Mesmerize
08 Mart 2025, 07:55
Yoğun bir günün ardından bir fincan sıcak çay içmek oldukça dinlendirici olabilir. Bununla birlikte yeni araştırmalar, çayın 1700'lerde hayat dahi kurtarmış olabileceğini öne sürüyor.
[Only Registered Users Can See Links]
Uzmanlar, çayın popülaritesindeki artışın, temiz suya ulaşımın zayıf olduğu Sanayi Devrimi sırasında İngiltere genelindeki ölümlerde düşüşle bağlantılı olduğunu buldu.
Bunun, çay yapmak için kaynatılan suyun dizanteri gibi ölümcül hastalıklara neden olan bakteri ve parazitleri öldürdüğüne inanıyorlar.
ABD’deki Colorado Boulder Üniversitesi'nden Profesör Francisca Antman, “Bunun güzel yanı, bunun biz temiz suyun önemini bilmeden önce meydana gelmesidir. Kanıtlar, 1780'lerin sonlarında, Sanayi Devrimi sırasında çayın İngiltere'de neredeyse herkes için uygun fiyatlı hale geldiğini gösteriyor.”
“Nüfus yoğunluğu artıyordu, şehirler büyüyordu, insanlar giderek daha sıkı bir şekilde yaşıyordu. Bu aslında ölüm oranlarında çok fazla artış gördüğümüz bir dönem olmalı. Ancak sonunda çayın kullanılmaya başlanmasıyla ve daha spesifik olarak suyun kaynatılmasıyla açıklanabilecek ölüm oranlarındaki bu şaşırtıcı düşüşü görüyoruz.” dedi.
DİZANTERİ İNSANLARI MAHVETTİ
Şiddetli bir mide-bağırsak hastalığı olan dizanteri, 1700'lü yıllarda birçok ölüme neden olmuştu. Avrupa'nın bazı bölgelerinde, en kötü salgınlar sırasında tüm ölümlerin yüzde 90'ı dizanteriden kaynaklandı.
Profesör Antman, İngiltere'deki 400'den fazla mahalleden elde edilen verilere baktı ve çayın popüler ve uygun fiyatlı hale gelmesinden önceki ve sonraki ölüm oranlarını inceledi.
Analiz, akan su kaynaklarının sayısı veya rakım gibi coğrafi özelliklere göre çıkarılması gereken su kalitesine dayalı alanları karşılaştırdı.
Buna göre, su kalitesinin doğası gereği daha kötü olması gerektiğini düşünülen bölgelerde, çay geldiğinde ölüm oranlarında daha büyük bir düşüş görüldü.
Profesör, “Suyun kendisi saf veya bugün sahip olduğumuz içme suyu standartlarına uygun değil. Ancak gördüğünüz şey, çay tüketimi için su kaynatmaya başlatılmasının daha fazla fayda sağladığıdır.” dedi.
Araştırmacı, Britanya'da mevcut olan çok miktardaki tarihsel verinin onun çalışmasına olanak sağladığını da ekledi.
[Only Registered Users Can See Links]
Uzmanlar, çayın popülaritesindeki artışın, temiz suya ulaşımın zayıf olduğu Sanayi Devrimi sırasında İngiltere genelindeki ölümlerde düşüşle bağlantılı olduğunu buldu.
Bunun, çay yapmak için kaynatılan suyun dizanteri gibi ölümcül hastalıklara neden olan bakteri ve parazitleri öldürdüğüne inanıyorlar.
ABD’deki Colorado Boulder Üniversitesi'nden Profesör Francisca Antman, “Bunun güzel yanı, bunun biz temiz suyun önemini bilmeden önce meydana gelmesidir. Kanıtlar, 1780'lerin sonlarında, Sanayi Devrimi sırasında çayın İngiltere'de neredeyse herkes için uygun fiyatlı hale geldiğini gösteriyor.”
“Nüfus yoğunluğu artıyordu, şehirler büyüyordu, insanlar giderek daha sıkı bir şekilde yaşıyordu. Bu aslında ölüm oranlarında çok fazla artış gördüğümüz bir dönem olmalı. Ancak sonunda çayın kullanılmaya başlanmasıyla ve daha spesifik olarak suyun kaynatılmasıyla açıklanabilecek ölüm oranlarındaki bu şaşırtıcı düşüşü görüyoruz.” dedi.
DİZANTERİ İNSANLARI MAHVETTİ
Şiddetli bir mide-bağırsak hastalığı olan dizanteri, 1700'lü yıllarda birçok ölüme neden olmuştu. Avrupa'nın bazı bölgelerinde, en kötü salgınlar sırasında tüm ölümlerin yüzde 90'ı dizanteriden kaynaklandı.
Profesör Antman, İngiltere'deki 400'den fazla mahalleden elde edilen verilere baktı ve çayın popüler ve uygun fiyatlı hale gelmesinden önceki ve sonraki ölüm oranlarını inceledi.
Analiz, akan su kaynaklarının sayısı veya rakım gibi coğrafi özelliklere göre çıkarılması gereken su kalitesine dayalı alanları karşılaştırdı.
Buna göre, su kalitesinin doğası gereği daha kötü olması gerektiğini düşünülen bölgelerde, çay geldiğinde ölüm oranlarında daha büyük bir düşüş görüldü.
Profesör, “Suyun kendisi saf veya bugün sahip olduğumuz içme suyu standartlarına uygun değil. Ancak gördüğünüz şey, çay tüketimi için su kaynatmaya başlatılmasının daha fazla fayda sağladığıdır.” dedi.
Araştırmacı, Britanya'da mevcut olan çok miktardaki tarihsel verinin onun çalışmasına olanak sağladığını da ekledi.