmacılar normal şartlarda bir yıldızın kara deliğe yaklaşması sonucu oluşan yarı-periyodik patlamaların (QPE), Ansky’de farklı bir mekanizma ile gerçekleştiğini düşünüyor.
Avrupa Uzay Ajansı’ndan Erwan Quintin, “Ansky’nin davranışları bize farklı bir hikaye anlatıyor. Bu tekrarlayan patlamalar gelecekte ESA’nın LISA misyonunun tespit edebileceği kütle çekim dalgalarıyla da ilişkili olabilir,” değerlendirmesinde bulundu.
Kara delikler normalde çevrelerindeki maddeleri sürekli yutan kozmik elektrik süpürgeleri olarak bilinir. Ancak Ansky vakası bu devasa kozmik canavarların sandığımızdan çok daha karmaşık sistemler olduğunu gösteriyor. Yaklaşık 4,5 günlük aralıklarla gerçekleşen patlamalar, bilinen en uzun periyoda sahip aktivite olarak kayıtlara geçti.
[Only Registered Users Can See Links]
Bilim insanları bu olağandışı aktivitenin nedenini açıklamak için yeni teoriler geliştiriyor. Bir teoriye göre kara deliğin etrafındaki akresyon diskine çekilen gazlar ve disk içinden geçen küçük gök cisimlerinin etkileşimi bu güçlü X-ışını patlamalarına neden oluyor olabilir.
Araştırmacılar Ansky’nin davranışlarını daha iyi anlamak için gözlemlerine devam ediyor. Aynı zamanda Nature Astronomy’de yayımlanan araştırma ve devamındaki gözlemler sonucunda, galaksilerin merkezindeki süper kütleli kara deliklerin evrimi ve galaksilerin kimyasal yapısı hakkında yeni bilgiler sağlayabileceği ifade ediliyor.
Kaynak: Science Alert ([Only Registered Users Can See Links])
[Only Registered Users Can See Links]
Evrenin en gizemli varlıklarından biri olan kara delikler genellikle sessizlikleriyle bilinir. Ancak Başak Takımyıldızı’nda bulunan dev bir kara delik bu sessizliği beklenmedik bir şekilde bozdu. Yakın zamanda tespit edilen olağanüstü X-ışını patlamaları gökbilimcileri alarma geçirdi.
Gözlemlenen ani ve güçlü enerji fırtınaları bilim dünyasında büyük merak ve şaşkınlık yarattı. Şimdi araştırmacılar bu dev kozmik canavarın neden aniden “uyandığını” anlamaya çalışıyor.
SDSS1335+0728 adlı galaksinin merkezinde yer alan ve bilim insanları tarafından Ansky olarak adlandırılan devasa kara delik, Dünya’dan yaklaşık 300 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. 2019 yılında başlayan ve günümüze kadar devam eden aktivitesi ise uzay araştırmacılarını şaşkına çevirdi.
MIT’den astrofizikçi Joheen Chakraborty, şaşkınlıklarının nedenini şu sözlerle dile getirdi:
“Ansky’den gelen X-ışını patlamaları normal bir kara delikten gözlemlediğimiz patlamalardan 10 kat daha uzun ve 10 kat daha parlak. Her bir patlama diğerlerinde gördüğümüzden 100 kat daha fazla enerji açığa çıkarıyor.”
Dev Kara Delik Bilinen Tüm Teorileri Alt Üst Ediyor
[Only Registered Users Can See Links]
Şili’deki Valparaiso Üniversitesi’nden gökbilimci Lorena Hernández-García, olayın aktif hale geçen bir kara delikte gözlemlenen ilk örnek olduğunu belirtiyor. Araştırmacılar normal şartlarda bir yıldızın kara deliğe yaklaşması sonucu oluşan yarı-periyodik patlamaların (QPE), Ansky’de farklı bir mekanizma ile gerçekleştiğini düşünüyor.
Avrupa Uzay Ajansı’ndan Erwan Quintin, “Ansky’nin davranışları bize farklı bir hikaye anlatıyor. Bu tekrarlayan patlamalar gelecekte ESA’nın LISA misyonunun tespit edebileceği kütle çekim dalgalarıyla da ilişkili olabilir,” değerlendirmesinde bulundu.
Kara delikler normalde çevrelerindeki maddeleri sürekli yutan kozmik elektrik süpürgeleri olarak bilinir. Ancak Ansky vakası bu devasa kozmik canavarların sandığımızdan çok daha karmaşık sistemler olduğunu gösteriyor. Yaklaşık 4,5 günlük aralıklarla gerçekleşen patlamalar, bilinen en uzun periyoda sahip aktivite olarak kayıtlara geçti.
[Only Registered Users Can See Links]
Bilim insanları bu olağandışı aktivitenin nedenini açıklamak için yeni teoriler geliştiriyor. Bir teoriye göre kara deliğin etrafındaki akresyon diskine çekilen gazlar ve disk içinden geçen küçük gök cisimlerinin etkileşimi bu güçlü X-ışını patlamalarına neden oluyor olabilir.
Araştırmacılar Ansky’nin davranışlarını daha iyi anlamak için gözlemlerine devam ediyor. Aynı zamanda Nature Astronomy’de yayımlanan araştırma ve devamındaki gözlemler sonucunda, galaksilerin merkezindeki süper kütleli kara deliklerin evrimi ve galaksilerin kimyasal yapısı hakkında yeni bilgiler sağlayabileceği ifade ediliyor.
Kaynak: Science Alert ([Only Registered Users Can See Links])