Asrevya
20 Ocak 2025, 03:59
[Only Registered Users Can See Links]
TÜRK İŞARET DİLİ VE TARİHÇESİ
Türkiye’de işaret dilinin veya dillerinin varlığı bilinenden çok daha eskilere dayanmaktadır. Hititlerden bu yana 3500 senedir Anadolu ve çevresinde işitme engellilerinin ve sağırların varlığı bilinmekte ve tarihi kaynaklarda bu kişilerin elleriyle iletişim kurduklarına dair bilgiler yer almaktadır. Miles ise Osmanlı saraylarında ve mahkemelerinde işaret dili kullanımından bahsetmekte ve saray içinde işaret dili kullanıldığını ortaya koymaktadır (Miles, 2000). O dönemde kullanılan işaret dili ile TİD arasında bir süreklilik veya ilişkinin olup olmadığı araştırmaya değer bir konudur.
Türk İşaret Dili ya da TİD; Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki işitme engelliler tarafından kullanılan dildir. Resmi kayıtlara göre Türkiye’deki ilk işitme engelliler okulu, Osmanlı Dönemi’nde II. Abdülhamit tarafından yaklaşık 120 yıl önce kurulan Yıldız Sağırlar Okuludur.
Osmanlı’da İşaret Dili ve İşitme Engelliler
[Only Registered Users Can See Links]
Araştırmalara göre Osmanlı’da işitme engellilere “Sağır ve Dilsiz” deniyordu. Sağır ve dilsizler padişaha çok yakın olarak hizmet ediyorlardı ve padişaha her türlü konuyu aktarabilecek bir işaret dilleri mevcuttu. Yani hem kendi aralarında hem de padişahla ve saraydaki işiten görevlilerle rahatça fikir alışverişinde bulunabilmekteydiler.
Sağır ve dilsizler değişik meslek alanlarında (kılıç ustaları, sarık ustaları, hamam tellakları, berber vb.) esnaf olarak çalışabiliyor ve kullandıkları işaret diliyle müşterilerle çok iyi anlaşabiliyorlardı. Bununla beraber Osmanlı Devleti’nin diğer devletlerle olan gizli görüşmelerinin yapıldığı odalarda sağır ve dilsizler de görevlendirilmişlerdir.
Osmanlı Sarayı’nda ayrıca mahkemelerde hizmet etmeleri amacıyla bulundurulan bir Sağırlar Topluluğu yer almaktaydı. Sarayda çalışan her görevliye yapıldığı gibi sağır ve dilsizlere de mutlaka bir zanaat öğretilmekte ve aylıkları verilmekteydi. Miles’in araştırmalarına göre Osmanlı topraklarında yaşayan ve işaret dili kullanan sağır ve dilsizler, en üst düzey hayat standartlarına sahip topluluklardır. Batılılar, İstanbullu sağır ve dilsizlerin kendi kanunlarını ve dinlerini biliyor olmalarına şaşkınlık duymuşlardır. Cumhuriyet dönemindeki ilk işitme engelliler okulu MEB destekli olarak 1941 yılında İstanbul’da Türkiye Sağır ve Dilsizler Tesanüt Derneği binasında Sağır Eğitimci Süleyman Gök tarafından açılmıştır. 1951 yılında ise Milli Eğitim Bakanlığı’na devredilmiş ve 92 öğrenci ile Merkez Efendi’deki Yenikapı Mevlevihanesi’ne taşınarak eğitime devam etmiştir.
Türk İşaret Dili’nin Yasaklanması
1960 yılından sonra İşitme Engelliler Okulları’nda Türk İşaret Dili’nin öğretimine son verilmiş, hatta işitme engellilerin bu dili kullanması yasaklanmıştır. Bunun nedeni işitme engellilerin eğitiminde duyusal, işitsel ve sözel yöntemin gerekli olduğuna inanılması ve işaret dilinin çocukların konuşmasını engelleyeceği düşüncesidir.
MEB’de Türk İşaret Dili
Türk Milli Eğitim Sistemi’nde Türk İşaret Dili’nin yasaklanmasından 52 yıl sonra 2005 yılında çıkarılan kanunla bu yasak kalkmıştır. MEB 1992 yılında ülke çapındaki işitme engelliler okullarını kapsayan bir çalışma yaparak bu okullardaki “tecrübeli” öğretmenleri Ankara’da toplamış ve onlardan aldığı bilgiler ile bir işaret dili kılavuzu hazırlayarak 1995 yılında yayımlamıştır. 2012 yılında Türk İşaret Dili Sözlüğü ihtiyacını karşılamak amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Türk İşaret Dili Sözlüğü hazırlanmıştır. Daha sonra bu sözlük güncellenerek 2016 yılında yeniden yayımlanmıştır.
Kaynakça:
Türk İşaret Dili Dil Bilgisi
TÜRK İŞARET DİLİ VE TARİHÇESİ
Türkiye’de işaret dilinin veya dillerinin varlığı bilinenden çok daha eskilere dayanmaktadır. Hititlerden bu yana 3500 senedir Anadolu ve çevresinde işitme engellilerinin ve sağırların varlığı bilinmekte ve tarihi kaynaklarda bu kişilerin elleriyle iletişim kurduklarına dair bilgiler yer almaktadır. Miles ise Osmanlı saraylarında ve mahkemelerinde işaret dili kullanımından bahsetmekte ve saray içinde işaret dili kullanıldığını ortaya koymaktadır (Miles, 2000). O dönemde kullanılan işaret dili ile TİD arasında bir süreklilik veya ilişkinin olup olmadığı araştırmaya değer bir konudur.
Türk İşaret Dili ya da TİD; Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki işitme engelliler tarafından kullanılan dildir. Resmi kayıtlara göre Türkiye’deki ilk işitme engelliler okulu, Osmanlı Dönemi’nde II. Abdülhamit tarafından yaklaşık 120 yıl önce kurulan Yıldız Sağırlar Okuludur.
Osmanlı’da İşaret Dili ve İşitme Engelliler
[Only Registered Users Can See Links]
Araştırmalara göre Osmanlı’da işitme engellilere “Sağır ve Dilsiz” deniyordu. Sağır ve dilsizler padişaha çok yakın olarak hizmet ediyorlardı ve padişaha her türlü konuyu aktarabilecek bir işaret dilleri mevcuttu. Yani hem kendi aralarında hem de padişahla ve saraydaki işiten görevlilerle rahatça fikir alışverişinde bulunabilmekteydiler.
Sağır ve dilsizler değişik meslek alanlarında (kılıç ustaları, sarık ustaları, hamam tellakları, berber vb.) esnaf olarak çalışabiliyor ve kullandıkları işaret diliyle müşterilerle çok iyi anlaşabiliyorlardı. Bununla beraber Osmanlı Devleti’nin diğer devletlerle olan gizli görüşmelerinin yapıldığı odalarda sağır ve dilsizler de görevlendirilmişlerdir.
Osmanlı Sarayı’nda ayrıca mahkemelerde hizmet etmeleri amacıyla bulundurulan bir Sağırlar Topluluğu yer almaktaydı. Sarayda çalışan her görevliye yapıldığı gibi sağır ve dilsizlere de mutlaka bir zanaat öğretilmekte ve aylıkları verilmekteydi. Miles’in araştırmalarına göre Osmanlı topraklarında yaşayan ve işaret dili kullanan sağır ve dilsizler, en üst düzey hayat standartlarına sahip topluluklardır. Batılılar, İstanbullu sağır ve dilsizlerin kendi kanunlarını ve dinlerini biliyor olmalarına şaşkınlık duymuşlardır. Cumhuriyet dönemindeki ilk işitme engelliler okulu MEB destekli olarak 1941 yılında İstanbul’da Türkiye Sağır ve Dilsizler Tesanüt Derneği binasında Sağır Eğitimci Süleyman Gök tarafından açılmıştır. 1951 yılında ise Milli Eğitim Bakanlığı’na devredilmiş ve 92 öğrenci ile Merkez Efendi’deki Yenikapı Mevlevihanesi’ne taşınarak eğitime devam etmiştir.
Türk İşaret Dili’nin Yasaklanması
1960 yılından sonra İşitme Engelliler Okulları’nda Türk İşaret Dili’nin öğretimine son verilmiş, hatta işitme engellilerin bu dili kullanması yasaklanmıştır. Bunun nedeni işitme engellilerin eğitiminde duyusal, işitsel ve sözel yöntemin gerekli olduğuna inanılması ve işaret dilinin çocukların konuşmasını engelleyeceği düşüncesidir.
MEB’de Türk İşaret Dili
Türk Milli Eğitim Sistemi’nde Türk İşaret Dili’nin yasaklanmasından 52 yıl sonra 2005 yılında çıkarılan kanunla bu yasak kalkmıştır. MEB 1992 yılında ülke çapındaki işitme engelliler okullarını kapsayan bir çalışma yaparak bu okullardaki “tecrübeli” öğretmenleri Ankara’da toplamış ve onlardan aldığı bilgiler ile bir işaret dili kılavuzu hazırlayarak 1995 yılında yayımlamıştır. 2012 yılında Türk İşaret Dili Sözlüğü ihtiyacını karşılamak amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Türk İşaret Dili Sözlüğü hazırlanmıştır. Daha sonra bu sözlük güncellenerek 2016 yılında yeniden yayımlanmıştır.
Kaynakça:
Türk İşaret Dili Dil Bilgisi